Η παράγραφος
Μία ιδέα, μία πρόταση που τη λέει, και οι λεπτομέρειες που τη στηρίζουν.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τα μέρη της παραγράφου: θεματική περίοδο, λεπτομέρειες και κατακλείδα.
- Να βρίσκεις την περίοδο που δεν ανήκει στην ιδέα μιας παραγράφου.
- Να ξέρεις πότε αλλάζεις παράγραφο και πώς φαίνεται αυτό στο γραπτό.
- Να γράφεις μια δική σου παράγραφο με μία ιδέα και λεπτομέρειες που τη στηρίζουν.
Μία ιδέα, μία παράγραφος
Διάβασε αυτό το κομμάτι:
Ο πλάτανος της πλατείας είναι το αγαπημένο μέρος των παιδιών του χωριού. Το καλοκαίρι τα πυκνά φύλλα του κάνουν δροσερή σκιά, ακόμα και το μεσημέρι. Γύρω από τον χοντρό κορμό του παίζουμε κρυφτό. Στα παγκάκια από κάτω διαβάζουμε κόμικς και τρώμε παγωτό. Χωρίς τον πλάτανο, η πλατεία θα ήταν μια άδεια αλάνα.
Όλες οι περίοδοι μιλούν για το ίδιο πράγμα: γιατί τα παιδιά αγαπούν τον πλάτανο. Ένα κομμάτι κειμένου που λέει μία ιδέα λέγεται παράγραφος.
Στο γραπτό, η παράγραφος ξεκινάει σε καινούρια γραμμή. Η πρώτη της λέξη μπαίνει λίγο πιο μέσα από τις άλλες γραμμές. Αυτό το κενό λέγεται εσοχή. Σε βιβλία και στον υπολογιστή, συχνά οι παράγραφοι χωρίζονται και με μια κενή γραμμή.
Τα μέρη της παραγράφου
Μια καλή παράγραφος έχει συνήθως τρία μέρη.
| Μέρος | Τι κάνει | Στον πλάτανο |
|---|---|---|
| Θεματική περίοδος | λέει την ιδέα της παραγράφου | Ο πλάτανος της πλατείας είναι το αγαπημένο μέρος των παιδιών του χωριού. |
| Λεπτομέρειες | εξηγούν την ιδέα, δίνουν παραδείγματα | η σκιά, το κρυφτό, τα κόμικς και το παγωτό |
| Κατακλείδα | κλείνει την παράγραφο | Χωρίς τον πλάτανο, η πλατεία θα ήταν μια άδεια αλάνα. |
Τη θεματική περίοδο θα τη βρεις και ως θεματική πρόταση. Οι λεπτομέρειες λέγονται και σχόλια.
Η θεματική περίοδος είναι πιο γενική από τις άλλες. Οι λεπτομέρειες είναι πιο συγκεκριμένες: λένε ποια σκιά, ποιο παιχνίδι, ποιο παγωτό.
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Βρες τη θεματική περίοδο και την περίοδο που δεν ανήκει: «Το χταπόδι είναι ένας πανέξυπνος κάτοικος της θάλασσας. Αλλάζει χρώμα για να κρυφτεί από τους εχθρούς του. Ανοίγει με τα πλοκάμια του κοχύλια, ακόμα και βάζα. Ο θείος μου έχει ένα ψαροκάικο στη Νάξο. Όταν κινδυνεύει, ρίχνει μελάνι και εξαφανίζεται.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Καινούρια ιδέα, καινούρια παράγραφος
Ένα κείμενο έχει συνήθως πολλές παραγράφους, μία για κάθε ιδέα. Όταν αλλάζει η ιδέα, αλλάζεις παράγραφο.
Παράδειγμα 2
Χώρισε το κείμενο σε δύο παραγράφους: «Το καλοκαίρι στο νησί του παππού ήταν γεμάτο θάλασσα. Κάθε πρωί κατεβαίναμε στην παραλία με τα ξαδέρφια μου. Βουτούσαμε από τα βράχια και ψάχναμε κοχύλια. Τον Σεπτέμβριο γυρίσαμε στην πόλη. Το σχολείο άνοιξε και γνώρισα την καινούρια μου δασκάλα.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ξεχώρισε και βάλε σε σειρά
Ο Άκης δοκιμάζει
Όλες αυτές οι περίοδοι θέλουν να μπουν σε μία παράγραφο για τη μέλισσα. Ποια λέει την ιδέα, ποια τη στηρίζει, και ποια έχει χαθεί;
Τώρα βάλε τις περιόδους στη σειρά τους. Πρώτα η θεματική, μετά οι λεπτομέρειες, στο τέλος η κατακλείδα. Μία περίοδος περισσεύει.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τα μέρη της παραγράφου: θεματική περίοδο, λεπτομέρειες και κατακλείδα.
- Να βρίσκεις την περίοδο που δεν ανήκει στην ιδέα μιας παραγράφου.
- Να ξέρεις πότε αλλάζεις παράγραφο και πώς φαίνεται αυτό στο γραπτό.
- Να γράφεις μια δική σου παράγραφο με μία ιδέα και λεπτομέρειες που τη στηρίζουν.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.