Ο Τρωικός πόλεμος

Ένα χρυσό μήλο

Όλα ξεκίνησαν, λέει ο μύθος, σε έναν γάμο. Ο ήρωας Πηλέας, ένας από τους Αργοναύτες, παντρευόταν τη θαλασσινή θεά Θέτιδα. Στο τραπέζι κάλεσαν όλους τους θεούς εκτός από μία: την Έριδα, τη θεά της διχόνοιας.

Η Έριδα θύμωσε. Πέταξε ανάμεσα στους καλεσμένους ένα χρυσό μήλο που έγραφε: «Για την πιο όμορφη». Αμέσως τρεις θεές το ζήτησαν για τον εαυτό τους: η Ήρα, η Αθηνά και η Αφροδίτη.

Ο Δίας δεν ήθελε να διαλέξει ο ίδιος. Έστειλε τις θεές σε έναν νεαρό βοσκό στο βουνό Ίδη, τον Πάρη, που ήταν στην πραγματικότητα γιος του Πριάμου, του βασιλιά της Τροίας. Κάθε θεά τού υποσχέθηκε ένα δώρο:

Ο Πάρης έδωσε το μήλο στην Αφροδίτη. Η πιο όμορφη γυναίκα του κόσμου όμως ήταν η Ελένη, και ήταν ήδη παντρεμένη με τον Μενέλαο, τον βασιλιά της Σπάρτης. Ο Πάρης πήγε στη Σπάρτη ως φιλοξενούμενος και έφυγε κρυφά για την Τροία παίρνοντας μαζί του την Ελένη.

Ένα μήλο έφερε έναν πόλεμο. Γι' αυτό ακόμα και σήμερα, όταν κάτι γίνεται αιτία για καβγά, το λέμε «μήλο της Έριδας».

Οι Αχαιοί ξεκινούν

Ο Μενέλαος ζήτησε βοήθεια από τον αδερφό του, τον Αγαμέμνονα, τον βασιλιά των Μυκηνών. Ο Αγαμέμνονας κάλεσε τους βασιλιάδες όλης της Ελλάδας. Ο Όμηρος τους λέει Αχαιούς.

Τα καράβια τους, πάνω από χίλια, μαζεύτηκαν στο λιμάνι της Αυλίδας και πέρασαν το Αιγαίο ως την Τροία, στη βορειοδυτική γωνιά της Μικράς Ασίας.

Ακόμα και οι θεοί χωρίστηκαν. Η Ήρα, η Αθηνά και ο Ποσειδώνας βοηθούσαν τους Αχαιούς. Η Αφροδίτη, ο Απόλλωνας και ο Άρης βοηθούσαν τους Τρώες.

Δέκα χρόνια πολιορκία

Η Τροία είχε ψηλά, γερά τείχη. Οι Αχαιοί έστησαν τις σκηνές τους στην παραλία και την πολιόρκησαν δέκα ολόκληρα χρόνια, χωρίς να μπορούν να μπουν μέσα.

Ο ποιητής Όμηρος διηγείται μερικές μέρες του δέκατου χρόνου σε ένα μεγάλο ποίημα, την Ιλιάδα. Το όνομα βγαίνει από το Ίλιον, το άλλο όνομα της Τροίας.

Στην Ιλιάδα ο Αχιλλέας μαλώνει με τον Αγαμέμνονα και αρνείται να πολεμήσει. Όταν ο Έκτορας σκοτώνει τον αγαπημένο του φίλο, τον Πάτροκλο, ο Αχιλλέας γυρίζει στη μάχη και νικάει τον Έκτορα. Στο τέλος ο γέρος Πρίαμος πηγαίνει μόνος στη σκηνή του Αχιλλέα και τον παρακαλά να του δώσει πίσω το σώμα του γιου του. Ο Αχιλλέας συγκινείται, θυμάται τον δικό του πατέρα και δέχεται.

Ο Όμηρος σέβεται και τις δύο πλευρές. Ο Έκτορας δεν είναι «κακός»: είναι ένας γενναίος πατέρας που πολεμά για την πόλη του. Ο πόλεμος φέρνει πόνο και στους νικητές και στους νικημένους.

Αργότερα, λέει ο μύθος, ο Πάρης χτύπησε τον Αχιλλέα με ένα βέλος στη φτέρνα. Όταν ήταν μωρό, η Θέτιδα τον είχε βουτήξει σε ένα μαγικό ποτάμι για να γίνει άτρωτος, αλλά τον κρατούσε από τη φτέρνα, που έμεινε στεγνή. Από εδώ βγαίνει η φράση «αχίλλειος πτέρνα»: το αδύνατο σημείο κάποιου.

Ο Δούρειος ίππος

Αφού η δύναμη δεν έφτανε, ο Οδυσσέας σκέφτηκε ένα τέχνασμα. Οι Αχαιοί έφτιαξαν ένα τεράστιο ξύλινο άλογο και έκρυψαν μέσα του τους καλύτερους πολεμιστές τους. Οι υπόλοιποι έκαψαν τις σκηνές τους και έφυγαν με τα καράβια, σαν να τα παρατούσαν. Στην πραγματικότητα κρύφτηκαν πίσω από ένα κοντινό νησί.

Οι Τρώες βγήκαν έξω και βρήκαν το άλογο. Ο ιερέας Λαοκόων φώναξε να μην το εμπιστευτούν, και η Κασσάνδρα προφήτευε καταστροφή, αλλά κανείς δεν τους άκουσε. Οι Τρώες νόμισαν ότι ήταν δώρο για τη θεά Αθηνά και το έσυραν μέσα στην πόλη. Γιόρτασαν ως αργά και αποκοιμήθηκαν.

Τη νύχτα οι πολεμιστές βγήκαν από το άλογο και άνοιξαν τις πύλες. Ο στρατός των Αχαιών είχε γυρίσει κρυφά, μπήκε στην πόλη, και η Τροία κάηκε. Ο Μενέλαος πήρε πίσω την Ελένη.

Μύθος ή ιστορία;

Στο πρώτο μάθημα είδες ότι η Τροία δεν ήταν μόνο πόλη του μύθου. Γύρω στο 1870 ο Ερρίκος Σλήμαν έσκαψε σε έναν λόφο της Μικράς Ασίας, στη σημερινή Τουρκία, και βρήκε τα ερείπιά της. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν εκεί πολλές πόλεις χτισμένες η μία πάνω στην άλλη. Μία από αυτές καταστράφηκε από φωτιά περίπου το 1200 π.Χ.

Άρα μπορεί να έγινε πράγματι ένας πόλεμος στην Τροία. Το χρυσό μήλο, οι θεοί που πολεμούν και η φτέρνα του Αχιλλέα όμως είναι μύθος.

Ας το σκεφτούμε μαζί