Ποιος προστατεύει τα δικαιώματά μας

Τα δικαιώματα δεν φτάνει να είναι γραμμένα

Στο προηγούμενο μάθημα είδες ότι έχεις δικαιώματα: να μορφώνεσαι, να λες τη γνώμη σου, να σε σέβονται οι άλλοι. Τα περισσότερα είναι γραμμένα στο Σύνταγμα, τον πιο σημαντικό νόμο της χώρας.

Ένα δικαίωμα όμως μπορεί να παραβιαστεί. Μια υπηρεσία μπορεί να σε αγνοήσει, κάποιος μπορεί να σε αδικήσει. Τότε χρειάζεται κάποιος που θα πει «αυτό δεν γίνεται» και θα το διορθώσει.

Το Σύνταγμα λέει ποιος είναι αυτός. Στο άρθρο 25 γράφει ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου «τελούν υπό την εγγύηση του Κράτους». Δηλαδή το κράτος εγγυάται ότι θα τα προστατεύει. Το κάνει με διάφορους τρόπους. Εδώ θα δεις τρεις από αυτούς.

Τα δικαστήρια

Όταν δύο άνθρωποι διαφωνούν και δεν τα βρίσκουν, ή όταν κάποιος παραβαίνει τον νόμο, η υπόθεση μπορεί να φτάσει σε δικαστήριο. Εκεί ο δικαστής ακούει και τις δύο πλευρές, εξετάζει τα στοιχεία και αποφασίζει με βάση τον νόμο.

Το άρθρο 20 του Συντάγματος δίνει αυτό το δικαίωμα σε όλους: «Καθένας έχει δικαίωμα στην παροχή έννομης προστασίας από τα δικαστήρια». Λέει «καθένας», όχι μόνο «οι Έλληνες».

Οι δικαστές είναι ανεξάρτητοι. Δεν παίρνουν εντολές από την κυβέρνηση ή από κανέναν άλλον. Έτσι μπορούν να δικαιώσουν έναν απλό πολίτη ακόμα και απέναντι στο ίδιο το κράτος. Η απόφαση ενός δικαστηρίου πρέπει να εφαρμοστεί.

Η δίκη όμως θέλει χρόνο και συνήθως δικηγόρο. Για πολλά προβλήματα υπάρχει και πιο απλός δρόμος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη

Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι ανεξάρτητη αρχή. Ιδρύθηκε με νόμο το 1997 και άρχισε να δουλεύει το 1998. Από το 2001 τον αναφέρει και το Σύνταγμα (άρθρο 103).

Τι κάνει:

• εξετάζει παράπονα για δημόσιες υπηρεσίες: δήμους, νοσοκομεία, σχολεία, εφορίες, υπουργεία·
• ζητάει από την υπηρεσία εξηγήσεις και προτείνει λύση·
• είναι δωρεάν, και η αναφορά γίνεται και μέσω διαδικτύου.

Ο Συνήγορος δεν είναι δικαστήριο. Δεν βγάζει ποινές ούτε αποφάσεις που πρέπει να εκτελεστούν. Η δύναμή του είναι ότι οι υπηρεσίες είναι υποχρεωμένες να του απαντήσουν, και ότι λέει δημόσια πού έγινε το λάθος. Τις περισσότερες φορές αυτό φτάνει για να διορθωθεί.

Ο Συνήγορος του Παιδιού

Από το 2003 ο Συνήγορος του Πολίτη έχει και έναν ξεχωριστό τομέα μόνο για τα παιδιά: τον Συνήγορο του Παιδιού. Φροντίζει να τηρούνται τα δικαιώματα κάθε παιδιού ως 18 ετών. Αυτά είναι γραμμένα στη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989), που η Ελλάδα την έκανε νόμο το 1992.

Ο Συνήγορος του Παιδιού έχει δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:

• ασχολείται και με ιδιώτες, όχι μόνο με δημόσιες υπηρεσίες: ένα ιδιωτικό φροντιστήριο, μια κατασκήνωση, ένα αθλητικό σωματείο·
• ένα παιδί μπορεί να του μιλήσει μόνο του, χωρίς την υπογραφή γονιού. Η γραμμή για παιδιά είναι 800 11 32000 και η κλήση είναι δωρεάν. Υπάρχει και η ιστοσελίδα 0-18.gr.

Επισκέπτεται επίσης σχολεία και ακούει τι λένε τα ίδια τα παιδιά.

Σε ποιον απευθύνεσαι;

Διάλεξε ένα πρόβλημα και μετά πού θα πήγαινες. Θα δεις αν ταιριάζει, και γιατί.

Το πρόβλημα

Ο δήμος δεν απαντά εδώ και μήνες σε μια αίτηση ενός πατέραΜια ιδιωτική κατασκήνωση δεν δέχεται ένα παιδί επειδή έχει αναπηρίαΔύο γείτονες διαφωνούν σε ποιον ανήκει ένα κομμάτι αυλήςΒλέπεις κάποιον να σπάει την πόρτα ενός σπιτιού αυτή τη στιγμήΈνα παιδί με αναπηρικό αμαξίδιο δεν μπορεί να μπει στο δημόσιο σχολείο του, γιατί δεν έχει ράμπα

Πού πας

ΔικαστήριοΣυνήγορος του ΠολίτηΣυνήγορος του ΠαιδιούΑστυνομία (112)

Πού πας

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση