-ίζω ή -ώνω, -ίτσα, -άκι
Καταλήξεις που γράφονται πάντα με τον ίδιο τρόπο.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να γράφεις σωστά τα ρήματα σε -ίζω, -ώνω και -εύω, και να θυμάσαι τις λίγες εξαιρέσεις, όπως «δανείζω».
- Να γράφεις σωστά τα υποκοριστικά σε -άκι, -άκης, -ίτσα, -ούλα, -ούλης και -ούδι.
- Να γράφεις σωστά τα ουσιαστικά σε -τής, -ισσα και -ιά, και να ξεχωρίζεις «η κερασιά» από «τα κεράσια».
- Να γράφεις σωστά τα επίθετα σε -ινος, -ένιος και -ικός.
Μάθε την κατάληξη, όχι κάθε λέξη
Διάβασε αυτά τα ρήματα: ζωγραφίζω, καθαρίζω, γεμίζω, σφυρίζω.
Είναι τέσσερις διαφορετικές λέξεις. Τελειώνουν όμως όλες με το ίδιο κομμάτι, το -ίζω, και το κομμάτι αυτό γράφεται κάθε φορά με τον ίδιο τρόπο.
Πολλές λέξεις φτιάχνονται έτσι: ένα θέμα, και στο τέλος μια κατάληξη που κουβαλάει τη δική της ορθογραφία. Αν ξέρεις πώς γράφεται η κατάληξη, ξέρεις πώς γράφονται εκατοντάδες λέξεις.
Τα ρήματα: -ίζω, -ώνω, -εύω
| Κατάληξη | Γράφεται με | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| -ίζω | ι | ζωγραφίζω, καθαρίζω, αρχίζω, γεμίζω, σφυρίζω |
| -ώνω | ω | κλειδώνω, πληρώνω, διορθώνω, στεγνώνω, κρυώνω |
| -εύω | ευ | χορεύω, μαγειρεύω, ταξιδεύω, δουλεύω, μαζεύω |
Το γράμμα μένει και στους άλλους χρόνους: ζωγράφισα, κλείδωσα. Στα -εύω, στον αόριστο το ευ γίνεται εψ: χορεύω → χόρεψα.
Τρία συχνά ρήματα ακούγονται σαν -ίζω αλλά γράφονται αλλιώς. Κρατάνε το γράμμα της οικογένειάς τους:
| Ρήμα | Γράφεται με | Από την οικογένεια |
|---|---|---|
| δανείζω | με ει | το δάνειο |
| αθροίζω | με οι | το άθροισμα |
| δακρύζω | με υ | το δάκρυ |
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Συμπλήρωσε τα γράμματα που λείπουν: «Η μαμά μαγειρ__ει, ο μπαμπάς καθαρ_ζει την κουζίνα και εγώ κλειδ_νω την πόρτα.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα υποκοριστικά
Στη Β΄ έμαθες το σπιτάκι, την μπαλίτσα και τη βαρκούλα. Υπάρχουν κι άλλες καταλήξεις που μικραίνουν, και κάθε μία έχει το δικό της άρθρο:
| Κατάληξη | Άρθρο | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| -άκι | το | το σπιτάκι, το σκυλάκι |
| -άκης | ο | ο Γιαννάκης, ο Κωστάκης |
| -ίτσα | η | η μπαλίτσα, η πορτίτσα |
| -ούλα | η | η βαρκούλα, η γατούλα |
| -ούλης | ο | ο παππούλης, ο αδερφούλης |
| -ούδι | το | το αγγελούδι, το κοριτσούδι |
Δύο πράγματα κρατάνε την ορθογραφία σωστή:
- Το -ίτσα γράφεται με ι. Τα -ούλα, -ούλης και -ούδι γράφονται με ου.
- Το τέλος το λέει το άρθρο. Τα αρσενικά τελειώνουν σε -ης, με ήτα, όπως ο μαθητής: ο Γιαννάκης, ο παππούλης. Τα ουδέτερα τελειώνουν σε -ι, με γιώτα: το σκυλάκι, το αγγελούδι.
Τα ουσιαστικά: -τής, -ισσα, -ιά
Τα αρσενικά σε -της και -τής γράφονται με ήτα, όπως όλα τα αρσενικά σε -ης: ο μαθητής, ο ποιητής, ο θεατής, ο ναύτης, ο εργάτης, ο πολίτης.
Πολλά θηλυκά φτιάχνονται με -ισσα, με ι και δύο σ:
- ο βασιλιάς → η βασίλισσα
- ο γείτονας → η γειτόνισσα
- ο άρχοντας → η αρχόντισσα
Τα δέντρα που κάνουν φρούτα είναι θηλυκά σε -ιά, με ι και με τόνο στο τέλος:
| Φρούτο | Δέντρο |
|---|---|
| το μήλο | η μηλιά |
| το κεράσι | η κερασιά |
| το λεμόνι | η λεμονιά |
| το πορτοκάλι | η πορτοκαλιά |
| το σύκο | η συκιά |
| το καρύδι | η καρυδιά |
Κοίτα τα δύο τελευταία. Το θέμα κρατάει τα δικά του γράμματα: σύκο → συκιά, καρύδι → καρυδιά.
Με -ιά γράφονται και άλλα θηλυκά που τονίζονται στο τέλος: η γειτονιά, η φωτιά, η ζεστασιά, η ομορφιά. Πρόσεξε μόνο τη δουλειά, που γράφεται με ει.
Παράδειγμα 2
Στον κήπο του παππού υπάρχει ένα δέντρο που κάνει κεράσια και ένα που κάνει καρύδια. Πώς λέγονται τα δύο δέντρα;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τα επίθετα: -ινος, -ένιος, -ικός
| Κατάληξη | Γράφεται με | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| -ινος | ι | ξύλινος, πέτρινος, γυάλινος, μάλλινος, χάρτινος |
| -ινός | ι | πρωινός, βραδινός, καλοκαιρινός, σημερινός |
| -ένιος | ε και ι | ασημένιος, σιδερένιος, τσιμεντένιος |
| -ικός | ι | σχολικός, παιδικός, μουσικός, ελληνικός |
Τα -ινος και -ένιος λένε συνήθως από τι είναι φτιαγμένο κάτι: ένα ξύλινο κουτί, ένα ασημένιο δαχτυλίδι.
Τρία συχνά επίθετα σε -ινός γράφονται με ει: φωτεινός, σκοτεινός, ορεινός.
Βρες το γράμμα που λείπει
Ο Άκης δοκιμάζει
Βρες την κατάληξη. Μετά θυμήσου: είναι από τις εξαιρέσεις;
Φτιάξε τη λέξη από θέμα και κατάληξη. Πρόσεξε την ορθογραφία της κατάληξης.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να γράφεις σωστά τα ρήματα σε -ίζω, -ώνω και -εύω, και να θυμάσαι τις λίγες εξαιρέσεις, όπως «δανείζω».
- Να γράφεις σωστά τα υποκοριστικά σε -άκι, -άκης, -ίτσα, -ούλα, -ούλης και -ούδι.
- Να γράφεις σωστά τα ουσιαστικά σε -τής, -ισσα και -ιά, και να ξεχωρίζεις «η κερασιά» από «τα κεράσια».
- Να γράφεις σωστά τα επίθετα σε -ινος, -ένιος και -ικός.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Ανοίγει σε δική του σελίδα — εκεί ζει η επανάληψη.