Στερεά και αναπτύγματα
Ξεδιπλώνω ένα κουτί και βλέπω από τι φτιάχτηκε.
13 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Δ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις το ανάπτυγμα ενός στερεού.
- Να μετράς έδρες, ακμές και κορυφές από το ανάπτυγμα.
- Να κρίνεις αν ένα σχέδιο διπλώνει σε κλειστό στερεό.
- Να συνδέεις το ανάπτυγμα με τη συνολική επιφάνεια ενός κουτιού.
Ξεδίπλωσε το κουτί
Πάρε ένα άδειο κουτί δημητριακών και άνοιξέ το στις κολλήσεις. Άπλωσέ το στο τραπέζι.
Αυτό που βλέπεις είναι το ανάπτυγμα του κουτιού: ένα επίπεδο σχέδιο που, διπλωμένο, ξαναγίνεται στερεό.
Κάθε κουτί που αγοράζεις ξεκίνησε τη ζωή του έτσι — ως μια κομμένη φέτα χαρτόνι.
Ο Άκης δοκιμάζει
Διάλεξε στερεό και κοίτα το ξεδιπλωμένο δίπλα.
Πότε ένα σχέδιο διπλώνει
Δεν διπλώνουν όλα τα σχέδια έξι τετραγώνων σε κύβο. Χρειάζονται δύο πράγματα:
- Ο σωστός αριθμός εδρών — έξι για τον κύβο.
- Η σωστή διάταξη — να μην πέφτουν δύο τετράγωνα στην ίδια θέση όταν διπλώσουν.
Για τον κύβο υπάρχουν έντεκα διαφορετικά αναπτύγματα που δουλεύουν. Το πιο γνωστό μοιάζει με σταυρό.
Γιατί το χρειάζεσαι
Το ανάπτυγμα απαντάει σε μια πολύ πρακτική ερώτηση: πόσο χαρτόνι χρειάζεται για να φτιαχτεί το κουτί.
Είναι το άθροισμα των εμβαδών όλων των εδρών. Και το ανάπτυγμα τα βάζει όλα επίπεδα, ώστε να μπορείς να τα μετρήσεις ένα-ένα.
Πρόσεξε τις ακμές. Στο ανάπτυγμα του κύβου βλέπεις μόνο διπλώσεις. Οι άλλες ακμές φτιάχνονται όταν κολλάς τις ελεύθερες άκρες ανά δύο: .
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Πόσα τετράγωνα έχει το ανάπτυγμα ενός κύβου;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο κύβος έχει έδρες.
Κάθε έδρα γίνεται ένα τετράγωνο στο ανάπτυγμα.
Άρα τετράγωνα.
Και το μέγεθός τους; Όλα ίδια, γιατί στον κύβο όλες οι έδρες είναι ίσα τετράγωνα.
Σε ένα κυβοειδές θα ήταν πάλι , αλλά τρία διαφορετικά μεγέθη — από δύο ίδια το καθένα ✓
Παράδειγμα 2
Έξι τετράγωνα στη σειρά. Διπλώνουν σε κύβο;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ο αριθμός είναι σωστός: έξι έδρες.
Διπλώνω νοερά. Τα πρώτα τέσσερα τυλίγονται και κάνουν έναν γύρο.
Το πέμπτο και το έκτο πέφτουν πάνω στο πρώτο και στο δεύτερο — και το πάνω και το κάτω έμειναν ανοιχτά.
Πήρα σωλήνα με τετράγωνη διατομή, όχι κλειστό κουτί.
Όχι, δεν διπλώνει.
Για να κλείσει, με τέσσερα στη σειρά, τα άλλα δύο πρέπει να βγουν εκτός της σειράς — ένα από πάνω και ένα από κάτω. Έτσι βγαίνει ο σταυρός· άλλα αναπτύγματα του κύβου μοιάζουν με σκαλοπάτια ✓
Παράδειγμα 3
Ένα κουτί είναι 10 cm × 5 cm × 4 cm. Πόσες έδρες και τι σχήμα έχουν;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Είναι κυβοειδές, άρα έδρες, όλες ορθογώνια.
Οι έδρες έρχονται σε ζευγάρια — οι απέναντι είναι ίδιες:
δύο , δύο , δύο
Τρία διαφορετικά μεγέθη, από δύο κομμάτια το καθένα.
Γι' αυτό είναι χρήσιμο το ανάπτυγμα. Αν θέλεις να μάθεις πόσο χαρτόνι χρειάζεται, τα έχεις όλα απλωμένα και προσθέτεις τα έξι εμβαδά:
δηλαδή τ.εκ. χαρτόνι, χωρίς τα πτερύγια της κόλλας.
Στη ζωγραφιά του κουτιού θα έβλεπες μόνο τρία, και θα έπρεπε να θυμάσαι ότι υπάρχουν τα ταίρια τους ✓
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πόσες έδρες έχει το ανάπτυγμα μιας πυραμίδας με τετράγωνη βάση;
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις το ανάπτυγμα ενός στερεού.
- Να μετράς έδρες, ακμές και κορυφές από το ανάπτυγμα.
- Να κρίνεις αν ένα σχέδιο διπλώνει σε κλειστό στερεό.
- Να συνδέεις το ανάπτυγμα με τη συνολική επιφάνεια ενός κουτιού.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Εμβαδόν και όγκος στερεών
Κάθε φορά καινούργιες ερωτήσεις. Στην τάξη, πατήστε «Στον πίνακα».
Κύβος, Ορθογώνιο παραλληλεπίπεδο · εμβαδόν · 5 ερωτήσεις