Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ποιος προστατεύει τα δικαιώματά μας

Δικαστήρια, Συνήγορος του Πολίτη και του Παιδιού: πού απευθύνεσαι.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ε΄ Δημοτικού, 2 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς ότι το Σύνταγμα αναθέτει στο κράτος να προστατεύει τα δικαιώματα όλων.
  2. Να περιγράφεις τι κάνουν τα δικαστήρια, ο Συνήγορος του Πολίτη και ο Συνήγορος του Παιδιού.
  3. Να διαλέγεις σε ποιον απευθύνεται κανείς για ένα συγκεκριμένο πρόβλημα.
  4. Να ξέρεις ότι ένα παιδί μπορεί να ζητήσει βοήθεια και μόνο του, δωρεάν.

Τα δικαιώματα δεν φτάνει να είναι γραμμένα

Στην προηγούμενη ενότητα είδες ότι έχεις δικαιώματα: να μορφώνεσαι, να λες τη γνώμη σου, να σε σέβονται οι άλλοι. Τα περισσότερα είναι γραμμένα στο Σύνταγμα, τον πιο σημαντικό νόμο της χώρας.

Ένα δικαίωμα όμως μπορεί να παραβιαστεί. Μια υπηρεσία μπορεί να σε αγνοήσει, κάποιος μπορεί να σε αδικήσει. Τότε χρειάζεται κάποιος που θα πει «αυτό δεν γίνεται» και θα το διορθώσει.

Το Σύνταγμα λέει ποιος είναι αυτός. Στο άρθρο 25 γράφει ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου «τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους». Δηλαδή το κράτος εγγυάται ότι θα τα προστατεύει. Το κάνει με διάφορους τρόπους. Εδώ θα δεις τρεις από αυτούς.

Τα δικαστήρια

Όταν δύο άνθρωποι διαφωνούν και δεν τα βρίσκουν, ή όταν κάποιος παραβαίνει τον νόμο, η υπόθεση μπορεί να φτάσει σε δικαστήριο. Εκεί ο δικαστής ακούει και τις δύο πλευρές, εξετάζει τα στοιχεία και αποφασίζει με βάση τον νόμο.

Το άρθρο 20 του Συντάγματος δίνει αυτό το δικαίωμα σε όλους: «Καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια». Λέει «καθένας», όχι μόνο «οι Έλληνες».

Οι δικαστές είναι ανεξάρτητοι. Δεν παίρνουν εντολές από την κυβέρνηση ή από κανέναν άλλον. Έτσι μπορούν να δικαιώσουν έναν απλό πολίτη ακόμα και απέναντι στο ίδιο το κράτος. Η απόφαση ενός δικαστηρίου πρέπει να εφαρμοστεί.

Ένα διώροφο κίτρινο κτίριο ανάμεσα σε δύο μεγάλα δέντρα. Πάνω από την πόρτα γράφει «ΔΙΚΑΣΤΙΚΟΝ ΜΕΓΑΡΟΝ» και στο μπαλκόνι κρέμεται μια ελληνική σημαία. Μπροστά, ένας πλακόστρωτος διάδρομος με κάγκελα και κήπο.
Το Δικαστικό Μέγαρο του Βόλου. Πάνω από την είσοδο γράφει «Δικαστικόν Μέγαρον»: εδώ στεγάζονται δικαστήρια της πόλης. Σε τέτοια κτίρια, σε όλη τη χώρα, οι δικαστές ακούνε και τις δύο πλευρές και αποφασίζουν με βάση τον νόμο.Φωτογραφία: C messier · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Η δίκη όμως θέλει χρόνο και συνήθως δικηγόρο. Για πολλά προβλήματα υπάρχει και πιο απλός δρόμος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη

Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι ανεξάρτητη αρχή. Ιδρύθηκε με νόμο το 1997 και άρχισε να δουλεύει το 1998. Από το 2001 τον αναφέρει και το Σύνταγμα (άρθρο 103).

Τι κάνει:

  • εξετάζει παράπονα για δημόσιες υπηρεσίες: δήμους, νοσοκομεία, σχολεία, εφορίες, υπουργεία·
  • ζητάει από την υπηρεσία εξηγήσεις και προτείνει λύση·
  • είναι δωρεάν, και η αναφορά γίνεται και μέσω διαδικτύου.

Ο Συνήγορος δεν είναι δικαστήριο. Δεν βγάζει ποινές ούτε αποφάσεις που πρέπει να εκτελεστούν. Η δύναμή του είναι ότι οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να του απαντήσουν, και ότι λέει δημόσια πού έγινε το λάθος. Τις περισσότερες φορές αυτό φτάνει για να διορθωθεί.

Ο Συνήγορος του Παιδιού

Από το 2003 ο Συνήγορος του Πολίτη έχει και έναν ξεχωριστό τομέα μόνο για τα παιδιά: τον Συνήγορο του Παιδιού. Φροντίζει να τηρούνται τα δικαιώματα κάθε παιδιού ως 18 ετών. Αυτά είναι γραμμένα στη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989), που η Ελλάδα την έκανε νόμο το 1992.

Ο Συνήγορος του Παιδιού έχει δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:

  • ασχολείται και με ιδιώτες, όχι μόνο με δημόσιες υπηρεσίες: ένα ιδιωτικό φροντιστήριο, μια κατασκήνωση, ένα αθλητικό σωματείο·
  • ένα παιδί μπορεί να του μιλήσει μόνο του, χωρίς την υπογραφή γονιού. Η γραμμή για παιδιά είναι 800 11 32000 και η κλήση είναι δωρεάν. Υπάρχει και η ιστοσελίδα 0-18.gr.

Επισκέπτεται επίσης σχολεία και ακούει τι λένε τα ίδια τα παιδιά.

Σε ποιον απευθύνεσαι;

Διάλεξε ένα πρόβλημα και μετά πού θα πήγαινες. Θα δεις αν ταιριάζει, και γιατί.

Το πρόβλημα

Βρήκες 0 από 5

Πού πας

Πού πας

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Φανταστική ιστορία: ο δήμος σταμάτησε το σχολικό λεωφορείο από το χωριό της Δανάης, και εκείνη χάνει μαθήματα. Πού μπορεί να ζητηθεί βοήθεια;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Σύμφωνα με το άρθρο 25 του Συντάγματος, ποιος εγγυάται τα δικαιώματα του ανθρώπου;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Ποια αρχή ασχολείται από το 2003 μόνο με τα δικαιώματα των παιδιών ως 18 ετών;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς ότι το Σύνταγμα αναθέτει στο κράτος να προστατεύει τα δικαιώματα όλων.
  • Να περιγράφεις τι κάνουν τα δικαστήρια, ο Συνήγορος του Πολίτη και ο Συνήγορος του Παιδιού.
  • Να διαλέγεις σε ποιον απευθύνεται κανείς για ένα συγκεκριμένο πρόβλημα.
  • Να ξέρεις ότι ένα παιδί μπορεί να ζητήσει βοήθεια και μόνο του, δωρεάν.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;