Ο χρυσός αιώνας της Αθήνας

Μετά τη νίκη

Όταν οι Πέρσες έφυγαν, η Αθήνα ήταν μισοκαμένη. Είχε όμως τον μεγαλύτερο στόλο της Ελλάδας και πολίτες γεμάτους αυτοπεποίθηση.

Το 478 π.Χ. πολλές πόλεις των νησιών και της Μικράς Ασίας έφτιαξαν μια συμμαχία για να προστατεύονται αν γύριζαν οι Πέρσες. Το ταμείο της ήταν στο νησί Δήλος, γι' αυτό λέγεται Δηλιακή Συμμαχία. Αρχηγός ήταν η Αθήνα. Κάθε σύμμαχος έδινε πλοία ή χρήματα.

Τα επόμενα πενήντα περίπου χρόνια η Αθήνα έγινε η πιο πλούσια και η πιο λαμπρή πόλη της Ελλάδας. Αυτή την εποχή τη λέμε χρυσό αιώνα της Αθήνας.

Ο Περικλής

Ο πιο γνωστός πολιτικός της εποχής ήταν ο Περικλής. Για πολλά χρόνια οι Αθηναίοι τον εξέλεγαν ξανά και ξανά στρατηγό. Ήταν πολύ καλός ρήτορας: όταν μιλούσε στη συνέλευση, έπειθε τους συμπολίτες του.

Ο Περικλής ήθελε η Αθήνα να είναι «σχολείο της Ελλάδας»: μια πόλη που οι άλλοι θα θαύμαζαν για τη δημοκρατία της, τα κτίρια και τις τέχνες της.

Πώς λειτουργούσε η δημοκρατία

Δημοκρατία σημαίνει «ο δήμος (ο λαός) κρατεί (κυβερνά)». Στην Αθήνα οι πολίτες δεν διάλεγαν αντιπροσώπους για να αποφασίζουν για αυτούς, όπως σήμερα. Αποφάσιζαν οι ίδιοι.

• Η Εκκλησία του Δήμου ήταν η συνέλευση όλων των πολιτών. Μαζεύονταν στον λόφο της Πνύκας, άκουγαν όποιον ήθελε να μιλήσει και ψήφιζαν σηκώνοντας το χέρι: για πόλεμο και ειρήνη, για νόμους, για δημόσια έργα.
• Η Βουλή των 500 ετοίμαζε τα θέματα της συνέλευσης. Τα μέλη της τα διάλεγαν με κλήρωση: 50 από καθεμία από τις 10 φυλές της Αθήνας.
• Τα δικαστήρια είχαν εκατοντάδες δικαστές, απλούς πολίτες, κι αυτούς με κλήρωση.

Ένας φτωχός αγρότης ή ένας κωπηλάτης όμως δεν μπορούσε να αφήσει τη δουλειά του για μια μέρα χωρίς να χάσει το μεροκάματο. Γι' αυτό ο Περικλής έβαλε μισθό για όσους υπηρετούσαν την πόλη, όπως οι δικαστές. Έτσι και οι φτωχοί μπορούσαν να πάρουν μέρος.

Οι Αθηναίοι είχαν και έναν τρόπο να προστατεύονται από όποιον γινόταν πολύ δυνατός: τον οστρακισμό. Έγραφαν ένα όνομα πάνω σε ένα κομμάτι σπασμένου αγγείου, το όστρακο. Αν ένα όνομα μάζευε αρκετές ψήφους, εκείνος έφευγε από την πόλη για δέκα χρόνια.

Ο Παρθενώνας

Ο Περικλής αποφάσισε να ξαναχτίσει την Ακρόπολη, που είχαν κάψει οι Πέρσες. Τα χρήματα ήρθαν κυρίως από το ταμείο της Δηλιακής Συμμαχίας, που η Αθήνα το είχε μεταφέρει από τη Δήλο στην Αθήνα. Πολλοί σύμμαχοι δυσαρεστήθηκαν: τα χρήματα τα είχαν δώσει για την άμυνα, όχι για ναούς στην Αθήνα.

Το πιο σπουδαίο έργο ήταν ο Παρθενώνας, ο ναός της Αθηνάς Παρθένου, προστάτιδας της πόλης. Χτίστηκε από το 447 ως το 438 π.Χ. από λευκό μάρμαρο της Πεντέλης.

• Αρχιτέκτονες ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης.
• Τα γλυπτά τα επέβλεπε ο μεγάλος γλύπτης Φειδίας. Μέσα στον ναό έστησε ένα τεράστιο άγαλμα της Αθηνάς από χρυσό και ελεφαντόδοντο.
• Γύρω γύρω, ψηλά στους τοίχους, μια μακριά ζωφόρος έδειχνε την πομπή των Παναθηναίων, τη μεγάλη γιορτή της θεάς.

Χτίστηκαν και τα Προπύλαια, η μεγάλη είσοδος της Ακρόπολης, και αργότερα ο ναός της Αθηνάς Νίκης και το Ερέχθειο με τις Καρυάτιδες.

Στο έργο δούλεψαν χιλιάδες άνθρωποι: λατόμοι, μαρμαράδες, γλύπτες, ζωγράφοι, αγωγιάτες. Πολλοί Αθηναίοι βρήκαν δουλειά.

Μια μέρα στο θέατρο

Στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης ήταν το θέατρο του Διονύσου. Την άνοιξη, στη γιορτή του θεού, τα Μεγάλα Διονύσια, χιλιάδες θεατές κάθονταν από το πρωί ως το βράδυ και έβλεπαν έργα. Η πόλη βοηθούσε τους φτωχούς πολίτες να πληρώσουν το εισιτήριο.

• Στην τραγωδία οι ήρωες των μύθων ζούσαν μεγάλες δυσκολίες. Οι πιο γνωστοί ποιητές ήταν ο Αισχύλος, ο Σοφοκλής και ο Ευριπίδης.
• Στην κωμωδία οι θεατές γελούσαν, ακόμα και με τους πολιτικούς της πόλης. Ο πιο γνωστός ποιητής ήταν ο Αριστοφάνης.

Οι ηθοποιοί ήταν μόνο άντρες και φορούσαν μάσκες, έτσι ένας ηθοποιός μπορούσε να παίξει πολλούς ρόλους, και γυναικείους. Ένας χορός από τραγουδιστές σχολίαζε όσα γίνονταν. Τα έργα διαγωνίζονταν, και οι καλύτεροι έπαιρναν βραβείο.

Ας το σκεφτούμε μαζί