Το πολίτευμα της Ελλάδας και οι εκλογές

Τρεις λέξεις στο πρώτο άρθρο

Πολίτευμα είναι ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται και κυβερνιέται ένα κράτος. Το ελληνικό Σύνταγμα το λέει στην πρώτη του πρόταση (άρθρο 1):

«Το πολίτευμα της Ελλάδας είναι Προεδρευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία.»

Τρεις λέξεις, και η καθεμία λέει κάτι:

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται από τη Βουλή για πέντε χρόνια και μπορεί να εκλεγεί ξανά μόνο μία φορά (άρθρο 30). Το Σύνταγμα τον ονομάζει «ρυθμιστή του πολιτεύματος». Δεν κυβερνά ο ίδιος, αλλά φροντίζει να λειτουργούν σωστά οι θεσμοί.

Η Ελλάδα δεν είχε πάντα αυτό το πολίτευμα. Για πολλά χρόνια είχε βασιλιά. Με το δημοψήφισμα του 1974 οι πολίτες αποφάσισαν να μην υπάρχει πια βασιλεία. Το σημερινό Σύνταγμα ψηφίστηκε το 1975.

Οι τρεις εξουσίες

Για να μην έχει κανείς όλη τη δύναμη, η εξουσία του κράτους μοιράζεται σε τρία κομμάτια (άρθρο 26):

• Νομοθετική: φτιάχνει τους νόμους. Την ασκούν η Βουλή και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας.
• Εκτελετική: εφαρμόζει τους νόμους και κυβερνά. Την ασκούν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας και η Κυβέρνηση.
• Δικαστική: κρίνει τις διαφορές και όσους παραβαίνουν τον νόμο. Την ασκούν τα δικαστήρια.

Αυτό λέγεται διάκριση των εξουσιών. Η μία εξουσία ελέγχει την άλλη. Η Βουλή ελέγχει την κυβέρνηση, και τα δικαστήρια κρίνουν αν κάποιος παραβίασε τον νόμο, όποιος κι αν είναι.

Οι εκλογές

Τους βουλευτές τους εκλέγουν οι πολίτες, κανονικά κάθε τέσσερα χρόνια (άρθρο 53). Αν χρειαστεί, οι εκλογές γίνονται και νωρίτερα.

Το Σύνταγμα (άρθρο 51) λέει ότι η ψηφοφορία είναι:

• άμεση: ψηφίζεις ο ίδιος τον βουλευτή, όχι κάποιον που θα διαλέξει για σένα·
• καθολική: ψηφίζουν όλοι οι πολίτες που έχουν την ηλικία, άντρες και γυναίκες, πλούσιοι και φτωχοί·
• μυστική: κανείς δεν μαθαίνει τι ψήφισες, αν δεν το πεις εσύ.

Η ψήφος είναι επίσης υποχρεωτική (άρθρο 51): είναι δικαίωμα και ταυτόχρονα καθήκον του πολίτη.

Ποιοι ψηφίζουν; Από το 2016 (νόμος 4406/2016) ψηφίζουν οι Έλληνες πολίτες από 17 χρονών. Μετράει η χρονιά γέννησης: στις εκλογές του Μαΐου 2023 ψήφισαν για πρώτη φορά όσοι γεννήθηκαν το 2006.

Κόμματα. Οι υποψήφιοι βουλευτές ανήκουν συνήθως σε κόμματα. Ένα κόμμα είναι μια ομάδα πολιτών με κοινές ιδέες για το πώς πρέπει να κυβερνηθεί η χώρα. Στις εκλογές ψηφίζεις ένα κόμμα και μπορείς να βάλεις σταυρό προτίμησης στους υποψηφίους του που προτιμάς. Πόσες έδρες παίρνει κάθε κόμμα το ορίζει ο εκλογικός νόμος.

Η μέρα των εκλογών

Βάλε τα βήματα με τη σειρά που τα κάνει ένας ψηφοφόρος. Αν κάποιο μπει σε λάθος θέση, πάτα το ξανά για να το βγάλεις.

Πάτα τα βήματα με τη σειρά

Παίρνει φάκελο και ψηφοδέλτιαΤο βράδυ ανοίγει η κάλπη και μετριούνται οι ψήφοιΜπαίνει μόνος του στο παραβάνΠηγαίνει στο εκλογικό τμήμα όπου είναι γραμμένοςΒάζει σταυρό προτίμησης και κλείνει το ψηφοδέλτιο στον φάκελοΡίχνει τον φάκελο στην κάλπηΔείχνει την ταυτότητά του στην εφορευτική επιτροπή

Η σειρά σου

1. 1
2. 2
3. 3
4. 4
5. 5
6. 6
7. 7

ΈλεγχοςΑπό την αρχή

Ας το σκεφτούμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση