Λήγουσα, παραλήγουσα, προπαραλήγουσα
Μετράς τις συλλαβές από το τέλος — και ο τόνος δεν πάει πιο πίσω από την τρίτη.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να χωρίζεις μια λέξη σε συλλαβές και να τις μετράς από το τέλος.
- Να ονομάζεις τη λήγουσα, την παραλήγουσα και την προπαραλήγουσα.
- Να λες σε ποια συλλαβή τονίζεται μια λέξη.
- Να ξέρεις ότι ο τόνος δεν πάει ποτέ πιο πίσω από την προπαραλήγουσα.
Μετράμε από το τέλος
Ο τόνος μπαίνει στη συλλαβή που ακούγεται πιο δυνατά. Σήμερα μαθαίνεις να λες ποια είναι αυτή. Πρώτα χωρίζεις τη λέξη σε συλλαβές:
| Λέξη | Συλλαβές | Πόσες; |
|---|---|---|
| κουτί | κου-τί | 2 |
| μολύβι | μο-λύ-βι | 3 |
| σοκολάτα | σο-κο-λά-τα | 4 |
| τηλεόραση | τη-λε-ό-ρα-ση | 5 |
Μετά μετράς τις συλλαβές από το τέλος, από δεξιά προς τα αριστερά.
Τα τρία ονόματα
Ο «αετός» τονίζεται στη λήγουσα, η «ντομάτα» στην παραλήγουσα, το «παράθυρο» στην προπαραλήγουσα.
Τα ονόματα έχουν νόημα. Το λήγω σημαίνει «τελειώνω»: η λήγουσα τελειώνει τη λέξη. Το παρα- σημαίνει «δίπλα»: η παραλήγουσα κάθεται δίπλα στη λήγουσα. Το προ- σημαίνει «μπροστά»: η προπαραλήγουσα κάθεται μπροστά από την παραλήγουσα.
Ο Άκης δοκιμάζει
Πες τη λέξη δυνατά και πάτα τη συλλαβή που ακούγεται πιο δυνατά.
Ο τόνος δεν πάει πιο πίσω
Η «τηλεόραση» έχει πέντε συλλαβές, αλλά ο τόνος της είναι στην προπαραλήγουσα: τη-λε-ό-ρα-ση. Το ίδιο γίνεται σε κάθε ελληνική λέξη, όσο μεγάλη κι αν είναι.
Οι λέξεις με μία συλλαβή, όπως «και» ή «με», έχουν μόνο λήγουσα. Γι' αυτό, όπως ξέρεις, δεν παίρνουν τόνο, εκτός από το «ή», το «πού;» και το «πώς;».
Εδώ οι λέξεις έχουν τον τόνο τους. Μέτρησε τις συλλαβές από το τέλος.
Ο τόνος που μετακινείται
Κάποιες λέξεις αλλάζουν θέση στον τόνο τους όταν αλλάζουν μορφή:
| Μία μορφή | Άλλη μορφή |
|---|---|
| το ά-γαλ-μα | τα α-γάλ-μα-τα |
| ο άν-θρω-πος | του αν-θρώ-που |
Στα «αγάλματα» η λέξη μεγάλωσε κατά μία συλλαβή. Αν ο τόνος έμενε στο «α», θα έπεφτε στην τέταρτη συλλαβή από το τέλος, και αυτό δεν γίνεται ποτέ. Έτσι προχωράει μία θέση και πέφτει στην προπαραλήγουσα.
Στο «ανθρώπου» ο τόνος μετακινείται, παρόλο που οι συλλαβές έμειναν τρεις. Το γιατί θα το μάθεις σε μεγαλύτερη τάξη. Για τώρα, άκου τη λέξη και πρόσεξε πού πάει ο τόνος.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Σε ποια συλλαβή τονίζεται η λέξη «ελέφαντας»;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Συλλαβές: ε-λέ-φα-ντας. Από το τέλος: «ντας» λήγουσα, «φα» παραλήγουσα, «λέ» προπαραλήγουσα.
Ο τόνος είναι στο «λέ». Η λέξη «ελέφαντας» τονίζεται στην προπαραλήγουσα.
Παράδειγμα 2
Ο Γιάννης έγραψε «πάραθυρο». Πώς ξέρουμε, χωρίς λεξικό, ότι ο τόνος είναι σε λάθος θέση;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Συλλαβές: πα-ρα-θυ-ρο. Από το τέλος: ρο, θυ, ρα, πα. Το «πα» είναι η τέταρτη από το τέλος.
Ο τόνος δεν πάει ποτέ τόσο πίσω, άρα το «πάραθυρο» είναι λάθος. Λέμε τη λέξη δυνατά: πα-ρά-θυ-ρο. Γράφουμε παράθυρο, με τόνο στην προπαραλήγουσα.
Παράδειγμα 3
Η λέξη «όνομα» τονίζεται στην προπαραλήγουσα. Πού πέφτει ο τόνος στη λέξη «ονόματα»;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Συλλαβές: ο-νο-μα-τα, τέσσερις πια. Αν ο τόνος έμενε στο πρώτο «ο», θα ήταν στην τέταρτη από το τέλος. Αυτό δεν γίνεται.
Ο τόνος πάει στο «νό»: ο-νό-μα-τα. Τονίζεται στην προπαραλήγουσα.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Χώρισε σε συλλαβές τη λέξη «πορτοκάλι». Πώς λέγεται η συλλαβή που έχει τον τόνο;
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να χωρίζεις μια λέξη σε συλλαβές και να τις μετράς από το τέλος.
- Να ονομάζεις τη λήγουσα, την παραλήγουσα και την προπαραλήγουσα.
- Να λες σε ποια συλλαβή τονίζεται μια λέξη.
- Να ξέρεις ότι ο τόνος δεν πάει ποτέ πιο πίσω από την προπαραλήγουσα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.