Ερευνώ, αποφασίζω, συμμετέχω
Από ένα πρόβλημα της γειτονιάς στην πρόταση και στη δράση.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή Ε΄ Δημοτικού, 1 ενότητα
Θα μάθεις να
- Να ακολουθείς τα βήματα από ένα πρόβλημα της γειτονιάς ως την πρόταση και τη δράση.
- Να συλλέγεις και να διαβάζεις απλά στοιχεία από μια μικρή έρευνα.
- Να ξέρεις ότι κάθε πολίτης, και κάθε παιδί, έχει δικαίωμα να απευθυνθεί γραπτά στις αρχές.
- Να αναφέρεις τρόπους με τους οποίους ένας ενεργός πολίτης συμμετέχει.
Ο ενεργός πολίτης
Ένας πολίτης δεν είναι ενεργός μόνο τη μέρα των εκλογών. Ενεργός πολίτης είναι όποιος:
- ενημερώνεται για όσα συμβαίνουν στη γειτονιά του και στη χώρα·
- λέει τη γνώμη του και ακούει και των άλλων·
- συμμετέχει: σε συλλόγους, σε εθελοντικές ομάδες, στις αποφάσεις του σχολείου ή του δήμου·
- δρα, όταν βλέπει ένα πρόβλημα, αντί να περιμένει να το λύσει κάποιος άλλος.
Και ένα παιδί μπορεί να είναι ενεργός πολίτης. Δεν ψηφίζει ακόμα. Μπορεί όμως να παρατηρήσει, να ρωτήσει, να προτείνει, να βοηθήσει.
Το Σύνταγμα δίνει σε όλους τα εργαλεία γι' αυτό:
- Δικαίωμα αναφοράς (άρθρο 10): ο καθένας, μόνος ή μαζί με άλλους, μπορεί να γράψει στις αρχές. Εκείνες είναι υποχρεωμένες να απαντήσουν.
- Σύλλογοι (άρθρο 12): οι πολίτες μπορούν να φτιάχνουν σωματεία και ενώσεις, χωρίς να ζητήσουν άδεια.
- Συναθροίσεις (άρθρο 11): μπορούν να μαζεύονται «ήσυχα και χωρίς όπλα».
Από το πρόβλημα στη δράση
Όταν μια ομάδα θέλει να λύσει ένα πρόβλημα, βοηθά να το κάνει με τη σειρά. Αυτή είναι η πορεία ερευνώ, σκέφτομαι, αποφασίζω, συμμετέχω:
- Παρατηρώ. Τι ακριβώς είναι το πρόβλημα; Πού και πότε συμβαίνει;
- Ερευνώ. Μαζεύω στοιχεία: μετράω, φωτογραφίζω, ρωτάω ανθρώπους. Ψάχνω και ποιος είναι αρμόδιος: ο δήμος, η περιφέρεια, το κράτος;
- Σκέφτομαι λύσεις. Γράφω πολλές ιδέες και για την καθεμία τα υπέρ και τα κατά: πόσο κοστίζει, ποιον βοηθά, ποιον ενοχλεί.
- Αποφασίζουμε. Συζητάμε και ψηφίζουμε δημοκρατικά ποια λύση θα προτείνουμε.
- Προτείνω. Γράφουμε μια επιστολή ή μια αναφορά στον αρμόδιο, με τα στοιχεία που μαζέψαμε.
- Δρω. Κάνουμε ό,τι μπορούμε και μόνοι μας: μια εθελοντική δράση, μια αφίσα, μια συζήτηση στο σχολείο.
- Ελέγχω. Ήρθε απάντηση; Άλλαξε κάτι; Αν όχι, ξαναγράφουμε ή ζητάμε βοήθεια αλλού.
Η έρευνα σε αριθμούς
Μια έρευνα δεν είναι μόνο «νομίζω». Όταν πας στον δήμο με στοιχεία, η πρότασή σου ακούγεται πιο σοβαρά.
Μια φανταστική τάξη Ε΄ ρώτησε 24 συμμαθητές: «Τι λείπει πιο πολύ από τον δρόμο έξω από το σχολείο;» Ο καθένας έδωσε μία απάντηση. Βάλε εσύ τα αποτελέσματα στο ραβδόγραμμα: Διάβαση πεζών 10, Κάδοι ανακύκλωσης 6, Δέντρα 5, Παγκάκια 3.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Η φανταστική έρευνα της τάξης έδωσε: Διάβαση πεζών 10, Κάδοι ανακύκλωσης 6, Δέντρα 5, Παγκάκια 3, σύνολο 24. Τι πρέπει να ζητήσουν τα παιδιά από τον δήμο, και πώς;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Τι λένε τα στοιχεία; Η διάβαση πεζών ήρθε πρώτη, με 10 από τις 24 απαντήσεις. Είναι σχετική πλειοψηφία, όχι απόλυτη: δεν φτάνει τις 13.
Ποιος είναι αρμόδιος; Η διάβαση είναι σε δρόμο της πόλης, άρα πρώτα ρωτάμε τον δήμο.
Αποφασίζουμε. Η τάξη συζητά και ψηφίζει. Μπορεί να ζητήσει τη διάβαση, επειδή αφορά την ασφάλεια. Μπορεί όμως να γράψει και για τους κάδους, που ήρθαν δεύτεροι.
Προτείνω. Γράφουν επιστολή στον δήμο. Εξηγούν το πρόβλημα, βάζουν τα αποτελέσματα της έρευνας και τις μετρήσεις τους, και ζητούν απάντηση. Την υπογράφουν όλοι μαζί, με τη βοήθεια του δασκάλου τους.
Ελέγχω. Περιμένουν την απάντηση του δήμου. Αν το θέμα μπει στο δημοτικό συμβούλιο, μπορούν να δουν τη συνεδρίαση ζωντανά.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ποιο άρθρο του Συντάγματος προστατεύει το δικαίωμα να φτιάχνουμε συλλόγους;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ακολουθείς τα βήματα από ένα πρόβλημα της γειτονιάς ως την πρόταση και τη δράση.
- Να συλλέγεις και να διαβάζεις απλά στοιχεία από μια μικρή έρευνα.
- Να ξέρεις ότι κάθε πολίτης, και κάθε παιδί, έχει δικαίωμα να απευθυνθεί γραπτά στις αρχές.
- Να αναφέρεις τρόπους με τους οποίους ένας ενεργός πολίτης συμμετέχει.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.