Εγώ, εσύ, αυτός: προσωπικές αντωνυμίες
Λέξεις που μπαίνουν στη θέση του ονόματος.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να ξέρεις ότι η προσωπική αντωνυμία μπαίνει στη θέση ενός ονόματος.
- Να γράφεις τους δυνατούς τύπους: εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
- Να χρησιμοποιείς τους αδύνατους τύπους: με, σε, τον, τη(ν), το, μου, σου, του, της.
- Να ξαναγράφεις ένα κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνεται το ίδιο όνομα.
Το ίδιο όνομα ξανά και ξανά
Ο Πέτρος έχει έναν σκύλο. Ο Πέτρος βγάζει τον σκύλο βόλτα κάθε πρωί. Ο σκύλος περιμένει τον Πέτρο στην πόρτα.
Το «Πέτρος» και το «σκύλος» κουράζουν. Δες το αλλιώς:
Ο Πέτρος έχει έναν σκύλο. Τον βγάζει βόλτα κάθε πρωί. Ο σκύλος τον περιμένει στην πόρτα.
Το πρώτο «τον» μπήκε στη θέση του σκύλου, το δεύτερο στη θέση του Πέτρου. Οι λέξεις που μπαίνουν στη θέση ενός ονόματος λέγονται αντωνυμίες.
Εγώ, εσύ, αυτός
Όταν μιλάμε, υπάρχουν πάντα τρία πρόσωπα: αυτός που μιλάει (εγώ), αυτός που ακούει (εσύ) κι αυτός για τον οποίο μιλάμε (αυτός, αυτή, αυτό). Οι λέξεις γι' αυτά λέγονται προσωπικές αντωνυμίες.
| Πρόσωπο | Ενικός (ένας) | Πληθυντικός (πολλοί) |
|---|---|---|
| α΄ πρόσωπο: μιλάω | εγώ | εμείς |
| β΄ πρόσωπο: ακούς | εσύ | εσείς |
| γ΄ πρόσωπο: μιλάμε γι' αυτόν | αυτός, αυτή, αυτό | αυτοί, αυτές, αυτά |
Το γ΄ πρόσωπο έχει και τα τρία γένη, όπως ένα επίθετο:
- αυτός ο σκύλος
- αυτή η γάτα
- αυτό το πουλί
Ο Άκης δοκιμάζει
Σε ποιο πρόσωπο είναι κάθε αντωνυμία; Ρώτα: μιλάω, ακούς ή μιλάμε για κάποιον άλλον;
Οι μικρές αντωνυμίες
Για τον Πέτρο γράψαμε το μικρό «τον», όχι «αυτόν». Κάθε προσωπική αντωνυμία έχει δύο μορφές:
- τη μεγάλη: εγώ, εσένα, αυτόν. Λέγεται δυνατός τύπος.
- τη μικρή: με, σου, τον. Λέγεται αδύνατος τύπος. Είναι μικρές λέξεις χωρίς τόνο και κάθονται συνήθως μπροστά στο ρήμα.
| Δυνατός τύπος | Ποιον; | Σε ποιον; Τίνος; |
|---|---|---|
| εγώ | με βλέπει | μου μιλάει |
| εσύ | σε βλέπει | σου μιλάει |
| αυτός | τον βλέπει | του μιλάει |
| αυτή | τη βλέπει | της μιλάει |
| αυτό | το βλέπει | του μιλάει |
| εμείς | μας βλέπει | μας μιλάει |
| εσείς | σας βλέπει | σας μιλάει |
| αυτοί, αυτές, αυτά | τους, τις, τα βλέπει | τους μιλάει |
Μετά από ένα ουσιαστικό, οι αδύνατοι τύποι λένε σε ποιον ανήκει κάτι: η τσάντα μου, το σπίτι σου, ο φίλος της. Για να δείξεις κάποιον ξεχωριστά, λες τη μεγάλη μορφή: «Φώναξε εμένα, όχι αυτόν.»
Το «του» που δεν είναι άρθρο
Μην ξαναπείς το όνομα. Βάλε μια μικρή αντωνυμία.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Ξαναγράψε το κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνονται τα ονόματα: «Η Ελένη έχει μια γάτα. Η Ελένη ταΐζει τη γάτα κάθε πρωί. Η γάτα ακολουθεί την Ελένη παντού.»
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Στην πρώτη πρόταση αφήνουμε τα ονόματα, αλλιώς δεν ξέρουμε για ποιους μιλάμε.
Στη δεύτερη ξέρουμε ήδη ποια ταΐζει: το «Η Ελένη» φεύγει. Ποιον ταΐζει; Τη γάτα: βάζουμε «την», γιατί ακολουθεί τ.
Στην τρίτη κρατάμε τη γάτα, για να ξέρουμε ποια ακολουθεί. Την Ελένη τη λέμε «την», γιατί ακολουθεί φωνήεν.
Το κείμενο γίνεται: «Η Ελένη έχει μια γάτα. Την ταΐζει κάθε πρωί. Η γάτα την ακολουθεί παντού.»
Παράδειγμα 2
Στο κείμενο «Η Νεφέλη βλέπει τον Άρη λυπημένο. Τον ρωτάει τι έχει. Αυτός της λέει ότι έχασε το μολύβι του.», ποιον αντικαθιστά κάθε αντωνυμία;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
«Τον ρωτάει»: ποιον ρωτάει η Νεφέλη; Τον Άρη.
«Αυτός της λέει»: ποιος λέει; Ο Άρης, με τον δυνατό τύπο. Σε ποιον; Στη Νεφέλη.
«το μολύβι του»: τίνος είναι; Του Άρη. Μετά το «του» δεν ακολουθεί ουσιαστικό, άρα δεν είναι άρθρο.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Γράψε τον πληθυντικό των αντωνυμιών «εγώ», «εσύ» και «αυτός».
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να ξέρεις ότι η προσωπική αντωνυμία μπαίνει στη θέση ενός ονόματος.
- Να γράφεις τους δυνατούς τύπους: εγώ, εσύ, αυτός, εμείς, εσείς, αυτοί.
- Να χρησιμοποιείς τους αδύνατους τύπους: με, σε, τον, τη(ν), το, μου, σου, του, της.
- Να ξαναγράφεις ένα κείμενο ώστε να μην επαναλαμβάνεται το ίδιο όνομα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.