Οικοσυστήματα και τροφικές αλυσίδες
Ποιος τρώει ποιον, και τι γίνεται όταν λείψει ένας κρίκος.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι οικοσύστημα και ποια μέρη το αποτελούν.
- Να φτιάχνεις μια τροφική αλυσίδα με τη σωστή φορά.
- Να ξεχωρίζεις παραγωγούς, καταναλωτές και αποικοδομητές.
- Να προβλέπεις τι συμβαίνει όταν λείψει ένας κρίκος.
Ένα δάσος δεν είναι απλώς πολλά δέντρα
Οικοσύστημα είναι όλα τα ζωντανά μιας περιοχής μαζί με το περιβάλλον τους: το χώμα, το νερό, ο αέρας, το φως.
Ένα δάσος, μια λίμνη, ένα λιβάδι, ακόμα και μια γλάστρα είναι οικοσυστήματα. Αυτό που τα κάνει σύστημα δεν είναι το πλήθος — είναι ότι τα μέλη τους εξαρτώνται το ένα από το άλλο.

Οι τέσσερις ρόλοι
| Ρόλος | Τι κάνει | Παράδειγμα |
|---|---|---|
| Παραγωγός | φτιάχνει τροφή από το φως | χορτάρι, δέντρο, φύκια |
| Καταναλωτής α΄ τάξης | τρώει φυτά | ακρίδα, κουνέλι, πρόβατο |
| Καταναλωτής β΄ τάξης | τρώει φυτοφάγα | βάτραχος, αλεπού, γεράκι |
| Αποικοδομητής | διασπά ό,τι πέθανε | μανιτάρια, βακτήρια, σκουλήκια |
Οι αποικοδομητές είναι οι πιο παραμελημένοι και οι πιο απαραίτητοι: χωρίς αυτούς, τα θρεπτικά συστατικά δεν θα επέστρεφαν ποτέ στο χώμα και τα φυτά θα σταματούσαν να μεγαλώνουν.

Όταν λείψει ένας κρίκος
Φαντάσου ένα λιβάδι: χορτάρι → κουνέλια → αλεπούδες.
- Αν εξαφανιστούν οι αλεπούδες, τα κουνέλια πολλαπλασιάζονται, τρώνε όλο το χορτάρι και στο τέλος πεινάνε κι αυτά.
- Αν καεί το χορτάρι, πεινάνε πρώτα τα κουνέλια και αμέσως μετά οι αλεπούδες.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Φτιάξε τροφική αλυσίδα με: γεράκι, χορτάρι, φίδι, ποντίκι.
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ξεκινάω από τον παραγωγό: το χορτάρι φτιάχνει μόνο του τροφή.
Ποιος τρώει χορτάρι; Το ποντίκι.
Ποιος τρώει ποντίκια; Το φίδι. Και ποιος τρώει φίδια; Το γεράκι.
χορτάρι → ποντίκι → φίδι → γεράκι
Τέσσερις κρίκοι, ένα βέλος τη φορά, πάντα προς τον επόμενο που τρώει.
Παράδειγμα 2
Σε μια λίμνη εξαφανίζονται όλα τα ψάρια. Τι θα συμβεί;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Τα ψάρια τρώνε έντομα και μικρούς οργανισμούς. Χωρίς ψάρια, τα έντομα αυξάνονται πολύ.
Τα πουλιά που τρέφονταν με ψάρια χάνουν την τροφή τους και φεύγουν ή πεθαίνουν.
Αλλάζουν και τα φυτά της λίμνης: τα έντομα που πλήθυναν τα τρώνε πιο πολύ.
Ένας κρίκος που φεύγει δεν αφήνει «μια τρύπα». Αλλάζει ολόκληρο το σύστημα, προς τα πάνω και προς τα κάτω.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 7
Ασκήσεις
Γράψε έναν αποικοδομητή.
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι οικοσύστημα και ποια μέρη το αποτελούν.
- Να φτιάχνεις μια τροφική αλυσίδα με τη σωστή φορά.
- Να ξεχωρίζεις παραγωγούς, καταναλωτές και αποικοδομητές.
- Να προβλέπεις τι συμβαίνει όταν λείψει ένας κρίκος.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.