Οι αποφάσεις στον Δήμο

Ο δήμος σου

Η Βουλή αποφασίζει για όλη τη χώρα. Για τα πράγματα της γειτονιάς σου όμως αποφασίζει κάποιος πιο κοντά σου: ο δήμος. Η παιδική χαρά, τα σκουπίδια, οι λακκούβες στον δρόμο, το κλειστό γυμναστήριο, οι δημοτικές βιβλιοθήκες είναι τοπικές υποθέσεις.

Το Σύνταγμα (άρθρο 102) λέει ότι τις τοπικές υποθέσεις τις διοικεί η τοπική αυτοδιοίκηση. Στην Ελλάδα υπάρχουν 332 δήμοι και 13 περιφέρειες. Οι αρχές τους «εκλέγονται με καθολική και μυστική ψηφοφορία», όπως οι βουλευτές. Αυτοδιοίκηση σημαίνει ότι ο τόπος διοικείται από ανθρώπους που διάλεξαν οι ίδιοι οι κάτοικοί του.

Κάθε δήμος έχει δύο βασικές αρχές:

• τον δήμαρχο, που διοικεί τον δήμο κάθε μέρα και εκτελεί τις αποφάσεις·
• το δημοτικό συμβούλιο, που παίρνει τις σημαντικές αποφάσεις.

Σε αυτό το μάθημα θα δεις πώς σχηματίζεται και πώς λειτουργεί το δημοτικό συμβούλιο.

Πώς σχηματίζεται

Δημοτικές εκλογές. Γίνονται κάθε πέντε χρόνια, τον Οκτώβριο. Οι τελευταίες έγιναν τον Οκτώβριο του 2023. Οι αρχές που εκλέχτηκαν τότε κάθονται από την 1η Ιανουαρίου 2024 ως τις 31 Δεκεμβρίου 2028.

Ποιοι ψηφίζουν; Οι δημότες από 17 χρονών, όπως και στις βουλευτικές. Μπορούν να ψηφίσουν και πολίτες άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που μένουν στον δήμο, αν γραφτούν στους ειδικούς καταλόγους.

Πώς ψηφίζουμε; Δεν ψηφίζουμε κόμμα, αλλά συνδυασμό (ή παράταξη). Κάθε συνδυασμός έχει έναν υποψήφιο δήμαρχο και μια λίστα υποψήφιων δημοτικών συμβούλων. Ο ψηφοφόρος διαλέγει συνδυασμό και βάζει σταυρούς στους υποψήφιους που προτιμά.

Οι έδρες. Ο συνδυασμός του δημάρχου που εκλέγεται παίρνει τα τρία πέμπτα των θέσεων στο συμβούλιο. Έτσι έχει πλειοψηφία και μπορεί να κυβερνήσει. Τις υπόλοιπες θέσεις τις μοιράζονται οι άλλοι συνδυασμοί, ανάλογα με τις ψήφους τους. Έτσι στο συμβούλιο ακούγεται και η αντιπολίτευση.

Πόσα μέλη έχει το συμβούλιο εξαρτάται από τον πληθυσμό του δήμου: ένας μικρός νησιωτικός δήμος έχει πολύ λιγότερους συμβούλους από την Αθήνα.

Πώς λειτουργεί

Μετά τις εκλογές, οι σύμβουλοι εκλέγουν από τους ίδιους το προεδρείο του συμβουλίου: πρόεδρο, αντιπρόεδρο και γραμματέα. Ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου δεν είναι ο δήμαρχος. Είναι ένας σύμβουλος που διευθύνει τις συνεδριάσεις, όπως ο Πρόεδρος της Βουλής.

Οι κανόνες λειτουργίας βρίσκονται στον νέο Κώδικα (νόμος 5314/2026). Ισχύουν ήδη από το 2026, και για τα συμβούλια που εκλέχτηκαν το 2023:

• Πόσο συχνά; Το συμβούλιο συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά τον μήνα, όταν το καλέσει ο πρόεδρός του (άρθρο 123). Ο δήμαρχος καλείται σε κάθε συνεδρίαση.
• Δημόσια. Οι συνεδριάσεις είναι κατά κανόνα δημόσιες: μπορεί να πάει να τις δει κάθε δημότης. Μεταδίδονται και ζωντανά στο διαδίκτυο (άρθρο 122).
• Απαρτία. Για να γίνει συνεδρίαση, οι παρόντες σύμβουλοι πρέπει να είναι περισσότεροι από τους απόντες (άρθρο 127).
• Απόφαση. Παίρνεται με απόλυτη πλειοψηφία των παρόντων, δηλαδή πάνω από τους μισούς όσων είναι εκεί. Αν σε φανερή ψηφοφορία βγουν ίσοι, κερδίζει η πλευρά που ψήφισε ο πρόεδρος (άρθρο 128).

Τι αποφασίζει

Το δημοτικό συμβούλιο ψηφίζει για τα μεγάλα ζητήματα του δήμου. Ψηφίζει τον προϋπολογισμό, δηλαδή πόσα χρήματα θα ξοδέψει ο δήμος και για τι. Αποφασίζει για τα έργα, όπως μια νέα πλατεία ή ένα πεζοδρόμιο. Ψηφίζει τους κανονισμούς του δήμου, για παράδειγμα για την καθαριότητα. Δίνει και ονόματα σε νέους δρόμους και πλατείες. Ο δήμαρχος και οι υπηρεσίες του εκτελούν όσα αποφάσισε.

Ποιος το κάνει;

Σκέψου αν η απόφαση αφορά τον δήμο ή όλη τη χώρα, και αν είναι απόφαση ή εκτέλεση.

Ποιος το κάνει;

ψηφίζει τον προϋπολογισμό του κράτους

Δημοτικό συμβούλιοΔήμαρχοςΒουλή

0 / 9

Φανταστική ψηφοφορία σε δημοτικό συμβούλιο 33 μελών: νέα παιδική χαρά

Διάβασε το ραβδόγραμμα. Πόσοι είναι παρόντες; Υπάρχει απαρτία; Πέρασε η απόφαση; Η απάντηση είναι στο παράδειγμα από κάτω.

0510152017133

ΥπέρΚατάΑπόντες

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση