Μετάβαση στο περιεχόμενο

Το ταξίδι του Οδυσσέα

Δέκα χρόνια για να γυρίσεις σπίτι, με Κύκλωπες και Σειρήνες στον δρόμο.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία Γ΄ Δημοτικού, §6

Θα μάθεις να

  1. Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά τους κυριότερους σταθμούς του ταξιδιού του Οδυσσέα.
  2. Να περιγράφεις πώς ξέφυγε ο Οδυσσέας από τον Κύκλωπα, την Κίρκη και τις Σειρήνες.
  3. Να εξηγείς πώς ο Οδυσσέας ξαναπήρε το σπίτι του στην Ιθάκη.
  4. Να αναγνωρίζεις ότι ο Οδυσσέας νικούσε κυρίως με την εξυπνάδα και την υπομονή του.

Ο δρόμος για το σπίτι

Ο Οδυσσέας, αυτός που σκέφτηκε τον Δούρειο ίππο, ήταν βασιλιάς της Ιθάκης, ενός μικρού νησιού του Ιονίου. Εκεί τον περίμεναν η γυναίκα του, η Πηνελόπη, και ο γιος του, ο Τηλέμαχος, που ήταν μωρό όταν ο πατέρας του έφυγε για την Τροία.

Από ψηλά, ένας κλειστός κόλπος με βάρκες και μια πόλη στην ακτή, ανάμεσα σε πράσινους λόφους. Στο βάθος, θάλασσα και άλλα νησιά.
Η Ιθάκη σήμερα, με το λιμάνι του Βαθιού. Στο βάθος φαίνονται κι άλλα νησιά του Ιονίου.Φωτογραφία: Daniel Eriksson · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Μετά την πτώση της Τροίας, ο Οδυσσέας ξεκίνησε με δώδεκα καράβια για το σπίτι. Το ταξίδι έπρεπε να κρατήσει λίγες μέρες. Κράτησε δέκα χρόνια.

Ο Όμηρος το διηγείται στο δεύτερο μεγάλο ποίημά του, την Οδύσσεια. Γι' αυτό, όταν ένα ταξίδι είναι μακρύ και γεμάτο περιπέτειες, λέμε ότι ήταν «σκέτη οδύσσεια».

Στη σπηλιά του Κύκλωπα

Σε ένα νησί ο Οδυσσέας και δώδεκα σύντροφοί του μπήκαν σε μια μεγάλη σπηλιά γεμάτη τυριά. Ήταν το σπίτι του Πολύφημου, ενός Κύκλωπα με ένα μάτι στη μέση του μετώπου. Το βράδυ ο γίγαντας γύρισε με τα πρόβατά του και έκλεισε την είσοδο με έναν βράχο που κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να κουνήσει.

Ο Οδυσσέας έδωσε στον Κύκλωπα δυνατό κρασί και, όταν εκείνος τον ρώτησε το όνομά του, απάντησε: «Με λένε Κανένα». Μόλις ο Κύκλωπας αποκοιμήθηκε, τον τύφλωσαν με ένα μυτερό ξύλο.

Ο Πολύφημος φώναξε τους άλλους Κύκλωπες: «Κανένας με χτυπάει!». Εκείνοι απάντησαν «Αφού κανένας δεν σε χτυπάει, τι φωνάζεις;» και έφυγαν. Το ψεύτικο όνομα ήταν σχέδιο από την αρχή: ο Οδυσσέας σκέφτηκε πριν χρειαστεί τη λύση. Το πρωί βγήκαν από τη σπηλιά κρυμμένοι κάτω από την κοιλιά των κριαριών.

Ο Πολύφημος όμως ήταν γιος του Ποσειδώνα. Από εκείνη τη μέρα ο θεός της θάλασσας θύμωσε με τον Οδυσσέα και του έκανε το ταξίδι πολύ δύσκολο.

Από νησί σε νησί

Αυτοί είναι οι πιο γνωστοί σταθμοί, με τη σειρά που τους έζησε ο Οδυσσέας. Ο Όμηρος δεν τους λέει με αυτή τη σειρά: τους περισσότερους τους διηγείται ο ίδιος ο Οδυσσέας στους Φαίακες, στο τέλος.

#ΠούΤι έγινε
1Στους ΛωτοφάγουςΌποιος έτρωγε τον καρπό λωτό ξεχνούσε το σπίτι του. Ο Οδυσσέας έσυρε τους συντρόφους του πίσω στα καράβια.
2Στο νησί των ΚυκλώπωνΗ σπηλιά του Πολύφημου και το κόλπο με το όνομα «Κανένας».
3Στον ΑίολοΟ φύλακας των ανέμων τού έδωσε ένα ασκί με κλεισμένους μέσα τους άγριους ανέμους. Όταν φαινόταν πια η Ιθάκη, οι σύντροφοι το άνοιξαν νομίζοντας ότι είχε χρυσάφι, και οι άνεμοι τους έσπρωξαν πίσω.
4Στους ΛαιστρυγόνεςΓίγαντες που κατέστρεψαν όλα τα καράβια εκτός από το καράβι του Οδυσσέα.
5Στο νησί της ΚίρκηςΗ μάγισσα μεταμόρφωσε τους συντρόφους σε γουρούνια. Ο Οδυσσέας, με ένα βοτάνι του Ερμή, δεν μαγεύτηκε και την ανάγκασε να τους ξαναφέρει σε ανθρώπινη μορφή.
6Στις ΣειρήνεςΤα αυτιά των συντρόφων κλεισμένα με κερί, ο Οδυσσέας δεμένος στο κατάρτι.
7Στη Σκύλλα και τη ΧάρυβδηΈνα τέρας με έξι κεφάλια και μια ρουφήχτρα, στις δύο πλευρές ενός στενού περάσματος.
8Στη ΘρινακίαΟι σύντροφοι έφαγαν τα ιερά βόδια του θεού Ήλιου. Ο Δίας χτύπησε το καράβι με κεραυνό· σώθηκε μόνο ο Οδυσσέας.
9Στο νησί της ΚαλυψώςΗ νύμφη Καλυψώ τον κράτησε κοντά της επτά χρόνια.
10Στους ΦαίακεςΗ βασιλοπούλα Ναυσικά τον βρήκε ναυαγό στην ακρογιαλιά. Οι Φαίακες τον άκουσαν να διηγείται τις περιπέτειές του και τον έφεραν με καράβι στην Ιθάκη.

Πώς ξέφυγε ο Οδυσσέας;

Διάλεξε έναν κίνδυνο και μετά τη λύση που βρήκε ο Οδυσσέας. Αν κάνεις λάθος, θα μάθεις πού χρησίμεψε η λύση που διάλεξες.

Ο κίνδυνος

Βρήκες 0 από 5

Η λύση

Η λύση

Πίσω στην Ιθάκη

Ο Οδυσσέας έφτασε στο νησί του μόνος, είκοσι χρόνια αφότου είχε φύγει. Στο παλάτι του όμως είχαν μαζευτεί πολλοί μνηστήρες: άρχοντες που ήθελαν να παντρευτούν την Πηνελόπη και να γίνουν βασιλιάδες. Κάθε μέρα έτρωγαν και έπιναν από την περιουσία του.

Η Πηνελόπη τους έλεγε ότι θα διάλεγε άντρα μόλις τελείωνε ένα ύφασμα στον αργαλειό. Τη μέρα ύφαινε, και τη νύχτα ξήλωνε κρυφά ό,τι είχε υφάνει. Έτσι κέρδιζε χρόνο, ελπίζοντας ότι ο Οδυσσέας θα γύριζε.

Η θεά Αθηνά μεταμόρφωσε τον Οδυσσέα σε γέρο ζητιάνο, για να μην τον γνωρίσει κανείς. Φανερώθηκε μόνο στον Τηλέμαχο, και οι δυο τους ετοίμασαν ένα σχέδιο. Στο παλάτι, ο γέρικος σκύλος του, ο Άργος, τον κατάλαβε αμέσως και κούνησε την ουρά του.

Η Πηνελόπη έβαλε στους μνηστήρες μια δοκιμασία: όποιος τέντωνε το τόξο του Οδυσσέα και περνούσε ένα βέλος μέσα από τις τρύπες δώδεκα τσεκουριών, αυτός θα την παντρευόταν. Κανένας δεν μπόρεσε ούτε να τεντώσει το τόξο. Ο «ζητιάνος» το τέντωσε με άνεση και πέτυχε τον στόχο. Μετά, με τον Τηλέμαχο, νίκησε τους μνηστήρες και ξαναπήρε το σπίτι του.

Ο Άκης δοκιμάζει

Το ταξίδι έχει τρία κομμάτια: με τους συντρόφους, μόνος μετά το ναυάγιο, και στο τέλος στην Ιθάκη. Πού ανήκει το καθένα;

Με τους συντρόφους ή μόνος;

Βάλε κάθε πρόσωπο ή πράγμα στο κομμάτι του ταξιδιού όπου το συνάντησε ο Οδυσσέας.

Πού ανήκει;

Ο σκύλος Άργος

0 από 9

Θυμάσαι τη σειρά των σταθμών χωρίς να κοιτάξεις τον πίνακα; Σκέψου πότε είχε ακόμα όλα τα καράβια, πότε ένα, και πότε έμεινε μόνος.

Από την Τροία ως την Ιθάκη

Πάτα τους σταθμούς με τη σειρά που τους έζησε ο Οδυσσέας. Αν βάλεις κάποιον σε λάθος θέση, πάτα τον ξανά για να τον βγάλεις.

Πάτα τους σταθμούς με τη σειρά

Η σειρά σου

  1. 1
  2. 2
  3. 3
  4. 4
  5. 5
  6. 6
  7. 7
  8. 8

Παραδείγματα

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Στις Σειρήνες, γιατί ο Οδυσσέας έβαλε κερί στα αυτιά των συντρόφων του, αλλά όχι στα δικά του;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

ΔιάλεξεΆσκηση 1 από 8
Πόσα χρόνια έλειψε συνολικά ο Οδυσσέας από την Ιθάκη;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Πώς λεγόταν ο γιος του Οδυσσέα και της Πηνελόπης;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να διηγείσαι με τη σωστή σειρά τους κυριότερους σταθμούς του ταξιδιού του Οδυσσέα.
  • Να περιγράφεις πώς ξέφυγε ο Οδυσσέας από τον Κύκλωπα, την Κίρκη και τις Σειρήνες.
  • Να εξηγείς πώς ο Οδυσσέας ξαναπήρε το σπίτι του στην Ιθάκη.
  • Να αναγνωρίζεις ότι ο Οδυσσέας νικούσε κυρίως με την εξυπνάδα και την υπομονή του.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;