Η Αργοναυτική εκστρατεία

Ένα κριάρι με χρυσό μαλλί

Η ιστορία ξεκινά πολύ πριν από τον Ιάσονα. Στη Βοιωτία ζούσαν δύο αδέρφια, ο Φρίξος και η Έλλη. Η μητριά τους ήθελε να τα βγάλει από τη μέση, και η μητέρα τους, η Νεφέλη, ζήτησε βοήθεια από τους θεούς.

Οι θεοί έστειλαν ένα παράξενο κριάρι: είχε χρυσό μαλλί και μπορούσε να πετάει. Τα δύο παιδιά ανέβηκαν στη ράχη του και το κριάρι πέταξε μακριά, πάνω από τη θάλασσα.

Στον δρόμο η Έλλη ζαλίστηκε, γλίστρησε και έπεσε στο νερό. Από τότε εκείνη η στενή θάλασσα λέγεται Ελλήσποντος, «η θάλασσα της Έλλης».

Ο Φρίξος έφτασε σώος στην Κολχίδα, μια μακρινή χώρα στην άκρη του Εύξεινου Πόντου, της Μαύρης Θάλασσας. Εκεί ο βασιλιάς Αιήτης κρέμασε το χρυσό τομάρι του κριαριού σε μια βελανιδιά. Αυτό είναι το χρυσόμαλλο δέρας, και το φύλαγε ένας δράκος που δεν κοιμόταν ποτέ.

Ο Ιάσονας με το ένα σανδάλι

Στην Ιωλκό, κοντά στον σημερινό Βόλο, βασίλευε ο Πελίας. Τον θρόνο όμως τον είχε πάρει άδικα από τον αδερφό του, τον Αίσονα.

Ο γιος του Αίσονα, ο Ιάσονας, μεγάλωσε κρυφά στο Πήλιο, με δάσκαλο τον σοφό Κένταυρο Χείρωνα. Όταν μεγάλωσε, κατέβηκε στην Ιωλκό να ζητήσει πίσω τον θρόνο του πατέρα του.

Ένα μαντείο είχε προειδοποιήσει τον Πελία: «Φυλάξου από τον άνθρωπο που θα έρθει με ένα σανδάλι». Στον δρόμο ο Ιάσονας βοήθησε μια γριούλα να περάσει ένα ποτάμι και έχασε το ένα του σανδάλι μέσα στο νερό. Η γριούλα ήταν στην πραγματικότητα η θεά Ήρα, και από τότε τον προστάτευε.

Ο Πελίας τρόμαξε μόλις τον είδε. Του είπε: «Φέρε μου το χρυσόμαλλο δέρας από την Κολχίδα, και θα σου δώσω τον θρόνο».

Η Αργώ και οι Αργοναύτες

Για ένα τόσο μακρινό ταξίδι χρειαζόταν ένα γερό καράβι. Το έφτιαξε ο ναυπηγός Άργος, με ξύλα από το Πήλιο και με τη βοήθεια της θεάς Αθηνάς. Το καράβι ονομάστηκε Αργώ, και όσοι ταξίδεψαν με αυτό λέγονται Αργοναύτες, δηλαδή «οι ναύτες της Αργώς».

Ο Ιάσονας κάλεσε τους πιο γενναίους ήρωες της Ελλάδας. Ανάμεσά τους ήταν:

Ο Ηρακλής δεν έφτασε ως το τέλος: σε μια στάση έμεινε στη στεριά να ψάχνει τον χαμένο φίλο του, τον Ύλα, και η Αργώ έφυγε χωρίς αυτόν.

Το ταξίδι ως την Κολχίδα

Η Αργώ ανέβηκε προς τα βόρεια, πέρασε τον Ελλήσποντο και έφτασε στη Θράκη. Εκεί ζούσε ο γέρος και τυφλός μάντης Φινέας. Κάθε φορά που καθόταν να φάει, κατέβαιναν οι Άρπυιες, τέρατα με σώμα πουλιού, και του άρπαζαν το φαγητό. Ο Ζήτης και ο Κάλαης πέταξαν πίσω τους και τις έδιωξαν για πάντα.

Για να τους ευχαριστήσει, ο Φινέας τους φανέρωσε τον μεγαλύτερο κίνδυνο: τις Συμπληγάδες πέτρες. Ήταν δύο βράχια στην είσοδο του Εύξεινου Πόντου που χτυπούσαν μεταξύ τους και σύνθλιβαν όποιο καράβι περνούσε.

«Αφήστε πρώτα ένα περιστέρι να πετάξει ανάμεσα», τους είπε. «Αν περάσει, τραβήξτε κουπί με όλη σας τη δύναμη». Το περιστέρι πέρασε και έχασε μόνο λίγα φτερά από την ουρά. Η Αργώ πέρασε κι αυτή, και έχασε μόνο ένα κομμάτι από την πρύμνη της.

Οι δοκιμασίες του Αιήτη

Στην Κολχίδα ο βασιλιάς Αιήτης δεν ήθελε καθόλου να δώσει το δέρας. Έβαλε στον Ιάσονα δοκιμασίες που έμοιαζαν αδύνατες:

1. Να ζέψει δύο ταύρους με χάλκινα πόδια που έβγαζαν φωτιά από το στόμα και να οργώσει ένα χωράφι.
2. Να σπείρει στο χωράφι δόντια δράκου. Από κάθε δόντι φύτρωνε ένας οπλισμένος πολεμιστής.

Εδώ μπαίνει στην ιστορία η Μήδεια, η κόρη του Αιήτη, που ήξερε από μαγικά βότανα. Έδωσε στον Ιάσονα μια αλοιφή που τον προστάτευε από τη φωτιά για μια ολόκληρη μέρα. Τον συμβούλεψε και για τους πολεμιστές: ο Ιάσονας έριξε μια πέτρα ανάμεσά τους, κι εκείνοι νόμισαν ότι τους χτύπησε ο διπλανός τους και άρχισαν να πολεμούν μεταξύ τους.

Ο Αιήτης πάλι δεν κράτησε την υπόσχεσή του. Τη νύχτα η Μήδεια αποκοίμισε τον δράκο με ένα μαγικό ποτό, ο Ιάσονας πήρε το δέρας και η Αργώ έφυγε κρυφά, με τη Μήδεια μαζί.

Στον γυρισμό πέρασαν κοντά από τις Σειρήνες, που με το τραγούδι τους μάγευαν τους ναύτες. Ο Ορφέας έπαιξε τη λύρα του πιο δυνατά και πιο όμορφα, και οι σύντροφοί του δεν τις άκουσαν. Στο τέλος η Αργώ γύρισε στην Ιωλκό με το χρυσόμαλλο δέρας.

Μύθος και πραγματικότητα

Ιπτάμενα κριάρια, βράχια που κινούνται και δράκοι δεν υπήρξαν ποτέ. Ο μύθος όμως μας λέει κάτι αληθινό για τους αρχαίους Έλληνες: ήταν ναυτικοί. Για αυτούς ο Εύξεινος Πόντος ήταν μια μακρινή και επικίνδυνη θάλασσα, με δυνατά ρεύματα και άγνωστους λαούς. Αργότερα οι Έλληνες ίδρυσαν εκεί πολλές πόλεις.

Ας το σκεφτούμε μαζί