Κύριλλος και Μεθόδιος

Οι Σλάβοι, οι νέοι γείτονες

Από τον 6ο και τον 7ο αιώνα πολλά σλαβικά φύλα πέρασαν τον Δούναβη και εγκαταστάθηκαν στη Βαλκανική. Άλλοι Σλάβοι ζούσαν πιο βόρεια, στην κεντρική Ευρώπη και στις μεγάλες πεδιάδες της σημερινής Ουκρανίας και Ρωσίας.

Οι Σλάβοι μιλούσαν τη δική τους γλώσσα, αλλά δεν είχαν γραφή. Δεν μπορούσαν να γράψουν ούτε νόμους ούτε ιστορίες ούτε προσευχές. Όσοι από αυτούς έγιναν χριστιανοί άκουγαν τη λειτουργία σε μια γλώσσα που δεν καταλάβαιναν: στα ελληνικά ή στα λατινικά.

Δύο αδέλφια από τη Θεσσαλονίκη

Στη Θεσσαλονίκη, στις αρχές του 9ου αιώνα, γεννήθηκαν δύο αδέλφια από οικογένεια αξιωματούχου:

• ο Μεθόδιος, ο μεγαλύτερος, που υπηρέτησε ως διοικητής μιας περιοχής με σλαβικό πληθυσμό και έγινε αργότερα μοναχός·
• ο Κωνσταντίνος, ο μικρότερος, που σπούδασε στην Κωνσταντινούπολη, δίδαξε φιλοσοφία και ονομάστηκε «ο Φιλόσοφος». Λίγο πριν πεθάνει έγινε μοναχός με το όνομα Κύριλλος, και έτσι τον ξέρουμε σήμερα.

Γύρω από τη Θεσσαλονίκη ζούσαν πολλοί Σλάβοι, και τα δύο αδέλφια μιλούσαν τη γλώσσα τους από μικρά. Σύμφωνα με μια παλιά βιογραφία, ο αυτοκράτορας τούς είπε: «Εσείς είστε Θεσσαλονικείς, και οι Θεσσαλονικείς όλοι μιλούν καθαρά σλαβικά».

Η αποστολή στη Μοραβία (863)

Το 862 ο ηγεμόνας της Μεγάλης Μοραβίας, ο Ραστισλάβος, έστειλε μήνυμα στον αυτοκράτορα Μιχαήλ Γ΄. Η χώρα του βρισκόταν περίπου εκεί που είναι σήμερα η Τσεχία και η Σλοβακία. Ζήτησε δασκάλους που να διδάξουν τον λαό του τον χριστιανισμό στη δική του γλώσσα.

Ο αυτοκράτορας και ο πατριάρχης Φώτιος διάλεξαν τα δύο αδέλφια. Πριν ξεκινήσουν, ο Κωνσταντίνος έκανε κάτι που δεν είχε ξαναγίνει: δημιούργησε ένα αλφάβητο για τη σλαβική γλώσσα, το γλαγολιτικό. Μαζί με τον Μεθόδιο μετέφρασαν στα σλαβικά τα Ευαγγέλια και τα βιβλία της λειτουργίας.

Το 863 έφτασαν στη Μοραβία. Άνοιξαν σχολή, μάθαιναν γράμματα σε νέους και τελούσαν τη λειτουργία στα σλαβικά. Ο κόσμος, για πρώτη φορά, καταλάβαινε κάθε λέξη.

Εμπόδια και επιμονή

Δεν συμφώνησαν όλοι. Κληρικοί από το γειτονικό κράτος των Φράγκων, που κήρυτταν ήδη στη Μοραβία στα λατινικά, υποστήριζαν ότι στη λειτουργία επιτρέπονται μόνο τρεις γλώσσες: τα εβραϊκά, τα ελληνικά και τα λατινικά.

Τα δύο αδέλφια πήγαν στη Ρώμη. Ο πάπας τούς δέχτηκε και ενέκρινε τα σλαβικά βιβλία. Εκεί όμως ο Κύριλλος αρρώστησε και πέθανε, το 869. Είναι θαμμένος στη Ρώμη.

Ο Μεθόδιος γύρισε μόνος, ως αρχιεπίσκοπος. Οι αντίπαλοί του τον έκλεισαν για χρόνια στη φυλακή, αλλά εκείνος συνέχισε το έργο ως τον θάνατό του, το 885.

Από τη Μοραβία στη Βουλγαρία

Μετά τον θάνατο του Μεθοδίου, οι μαθητές του διώχτηκαν από τη Μοραβία. Κατέφυγαν στη Βουλγαρία, που είχε γίνει χριστιανική λίγα χρόνια πριν, το 864, όταν βαπτίστηκε ο ηγεμόνας της Βόρις με το όνομα Μιχαήλ.

Εκεί, με πιο γνωστό τον Κλήμη της Αχρίδας, δίδαξαν χιλιάδες μαθητές. Στα τέλη του 9ου αιώνα φτιάχτηκε στη Βουλγαρία ένα νέο, πιο απλό αλφάβητο: το κυριλλικό. Τα περισσότερα γράμματά του προέρχονται από τα κεφαλαία ελληνικά. Για τους σλαβικούς ήχους που δεν έχουν τα ελληνικά, όπως το «sh» των αγγλικών ή το «j» του γαλλικού «je», πρόσθεσαν νέα γράμματα.

Από πού ήρθε το γράμμα;

Διάλεξε ένα κυριλλικό γράμμα και μετά το ελληνικό γράμμα από το οποίο πιστεύεις ότι προήλθε.

Κυριλλικό γράμμα

ДЛПШ

Από πού προήλθε;

ΔΛΠΝέο γράμμα

ΣωστάΝαι. Το Д είναι το ελληνικό Δ με δύο «ποδαράκια» και διαβάζεται «ντ».

Σήμερα το κυριλλικό αλφάβητο το χρησιμοποιούν, ανάμεσα σε άλλους, οι Ρώσοι, οι Ουκρανοί, οι Βούλγαροι, οι Σέρβοι και οι κάτοικοι της Βόρειας Μακεδονίας — εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι.

Το έργο των δύο αδελφών

Πάτα ένα γεγονός για να το δεις στη γραμμή. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

Το αίτημαΣτη ΜοραβίαΒάπτιση του ΒόριΘάνατος του ΚυρίλλουΘάνατος του ΜεθοδίουΚυριλλικό αλφάβητο

Το αίτημα · 862 μ.Χ.Ο Ραστισλάβος της Μοραβίας ζητά δασκάλους στη γλώσσα του λαού του.

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση