Η Μακεδονική δυναστεία

Από τον στάβλο στον θρόνο

Δυναστεία λέμε μια οικογένεια από την οποία βγαίνουν ο ένας μετά τον άλλον οι άρχοντες ενός κράτους: παππούς, γιος, εγγονός.

Η πιο λαμπρή δυναστεία του Βυζαντίου ξεκίνησε από έναν άνθρωπο χωρίς καμία καταγωγή. Ο Βασίλειος ήταν γιος φτωχών αγροτών από το θέμα Μακεδονίας (που τότε βρισκόταν στη Θράκη). Όπως λένε οι χρονογράφοι, ήρθε στην Κωνσταντινούπολη με ένα ραβδί και ένα σακίδιο, έπιασε δουλειά σε στάβλους, και χάρη στη δύναμή του και στην ικανότητά του με τα άλογα έφτασε στο παλάτι. Εκεί έγινε φίλος του αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄ — και στο τέλος πήρε ο ίδιος τον θρόνο, το 867, με βία.

Από το όνομα της πατρίδας του, η οικογένειά του ονομάστηκε Μακεδονική δυναστεία. Κυβέρνησε σχεδόν δύο αιώνες, ως το 1056.

Νόμοι και βιβλία

Μετά τους δύσκολους αιώνες των Αράβων και της εικονομαχίας, το κράτος μπορούσε ξανά να ασχοληθεί με τα γράμματα.

• Ο γιος του Βασιλείου, ο Λέων ΣΤ΄ ο Σοφός (886–912), έβγαλε τα Βασιλικά, μια μεγάλη συλλογή νόμων σε εξήντα βιβλία. Ήταν οι νόμοι του Ιουστινιανού, ξαναγραμμένοι στα ελληνικά και ενημερωμένοι.
• Ο γιος του Λέοντα, ο Κωνσταντίνος Ζ΄ ο Πορφυρογέννητος, αγαπούσε τη μελέτη. Έγραψε ή ανέθεσε σε λογίους βιβλία για τις τελετές του παλατιού και για τους γειτονικούς λαούς, ώστε να ξέρει ο γιος του πώς να κυβερνήσει. Το «Πορφυρογέννητος» σημαίνει ότι γεννήθηκε στην Πορφύρα, την αίθουσα του παλατιού όπου γεννιούνταν τα παιδιά του αυτοκράτορα.

Στην Κωνσταντινούπολη λειτουργούσαν σχολές όπου δίδασκαν σπουδαίοι λόγιοι, και οι παλιοί αρχαίοι συγγραφείς αντιγράφονταν ξανά. Πολλά αρχαία κείμενα που διαβάζουμε σήμερα σώθηκαν χάρη σε αντίγραφα αυτής της εποχής.

Νίκες στην Ανατολή

Τον 10ο αιώνα ο βυζαντινός στρατός πέρασε στην επίθεση.

Η Κρήτη ήταν από τον 9ο αιώνα στα χέρια Αράβων, που έκαναν από εκεί επιδρομές σε όλο το Αιγαίο. Το 961 ο στρατηγός Νικηφόρος Φωκάς την πήρε πίσω, μετά από μακρά πολιορκία του Χάνδακα, του σημερινού Ηρακλείου. Αργότερα έγινε ο ίδιος αυτοκράτορας και ανέκτησε την Κύπρο (965) και την Αντιόχεια της Συρίας (969).

Ο Βασίλειος Β΄

Ο Βασίλειος Β΄ (976–1025), τρισέγγονος του ιδρυτή, κυβέρνησε σχεδόν πενήντα χρόνια — περισσότερο από κάθε άλλον βυζαντινό αυτοκράτορα. Ήταν λιτός, αυστηρός, δεν παντρεύτηκε ποτέ και πέρασε τη ζωή του στις εκστρατείες.

Οι Ρως γίνονται χριστιανοί. Στην αρχή της βασιλείας του, στρατηγοί επαναστάτησαν εναντίον του. Ζήτησε βοήθεια από τον Βλαδίμηρο, ηγεμόνα των Ρως του Κιέβου. Ο Βλαδίμηρος έστειλε έξι χιλιάδες πολεμιστές και σε αντάλλαγμα παντρεύτηκε την αδελφή του αυτοκράτορα, την Άννα. Γύρω στο 988 βαπτίστηκε χριστιανός, και μαζί του σιγά σιγά ο λαός του. Από εκεί ξεκινά η ορθόδοξη παράδοση της Ουκρανίας και της Ρωσίας — γραμμένη με το κυριλλικό αλφάβητο των μαθητών του Κυρίλλου και του Μεθοδίου.

Ο πόλεμος με τη Βουλγαρία. Ο μεγαλύτερος αντίπαλος του Βασιλείου ήταν ο τσάρος Σαμουήλ της Βουλγαρίας. Ο πόλεμος κράτησε σχεδόν τριάντα χρόνια. Το 1014 ο Βασίλειος νίκησε στη μάχη του Κλειδίου, σε ένα στενό πέρασμα στα βουνά. Σύμφωνα με τους χρονογράφους, φέρθηκε πολύ σκληρά στους αιχμαλώτους. Γι' αυτό αργότερα του δόθηκε το προσωνύμιο «Βουλγαροκτόνος». Το 1018 η Βουλγαρία έγινε κομμάτι της αυτοκρατορίας. Ο Βασίλειος άφησε στους Βουλγάρους τη δική τους εκκλησία, με έδρα την Αχρίδα, και τους επέτρεψε να πληρώνουν φόρους όπως και πριν.

Μετά τη νίκη ανέβηκε στην Αθήνα και ευχαρίστησε τον Θεό στον Παρθενώνα, που ήταν τότε εκκλησία της Παναγίας.

Ο Βασίλειος προστάτευσε επίσης τους μικρούς αγρότες από τους δυνατούς, τους πλούσιους γαιοκτήμονες που αγόραζαν τα χωράφια τους. Οι αγρότες ήταν και στρατιώτες των θεμάτων, και χωρίς αυτούς το κράτος θα αδυνάτιζε.

Η Μακεδονική δυναστεία

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

Βασίλειος Α΄ΚρήτηΒάπτιση ΒλαδίμηρουΚλειδίΒουλγαρίαΘάνατος Βασιλείου Β΄Τέλος δυναστείας

Βασίλειος Α΄ · 867 μ.Χ.Ο Βασίλειος ο Μακεδών παίρνει τον θρόνο και ιδρύει τη δυναστεία.

Στην κορυφή

Όταν πέθανε ο Βασίλειος Β΄, το 1025, η αυτοκρατορία απλωνόταν από τη νότια Ιταλία ως την Αρμενία και από τον Δούναβη ως τη Συρία. Τα ταμεία ήταν γεμάτα, ο στρατός νικηφόρος, και οι γείτονες έστελναν πρεσβείες στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν το πιο ισχυρό κράτος της Ευρώπης και της Μέσης Ανατολής.

Οι διάδοχοί του όμως δεν ήταν τόσο ικανοί. Μέσα σε λίγες δεκαετίες ο στρατός αδυνάτισε και νέοι εχθροί εμφανίστηκαν στα σύνορα.

Ποιος το έκανε;

Διάλεξε έναν αυτοκράτορα και μετά ένα έργο. Θα δεις αν ταιριάζουν.

Ο αυτοκράτορας

Λέων ΣΤ΄ ο ΣοφόςΚωνσταντίνος Ζ΄Νικηφόρος ΦωκάςΒασίλειος Β΄

Το έργο

ΒασιλικάΒιβλία για τις τελετέςΑνάκτηση ΚρήτηςΚατάκτηση Βουλγαρίας

ΤαιριάζειΝαι. Τα Βασιλικά ήταν οι νόμοι του Ιουστινιανού στα ελληνικά, σε εξήντα βιβλία.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση