Τα πρόσωπα του ρήματος
Γράφω, γράφεις, γράφει: ποιος κάνει την πράξη.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξέρεις ότι το ρήμα έχει τρία πρόσωπα και δύο αριθμούς.
- Να κλίνεις στο «τώρα» ένα ρήμα σαν το «γράφω» και ένα σαν το «αγαπώ».
- Να βρίσκεις από την κατάληξη ποιος κάνει την πράξη, ακόμα κι όταν δεν λέγεται.
- Να ξεχωρίζεις το «εσύ γράφεις» και το «αυτός γράφει» από το «εσείς γράφετε».
Ποιος γράφει;
Διάβασε αυτές τις δύο λέξεις:
- Γράφουμε.
- Γράφετε.
Δεν υπάρχει κανένα όνομα. Ξέρεις όμως ποιος γράφει.
Στην πρώτη γράφουμε εμείς. Στη δεύτερη γράφετε εσείς.
Το είπε το τέλος του ρήματος.
Τρία πρόσωπα, δύο αριθμοί
Στο προηγούμενο μάθημα είδες τα τρία πρόσωπα: αυτός που μιλάει, αυτός που ακούει, και αυτός για τον οποίο μιλάμε.
Το ρήμα αλλάζει για κάθε πρόσωπο. Αλλάζει και για τον αριθμό: ένας (ενικός) ή πολλοί (πληθυντικός).
Τρία πρόσωπα, το καθένα σε ενικό και σε πληθυντικό: έξι μορφές.
| Πρόσωπο | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| α΄ πρόσωπο | εγώ γράφω | εμείς γράφουμε |
| β΄ πρόσωπο | εσύ γράφεις | εσείς γράφετε |
| γ΄ πρόσωπο | αυτός γράφει | αυτοί γράφουν |
Η αρχή μένει ίδια: γραφ-. Αλλάζει μόνο η κατάληξη.
Στο γ΄ πρόσωπο του πληθυντικού λέμε και «γράφουνε». Είναι το ίδιο πρόσωπο.
Το γ΄ πρόσωπο δεν είναι μόνο το «αυτός». Κάθε όνομα παίρνει ρήμα στο γ΄ πρόσωπο: «Η γάτα κοιμάται», «Τα παιδιά παίζουν», «Ο ήλιος λάμπει».
Ρήματα σε -ώ
Κάποια ρήματα έχουν τον τόνο στο τέλος: αγαπώ, μιλώ, πηδώ, ρωτώ. Αυτά παίρνουν άλλες καταλήξεις.
| Πρόσωπο | Ενικός | Πληθυντικός |
|---|---|---|
| α΄ πρόσωπο | εγώ αγαπώ (αγαπάω) | εμείς αγαπάμε |
| β΄ πρόσωπο | εσύ αγαπάς | εσείς αγαπάτε |
| γ΄ πρόσωπο | αυτός αγαπά (αγαπάει) | αυτοί αγαπούν (αγαπάνε) |
Οι μορφές στις παρενθέσεις είναι κι αυτές σωστές. Τις λέμε πολύ στην κουβέντα.
Η ιδέα είναι η ίδια: η αρχή αγαπ- μένει, και η κατάληξη λέει ποιος.
Ο Άκης δοκιμάζει
Κοίτα μόνο την κατάληξη. Σε ποιο πρόσωπο είναι το ρήμα;
Εσύ, αυτός ή εσείς;
Φτιάξε την πρόταση. Κοίτα πρώτα ποιος κάνει την πράξη!
Ας το σκεφτούμε μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Σε ποιο πρόσωπο και σε ποιον αριθμό είναι το ρήμα «διαβάζετε»;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ποια μορφή του «μιλώ» ταιριάζει στο κενό: «Η Άννα και ο Νίκος … στο τηλέφωνο»;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να ξέρεις ότι το ρήμα έχει τρία πρόσωπα και δύο αριθμούς.
- Να κλίνεις στο «τώρα» ένα ρήμα σαν το «γράφω» και ένα σαν το «αγαπώ».
- Να βρίσκεις από την κατάληξη ποιος κάνει την πράξη, ακόμα κι όταν δεν λέγεται.
- Να ξεχωρίζεις το «εσύ γράφεις» και το «αυτός γράφει» από το «εσείς γράφετε».
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.