Οικογένειες λέξεων
Γράφω, γράμμα, γραφείο, γραμματέας: μία ρίζα, πολλά παιδιά.
20 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να βρίσκεις τη ρίζα που έχουν κοινή οι λέξεις μιας οικογένειας.
- Να φτιάχνεις λέξεις της ίδιας οικογένειας από μια λέξη που ξέρεις.
- Να γράφεις σωστά μια λέξη θυμίζοντας στον εαυτό σου πώς γράφεται ο συγγενής της.
- Να ξεχωρίζεις λέξεις που απλώς μοιάζουν από λέξεις που είναι συγγενείς.
Μια λέξη με πολλά παιδιά
Πες δυνατά αυτές τις λέξεις:
γράφω, γράμμα, γραφείο, γραμματέας, γραφή, ζωγραφίζω
Όλες έχουν μέσα τους ένα κοινό κομμάτι: γρα. Και όλες έχουν σχέση με το γράψιμο.
- Το γράμμα το γράφεις.
- Στο γραφείο κάθεσαι και γράφεις.
- Ο γραμματέας γράφει και κρατάει χαρτιά.
- Ο ζωγράφος «γράφει» με χρώματα.
Το κοινό κομμάτι λέγεται ρίζα. Οι λέξεις που έχουν την ίδια ρίζα και συγγενικό νόημα φτιάχνουν μια οικογένεια λέξεων.
Καμιά φορά το τελευταίο γράμμα της ρίζας αλλάζει λίγο: γραφή, γράμμα. Το «γρα» όμως μένει πάντα ίδιο.
Μερικές οικογένειες
| Ρίζα | Η οικογένεια |
|---|---|
| ψωμ- | ψωμί, ψωμάκι, ψωμάς, ψωμοτύρι |
| χιον- | χιόνι, χιονίζει, χιονάνθρωπος, χιονόμπαλα |
| δασ- | δάσος, δασάκι, δασικός, δασοφύλακας |
| θαλασσ- | θάλασσα, θαλασσινός, θαλασσινά, παραθαλάσσιος |
| κλειδ- | κλειδί, κλειδώνω, ξεκλειδώνω, κλειδαριά |
Η ρίζα μένει στη θέση της. Αλλάζει ό,τι κολλάει πριν ή μετά από αυτήν.
Η οικογένεια σε βοηθάει στην ορθογραφία
Η ρίζα γράφεται με τον ίδιο τρόπο σε όλη την οικογένεια.
Αυτό είναι ένα μεγάλο εργαλείο. Αν δεν ξέρεις πώς γράφεται μια λέξη, ψάξε έναν συγγενή της που τον ξέρεις.
| Διστάζεις για… | Θυμήσου… | Άρα γράφεις… |
|---|---|---|
| ψ?μάς | ψωμί | ψωμάς |
| χ?ονίζει | χιόνι | χιονίζει |
| ?πναράς | ύπνος | υπναράς |
| κλ?δώνω | κλειδί | κλειδώνω |
| θαλα?ινός | θάλασσα | θαλασσινός |
| φ?λλάδιο | φύλλο | φυλλάδιο |
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάθε λέξη εδώ βγαίνει από μια λέξη που ξέρεις. Βρες τον συγγενή της και φτιάξε τη με τα σωστά γράμματα.
Μοιάζουν, αλλά δεν είναι συγγενείς
Δύο λέξεις μπορεί να αρχίζουν με τα ίδια γράμματα και να μην έχουν καμία σχέση.
Το καλάθι αρχίζει όπως το καλός. Όμως το καλάθι δεν είναι «κάτι καλό». Είναι ένα καλάθι. Δεν είναι συγγενείς.
Η πολυκατοικία αρχίζει σαν την πόλη. Όμως βγαίνει από το πολύ: έχει πολλά σπίτια μαζί.
Γι' αυτό δεν φτάνουν τα γράμματα. Ρώτα πάντα και για το νόημα.
Σε ποια οικογένεια ανήκει η κάθε λέξη; Προσοχή: μερικές μόνο μοιάζουν.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Ο φούρναρης λέγεται και «ψ?μάς». Γράφεται με ο ή με ω;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Το «καλάθι» και το «καλός» αρχίζουν και τα δύο με «καλ». Είναι στην ίδια οικογένεια;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να βρίσκεις τη ρίζα που έχουν κοινή οι λέξεις μιας οικογένειας.
- Να φτιάχνεις λέξεις της ίδιας οικογένειας από μια λέξη που ξέρεις.
- Να γράφεις σωστά μια λέξη θυμίζοντας στον εαυτό σου πώς γράφεται ο συγγενής της.
- Να ξεχωρίζεις λέξεις που απλώς μοιάζουν από λέξεις που είναι συγγενείς.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.