Ο πολιτισμός των Ελλήνων και των άλλων λαών
Γλώσσα, θρησκεία, τέχνες και έθιμα: τι μας κάνει ίδιους και τι διαφορετικούς.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Δ΄ Δημοτικού, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να ονομάζεις τα στοιχεία του πολιτισμού ενός λαού: γλώσσα, θρησκεία, τέχνες, έθιμα.
- Να ξεχωρίζεις τι κοινό έχουν όλοι οι άνθρωποι από τη μορφή που παίρνει σε κάθε λαό.
- Να δίνεις παραδείγματα για το πώς οι λαοί δανείζονται λέξεις, φαγητά και ιδέες.
- Να εξηγείς γιατί κανένας πολιτισμός δεν είναι ανώτερος από άλλον.
Τι είναι ο πολιτισμός ενός λαού
Ένας λαός είναι πολλοί άνθρωποι που μοιράζονται μια κοινή ιστορία, και συνήθως μια κοινή γλώσσα. Αυτό που φτιάχνουν και περνούν από γενιά σε γενιά είναι ο πολιτισμός τους.
Ο πολιτισμός έχει πολλά κομμάτια:
| Κομμάτι | Παραδείγματα |
|---|---|
| Γλώσσα | οι λέξεις, η γραφή, τα παραμύθια και τα τραγούδια |
| Θρησκεία | η πίστη, οι γιορτές, οι ναοί |
| Τέχνες | μουσική, χορός, ζωγραφική, χτίσιμο, χειροτεχνία |
| Έθιμα | πώς γιορτάζουμε, πώς χαιρετιόμαστε, τι τρώμε στις γιορτές |
| Καθημερινή ζωή | φαγητό, ρούχα, σπίτια, παιχνίδια |
Ο πολιτισμός των Ελλήνων
Η ελληνική γλώσσα γράφεται εδώ και πάνω από τρεις χιλιάδες χρόνια. Οι πιο παλιές ελληνικές λέξεις που ξέρουμε είναι γραμμένες σε πήλινες πινακίδες των Μυκηναίων. Από τότε η γλώσσα άλλαξε πολύ, αλλά δεν σταμάτησε ποτέ να μιλιέται.

Οι περισσότεροι Έλληνες είναι ορθόδοξοι χριστιανοί, και πολλές μεγάλες γιορτές μας, όπως το Πάσχα, είναι θρησκευτικές. Στην Ελλάδα ζουν όμως και μουσουλμάνοι, κυρίως στη Θράκη, και μικρότερες κοινότητες καθολικών, εβραίων και προτεσταντών. Όλοι είναι Έλληνες πολίτες με τα ίδια δικαιώματα.
Ο ελληνικός πολιτισμός δεν είναι μόνο τα αρχαία. Είναι και τα δημοτικά τραγούδια, το ρεμπέτικο, ο συρτός και ο καλαματιανός, τα πανηγύρια του καλοκαιριού, τα φαγητά με λάδι και χόρτα. Η UNESCO, ο οργανισμός του ΟΗΕ για τον πολιτισμό, έχει γράψει το ρεμπέτικο (2017) στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας.
Ίδιοι και διαφορετικοί
Όλοι οι λαοί του κόσμου κάνουν τα ίδια βασικά πράγματα: μιλούν, τραγουδούν, γιορτάζουν, μαγειρεύουν, δίνουν όνομα στα παιδιά τους. Αυτό που αλλάζει είναι ο τρόπος.
- Όλοι χαιρετιούνται. Άλλοι με χειραψία, άλλοι με μια μικρή υπόκλιση, άλλοι με φιλί στο μάγουλο.
- Όλοι γιορτάζουν την αρχή της χρονιάς. Δεν την γιορτάζουν όμως όλοι την ίδια μέρα: το κινεζικό νέο έτος πέφτει ανάμεσα στον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο, ενώ οι Πέρσες γιορτάζουν το Νοουρούζ την πρώτη μέρα της άνοιξης.
- Όλοι τρώνε. Άλλοι με πιρούνι, άλλοι με ξυλάκια, άλλοι με το χέρι, και όλοι έχουν τους δικούς τους κανόνες καλής συμπεριφοράς στο τραπέζι.
Στον κόσμο μιλιούνται περίπου γλώσσες. Υπάρχουν και πολλές θρησκείες. Αυτές με τους περισσότερους πιστούς είναι ο χριστιανισμός, το ισλάμ, ο ινδουισμός και ο βουδισμός.
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάποια πράγματα τα κάνουν όλοι οι άνθρωποι. Κάποια αλλάζουν από λαό σε λαό. Μη βιαστείς: διάβασε καλά, γιατί κάποια μοιάζουν πολύ μεταξύ τους.
Οι λαοί δανείζονται ο ένας από τον άλλο
Οι πολιτισμοί δεν ζουν κλεισμένοι. Όταν οι λαοί συναντιούνται, με το εμπόριο, τα ταξίδια ή τη μετανάστευση, ανταλλάσσουν λέξεις, φαγητά και ιδέες.
- Η ντομάτα και η πατάτα ήρθαν από την Αμερική. Στην Ελλάδα διαδόθηκαν πριν από περίπου διακόσια χρόνια. Σήμερα δεν φανταζόμαστε τη χωριάτικη σαλάτα χωρίς ντομάτα.
- Η λέξη καφές ήρθε στα ελληνικά από τα τουρκικά, και στα τουρκικά από τα αραβικά.
- Από την άλλη, ελληνικές λέξεις ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο: η «δημοκρατία», η «μουσική», η «γεωγραφία» λέγονται σχεδόν ίδια σε πολλές γλώσσες.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Η χωριάτικη σαλάτα έχει ντομάτα, αγγούρι, κρεμμύδι, ελιές, φέτα και λάδι. Είναι «καθαρά» ελληνική;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Οι ελιές, το λάδι και η φέτα είναι στην Ελλάδα από πολύ παλιά.
Η ντομάτα όμως ήρθε από την Αμερική, και έφτασε στην Ελλάδα μόλις πριν από περίπου διακόσια χρόνια.
Άρα η σαλάτα είναι ελληνική, αλλά φτιάχτηκε και με κάτι δανεικό.
Κάθε πολιτισμός έχει μέσα του κομμάτια από άλλους. Αυτό δεν τον κάνει λιγότερο δικό του.
Παράδειγμα 2
Ένας τουρίστας από την Ιαπωνία χαιρετά με υπόκλιση αντί για χειραψία. Είναι αγένεια;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο χαιρετισμός είναι κάτι που κάνουν όλοι οι λαοί.
Ο τρόπος όμως αλλάζει. Στην Ιαπωνία η υπόκλιση είναι ο συνηθισμένος, ευγενικός χαιρετισμός.
Όχι, δεν είναι αγένεια. Είναι ευγένεια, με τον δικό του τρόπο.
Πριν κρίνεις μια συνήθεια, ρώτα τι σημαίνει για όσους την έχουν.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Περίπου πόσες γλώσσες μιλιούνται σήμερα στον κόσμο;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ονομάζεις τα στοιχεία του πολιτισμού ενός λαού: γλώσσα, θρησκεία, τέχνες, έθιμα.
- Να ξεχωρίζεις τι κοινό έχουν όλοι οι άνθρωποι από τη μορφή που παίρνει σε κάθε λαό.
- Να δίνεις παραδείγματα για το πώς οι λαοί δανείζονται λέξεις, φαγητά και ιδέες.
- Να εξηγείς γιατί κανένας πολιτισμός δεν είναι ανώτερος από άλλον.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.