Κωδικοί και προσωπικά δεδομένα
Ένας καλός κωδικός, και τι δεν λες ποτέ σε αγνώστους.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις ποια στοιχεία είναι προσωπικά δεδομένα και σε ποιον μπορείς να τα πεις.
- Να εξηγείς τι μπορεί να αποκαλύψει μια φωτογραφία ή μια ανάρτηση για σένα.
- Να φτιάχνεις έναν δυνατό κωδικό από πολλές τυχαίες λέξεις και να τον κρατάς μυστικό.
- Να αναγνωρίζεις ένα ψεύτικο μήνυμα που ζητάει τον κωδικό σου.
Τι είναι τα προσωπικά δεδομένα
Κάποια πράγματα για σένα μπορεί να τα ξέρει όλος ο κόσμος: ότι σου αρέσει το μπάσκετ, ότι το αγαπημένο σου χρώμα είναι το πράσινο, ότι έχεις γάτα.
Άλλα όμως λένε ποιος ακριβώς είσαι και πού μπορεί να σε βρει κάποιος. Αυτά λέγονται προσωπικά δεδομένα:
- το ονοματεπώνυμό σου,
- η διεύθυνση του σπιτιού σου,
- το σχολείο σου και η τάξη σου,
- το τηλέφωνό σου,
- φωτογραφίες σου, ειδικά αν φαίνεται το σπίτι ή το σχολείο,
- πού βρίσκεσαι αυτή τη στιγμή,
- οι κωδικοί σου.
Τι λες, και σε ποιον
Δεν είναι όλα «μυστικά» με τον ίδιο τρόπο. Κάποια τα ξέρουν οι φίλοι σου, κάποια μόνο οι γονείς σου, και κάποια δεν χρειάζεται να τα κρύψεις καθόλου.
Ό,τι ανεβαίνει, μένει
Μια φωτογραφία που στέλνεις ή ανεβάζεις δεν είναι πια μόνο δική σου. Κάποιος μπορεί να τη σώσει ή να πάρει στιγμιότυπο οθόνης σε ένα δευτερόλεπτο. Αν τη σβήσεις αργότερα, δεν ξέρεις αν έχει ήδη φυλαχτεί κάπου αλλού.
Ένας καλός κωδικός
Ο κωδικός είναι το κλειδί του λογαριασμού σου. Όποιος τον ξέρει, μπαίνει μέσα σαν να είναι εσύ. Ένας καλός κωδικός είναι:
| Κακός κωδικός | Γιατί | Καλός κωδικός |
|---|---|---|
123456, password | τους δοκιμάζουν πρώτους όσοι μαντεύουν | μακρύς: τουλάχιστον 12 χαρακτήρες |
nikos2015 | όνομα και έτος γέννησης: τα ξέρουν πολλοί | τυχαίος: τίποτα που μπορεί να βρει κάποιος για σένα |
| ο ίδιος παντού | αν τον μάθει κάποιος σε μία εφαρμογή, μπαίνει σε όλες | διαφορετικός σε κάθε λογαριασμό |
Ένας εύκολος τρόπος για μακρύ κωδικό που θυμάσαι: βάλε μαζί τρεις ή τέσσερις τυχαίες λέξεις που δεν ταιριάζουν μεταξύ τους, και πρόσθεσε έναν αριθμό ή ένα σύμβολο. Φτιάχνεις στο μυαλό σου μια αστεία εικόνα με αυτές, και δεν τις ξεχνάς.
Κανείς σωστός δεν ζητάει τον κωδικό σου
Κάποιες φορές έρχεται μήνυμα που μοιάζει επίσημο: «Είμαστε η ομάδα του παιχνιδιού. Ο λογαριασμός σου θα κλείσει σε μία ώρα. Στείλε μας τον κωδικό σου για να τον σώσουμε.»
Αυτό είναι πάντα απάτη. Οι πραγματικές εταιρείες, το σχολείο, οι δάσκαλοι ποτέ δεν ζητούν τον κωδικό σου σε μήνυμα. Η βιασύνη («σε μία ώρα!») είναι κι αυτή κόλπο: θέλουν να απαντήσεις πριν σκεφτείς. Δεν απαντάς, δεν πατάς κανέναν σύνδεσμο, και το δείχνεις σε έναν μεγάλο.
Αν νομίζεις ότι κάποιος έμαθε τον κωδικό σου, το λες αμέσως στους γονείς σου και τον αλλάζετε μαζί.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η Δανάη θέλει νέο κωδικό για την εφαρμογή του σχολείου. Πώς μπορεί να φτιάξει έναν δυνατό κωδικό που θα θυμάται;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Διαλέγει τέσσερις τυχαίες λέξεις που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους ούτε με την ίδια: π.χ. καρπούζι, ποδήλατο, φεγγάρι, ομπρέλα. (Όχι το όνομα του σκύλου της ούτε την ομάδα που υποστηρίζει — αυτά τα ξέρουν πολλοί.)
Τις γράφει με λατινικούς χαρακτήρες και τις ενώνει με ένα σύμβολο:
karpouzi-podilato-feggari-omprela.Προσθέτει έναν αριθμό κάπου στη μέση:
karpouzi-podilato-7-feggari-omprela. Είναι πάνω από 30 χαρακτήρες — πάρα πολύ δύσκολος να τον μαντέψει κανείς.Για να τον θυμάται, φαντάζεται ένα καρπούζι που κάνει ποδήλατο κάτω από το φεγγάρι κρατώντας ομπρέλα. Τον λέει μόνο στους γονείς της.
(Εσύ μην χρησιμοποιήσεις αυτόν τον κωδικό: είναι γραμμένος εδώ και τον ξέρουν όλοι όσοι διάβασαν την ενότητα.)
Παράδειγμα 2
Ο Στέφανος θέλει να ανεβάσει μια φωτογραφία του, μπροστά στην πόρτα του σπιτιού του με τη σχολική του μπλούζα, και να γράψει: «Μόνος στο σπίτι ως τις 6!» Τι αποκαλύπτει;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Στην πόρτα φαίνεται ο αριθμός του σπιτιού, και ίσως η ταμπέλα του δρόμου: κάποιος μπορεί να βρει πού μένει.
Η μπλούζα έχει το σήμα του σχολείου: κάποιος μαθαίνει πού είναι κάθε πρωί.
Το «μόνος ως τις 6» λέει ότι δεν υπάρχει μεγάλος στο σπίτι και μέχρι πότε.
Τρία προσωπικά δεδομένα σε μία ανάρτηση. Αν θέλει να τη μοιραστεί, μπορεί να διαλέξει μια φωτογραφία χωρίς πόρτα και σήμα, να μη γράψει ότι είναι μόνος, και να τη στείλει μόνο σε φίλους που ξέρει από κοντά — αφού πρώτα ρωτήσει τους γονείς του.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Χώρισε σε «το λες άνετα» και «το κρατάς για σένα»: αγαπημένο φαγητό, διεύθυνση, κωδικός, αγαπημένη ομάδα.
Σκαλί 1 από 4 · Βασική
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις ποια στοιχεία είναι προσωπικά δεδομένα και σε ποιον μπορείς να τα πεις.
- Να εξηγείς τι μπορεί να αποκαλύψει μια φωτογραφία ή μια ανάρτηση για σένα.
- Να φτιάχνεις έναν δυνατό κωδικό από πολλές τυχαίες λέξεις και να τον κρατάς μυστικό.
- Να αναγνωρίζεις ένα ψεύτικο μήνυμα που ζητάει τον κωδικό σου.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.