Εγώ, εσύ, αυτός: προσωπικές αντωνυμίες
Λέξεις που μπαίνουν στη θέση του ονόματος.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξέρεις ότι η προσωπική αντωνυμία μπαίνει στη θέση ενός ονόματος.
- Να γράφεις τους δυνατούς τύπους: εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
- Να χρησιμοποιείς τους αδύνατους τύπους: με, σε, τον, τη(ν), το, μου, σου, του, της.
- Να ξαναγράφεις ένα κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνεται το ίδιο όνομα.
Το ίδιο όνομα ξανά και ξανά
Διάβασε αυτό το μικρό κείμενο:
Ο Πέτρος έχει έναν σκύλο. Ο Πέτρος βγάζει τον σκύλο βόλτα κάθε πρωί. Ο σκύλος περιμένει τον Πέτρο στην πόρτα.
Κάτι σε κουράζει. Το «Πέτρος» και το «σκύλος» ακούγονται ξανά και ξανά.
Διάβασε τώρα το ίδιο κείμενο αλλιώς:
Ο Πέτρος έχει έναν σκύλο. Τον βγάζει βόλτα κάθε πρωί. Ο σκύλος τον περιμένει στην πόρτα.
Το πρώτο «τον» μπήκε στη θέση του σκύλου. Το δεύτερο μπήκε στη θέση του Πέτρου.
Οι λέξεις που μπαίνουν στη θέση ενός ονόματος λέγονται αντωνυμίες.
Εγώ, εσύ, αυτός
Όταν μιλάμε, υπάρχουν πάντα τρία πρόσωπα:
- αυτός που μιλάει: εγώ
- αυτός που ακούει: εσύ
- αυτός για τον οποίο μιλάμε: αυτός, αυτή, αυτό
Οι λέξεις για αυτά τα τρία πρόσωπα λέγονται προσωπικές αντωνυμίες.
| Πρόσωπο | Ενικός (ένας) | Πληθυντικός (πολλοί) |
|---|---|---|
| α΄ πρόσωπο: μιλάω | εγώ | εμείς |
| β΄ πρόσωπο: ακούς | εσύ | εσείς |
| γ΄ πρόσωπο: μιλάμε γι' αυτόν | αυτός, αυτή, αυτό | αυτοί, αυτές, αυτά |
Το γ΄ πρόσωπο έχει και τα τρία γένη, όπως ένα επίθετο: αυτός ο σκύλος, αυτή η γάτα, αυτό το πουλί.
Ο Άκης δοκιμάζει
Σε ποιο πρόσωπο είναι κάθε αντωνυμία; Ρώτα: μιλάω, ακούς ή μιλάμε για κάποιον άλλον;
Οι μικρές αντωνυμίες
Στο κείμενο του Πέτρου δεν γράψαμε «αυτόν». Γράψαμε το μικρό «τον».
Κάθε προσωπική αντωνυμία έχει δύο μορφές:
- τη μεγάλη: εγώ, εσένα, αυτόν. Λέγεται δυνατός τύπος.
- τη μικρή: με, σου, τον. Λέγεται αδύνατος τύπος.
Οι αδύνατοι τύποι είναι μικρές λέξεις χωρίς τόνο. Κάθονται συνήθως μπροστά στο ρήμα.
| Δυνατός τύπος | Ποιον; | Σε ποιον; Τίνος; |
|---|---|---|
| εγώ | με βλέπει | μου μιλάει |
| εσύ | σε βλέπει | σου μιλάει |
| αυτός | τον βλέπει | του μιλάει |
| αυτή | τη(ν) βλέπει | της μιλάει |
| αυτό | το βλέπει | του μιλάει |
| εμείς | μας βλέπει | μας μιλάει |
| εσείς | σας βλέπει | σας μιλάει |
| αυτοί, αυτές, αυτά | τους, τις, τα βλέπει | τους μιλάει |
Οι αδύνατοι τύποι μπαίνουν και μετά από ένα ουσιαστικό. Τότε λένε σε ποιον ανήκει κάτι: η τσάντα μου, το σπίτι σου, ο φίλος της.
Όταν θέλεις να δείξεις κάποιον ξεχωριστά, λες τη μεγάλη μορφή: «Φώναξε εμένα, όχι αυτόν.»
Το «του» που δεν είναι άρθρο
Μην ξαναπείς το όνομα. Φτιάξε τη δεύτερη πρόταση με μια μικρή αντωνυμία.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Ξαναγράψε το κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνονται τα ονόματα: «Η Ελένη έχει μια γάτα. Η Ελένη ταΐζει τη γάτα κάθε πρωί. Η γάτα ακολουθεί την Ελένη παντού.»
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Στο κείμενο «Η Νεφέλη βλέπει τον Άρη λυπημένο. Τον ρωτάει τι έχει. Αυτός της λέει ότι έχασε το μολύβι του.», ποιον αντικαθιστά κάθε αντωνυμία;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να ξέρεις ότι η προσωπική αντωνυμία μπαίνει στη θέση ενός ονόματος.
- Να γράφεις τους δυνατούς τύπους: εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
- Να χρησιμοποιείς τους αδύνατους τύπους: με, σε, τον, τη(ν), το, μου, σου, του, της.
- Να ξαναγράφεις ένα κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνεται το ίδιο όνομα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.