Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ασφαλής στο διαδίκτυο

Τι κάνεις όταν κάτι σε ενοχλεί, και ποιον εμπιστεύεσαι online.

20 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις ποιους γνωρίζεις πραγματικά και ποιοι είναι άγνωστοι στο διαδίκτυο.
  2. Να ακολουθείς τα βήματα «σταμάτα, κράτα απόδειξη, μπλόκαρε, πες το» όταν κάτι σε ενοχλεί online.
  3. Να αναγνωρίζεις σημάδια κινδύνου, όπως ένα αίτημα για μυστικό ή ένα ψεύτικο δώρο.
  4. Να εξηγείς τι είναι ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός και πώς βοηθάς όταν τον βλέπεις.

Μια πόλη με εκατομμύρια ανθρώπους

Το διαδίκτυο είναι σαν μια τεράστια πόλη. Έχει βιβλιοθήκες, παιδικές χαρές, σχολεία, κινηματογράφους. Μπορείς να μάθεις, να παίξεις, να μιλήσεις με τους φίλους σου, να δεις πώς ζουν παιδιά στην άλλη άκρη της Γης.

Όπως σε κάθε μεγάλη πόλη όμως, δεν είναι όλοι φίλοι και δεν είναι όλα όσα βλέπεις αληθινά. Οι κανόνες που ξέρεις από τον δρόμο ισχύουν κι εδώ: δεν ακολουθείς αγνώστους, δεν δέχεσαι δώρα χωρίς λόγο, και όταν κάτι δεν σου αρέσει, το λες σε έναν μεγάλο.

Και δεν πιστεύεις ό,τι διαβάζεις. Ένα μήνυμα που λέει ότι κέρδισες κάτι σε διαγωνισμό που δεν έπαιξες, ή που απειλεί ότι «θα σου συμβεί κάτι κακό αν δεν το στείλεις σε δέκα φίλους» (τα λέμε μηνύματα-αλυσίδες), είναι ψέμα. Δεν το πατάς, δεν το προωθείς, και αν σε ανησυχεί, το δείχνεις σε έναν μεγάλο.

Ποιον εμπιστεύεσαι online

Στο διαδίκτυο δεν βλέπεις ποιος είναι απέναντι. Μια φωτογραφία, ένα όνομα, μια ηλικία — όλα μπορεί να είναι ψεύτικα. Κάποιος που γράφει «είμαι 11 χρονών» μπορεί να είναι ενήλικας.

Τον ξέρεις από κοντάΤον γνώρισες μόνο online
συμμαθητές, ξαδέρφια, φίλοι από τη γειτονιάπαίκτες σε ένα παιχνίδι, ακόλουθοι, «φίλοι φίλων»
ξέρεις πώς είναι και πώς μιλάειξέρεις μόνο ό,τι σου έχει πει ο ίδιος
οι γονείς σου ξέρουν ποιος είναιοι γονείς σου δεν τον έχουν δει ποτέ

Υπάρχουν κάποια σημάδια κινδύνου. Αν κάποιος online:

  • σου ζητάει να κρατήσετε κάτι μυστικό από τους γονείς σου,
  • σε παινεύει υπερβολικά («είσαι πολύ ώριμο παιδί για την ηλικία σου»),
  • σου κάνει δώρα (π.χ. πόντους ή αντικείμενα σε ένα παιχνίδι) χωρίς λόγο,
  • θέλει να συνεχίσετε τη συζήτηση σε άλλη εφαρμογή, πιο ιδιωτικά,
  • σου ζητάει φωτογραφίες ή να ανοίξεις την κάμερα,
  • θέλει να συναντηθείτε,

τότε σταματάς τη συζήτηση και το λες αμέσως σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεσαι.

Όταν κάτι σε ενοχλεί

Μπορεί να δεις κάτι που σε τρομάζει, να πάρεις ένα άσχημο μήνυμα, ή κάποιος να σου γράφει πράγματα που σε κάνουν να νιώθεις άβολα. Τότε:

  1. Σταμάτα. Μην απαντήσεις, μη θυμώσεις γραπτά. Κλείσε το βίντεο ή τη συνομιλία.
  2. Κράτα απόδειξη. Πάρε ένα στιγμιότυπο οθόνης ή μην σβήσεις το μήνυμα. Θα βοηθήσει τον μεγάλο να καταλάβει τι έγινε.
  3. Μπλόκαρε και ανέφερε. Σχεδόν κάθε εφαρμογή έχει κουμπί για να μπλοκάρεις κάποιον και να αναφέρεις ό,τι δεν είναι σωστό. Αν δεν ξέρεις πώς, ζήτα βοήθεια.
  4. Πες το σε έναν μεγάλο που εμπιστεύεσαι: γονιό, κηδεμόνα, δάσκαλο ή δασκάλα.

Εντάξει, ή σταμάτα και πες το;

Διάλεξε μια κατάσταση και αποφάσισε: είναι εντάξει, ή πρέπει να σταματήσεις και να το πεις σε έναν μεγάλο;

Η κατάσταση

Ηλεκτρονικός εκφοβισμός

Όταν κάποιος στέλνει ξανά και ξανά άσχημα μηνύματα σε ένα παιδί, το κοροϊδεύει με σχόλια, ανεβάζει φωτογραφίες του για να γελάσουν οι άλλοι ή το αφήνει επίτηδες έξω από μια ομάδα, αυτό λέγεται ηλεκτρονικός εκφοβισμός.

Πονάει όσο και ο εκφοβισμός στο προαύλιο — και μερικές φορές περισσότερο, γιατί τα μηνύματα φτάνουν και στο σπίτι, και τα βλέπουν πολλοί.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Παράδειγμα 1

Ένας παίκτης σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι λέει ότι είναι 11 χρονών. Σου δίνει δωρεάν πόντους και σου προτείνει να μιλάτε σε άλλη εφαρμογή, «για να μη μας ενοχλούν οι γονείς». Τι κάνεις;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Στην ομαδική συνομιλία της τάξης, κάποιοι ανεβάζουν μια αστεία φωτογραφία ενός συμμαθητή και γράφουν κοροϊδευτικά σχόλια. Εσύ δεν έγραψες τίποτα. Τι μπορείς να κάνεις;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 12
Μιλάς εδώ και τρεις μήνες με έναν παίκτη σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι, αλλά δεν τον έχεις δει ποτέ από κοντά. Τι είναι για σένα;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις ποιους γνωρίζεις πραγματικά και ποιοι είναι άγνωστοι στο διαδίκτυο.
  • Να ακολουθείς τα βήματα «σταμάτα, κράτα απόδειξη, μπλόκαρε, πες το» όταν κάτι σε ενοχλεί online.
  • Να αναγνωρίζεις σημάδια κινδύνου, όπως ένα αίτημα για μυστικό ή ένα ψεύτικο δώρο.
  • Να εξηγείς τι είναι ο ηλεκτρονικός εκφοβισμός και πώς βοηθάς όταν τον βλέπεις.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.