Σύνθετες λέξεις
Αγριολούλουδο, νυχτοπούλι: δύο λέξεις κολλημένες σε μία.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις μια σύνθετη λέξη και να βρίσκεις τις δύο λέξεις που την έφτιαξαν.
- Να φτιάχνεις σύνθετες λέξεις με το -ο- ανάμεσα στα δύο κομμάτια.
- Να γράφεις τη σύνθετη λέξη μαζί, με έναν μόνο τόνο.
- Να ξεχωρίζεις αν η σύνθετη λέει «και τα δύο μαζί» ή «ένα είδος από το δεύτερο».
Δύο λέξεις γίνονται μία
Πάνω σε ένα δέντρο τα παιδιά έφτιαξαν ένα σπίτι. Μπορείς να το πεις με μία λέξη: δεντρόσπιτο. Φτιάχτηκε από δύο λέξεις: δέντρο + σπίτι.
Μια λέξη που φτιάχνεται από δύο λέξεις λέγεται σύνθετη. Μια λέξη που δεν φτιάχτηκε έτσι, όπως το «σπίτι», λέγεται απλή.
- δέντρο + σπίτι → δεντρόσπιτο
- πεύκο + δάσος → πευκόδασος
- πατάτα + σαλάτα → πατατοσαλάτα
- γάτα + σκύλος → γατόσκυλα
- μέρα + νύχτα → μερόνυχτο
- ανεβαίνω + κατεβαίνω → ανεβοκατεβαίνω
Πώς κολλάνε οι δύο λέξεις
Κοίτα τι παθαίνει η πρώτη λέξη:
- δέντρο → δεντρόσπιτο
- πατάτα → πατατοσαλάτα
- γάτα → γατόσκυλα
Η πρώτη λέξη χάνει την κατάληξή της. Στη θέση της μπαίνει ένα ο, σαν κόλλα.
Όταν η δεύτερη λέξη αρχίζει από φωνήεν, το ο συνήθως φεύγει: χρυσός + αετός → χρυσαετός .
Ένας τόνος μόνο
Το «δέντρο» και το «σπίτι» έχουν από έναν τόνο. Το δεντρόσπιτο όμως έχει έναν. Και ο τόνος άλλαξε θέση: στο «δέντρο» ήταν στο δε, εδώ πήγε στο ντρο.
Πες τη λέξη δυνατά. Η συλλαβή που ακούγεται πιο δυνατά παίρνει τον τόνο: δε-ντρό-σπι-το.
Ο Άκης δοκιμάζει
Ένωσε τις δύο λέξεις σε μία. Πρόσεξε το ο στη μέση και πού πάει ο τόνος.
Τι σημαίνει η σύνθετη λέξη;
Και τα δύο μαζί. Τα γατόσκυλα είναι γάτες και σκυλιά. Το μερόνυχτο είναι μέρα και νύχτα.
Ένα είδος από το δεύτερο. Το δεντρόσπιτο δεν είναι «δέντρο και σπίτι». Είναι ένα σπίτι, πάνω σε δέντρο. Ο πευκόδασος είναι ένα δάσος, με πεύκα. Η δεύτερη λέξη λέει τι πράγμα είναι, η πρώτη λέει ποιο ακριβώς.
Και τα δύο μαζί ή ένα είδος από το δεύτερο;
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Φτιάξε μία λέξη από το «τυρί» και το «πίτα».
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η πρώτη λέξη χάνει την κατάληξή της: τυρί → τυρ.
Βάζουμε το ο για κόλλα και μετά τη δεύτερη λέξη: τυρ + ο + πίτα.
Λέμε τη λέξη δυνατά για να βρούμε τον τόνο: τυ-ρό-πι-τα. Ένας τόνος μόνο: τυρόπιτα.
Παράδειγμα 2
Το «θαλασσοπούλι» είναι θάλασσα ή πουλί;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Χωρίζουμε τη λέξη στα δύο: θαλασσ-ο-πούλι. Είναι θάλασσα + πουλί.
Ρωτάμε: είναι θάλασσα και πουλί μαζί; Όχι. Είναι ένα είδος από το δεύτερο.
Η δεύτερη λέξη λέει τι πράγμα είναι: πουλί. Η πρώτη λέει ποιο: αυτό που ζει στη θάλασσα, όπως ο γλάρος.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 10
Ασκήσεις
Φτιάξε μία σύνθετη λέξη από το «σπανάκι» και το «πίτα».
Σκαλί 1 από 4 · Για ζέσταμα
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις μια σύνθετη λέξη και να βρίσκεις τις δύο λέξεις που την έφτιαξαν.
- Να φτιάχνεις σύνθετες λέξεις με το -ο- ανάμεσα στα δύο κομμάτια.
- Να γράφεις τη σύνθετη λέξη μαζί, με έναν μόνο τόνο.
- Να ξεχωρίζεις αν η σύνθετη λέει «και τα δύο μαζί» ή «ένα είδος από το δεύτερο».
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Παιχνίδια
Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.