Ο Ηρακλής και οι άθλοι του
Δώδεκα δοκιμασίες για τον πιο δυνατό ήρωα της Ελλάδας.
25 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία Γ΄ Δημοτικού, §2
Θα μάθεις να
- Να λες ποιος ήταν ο Ηρακλής και γιατί έκανε τους δώδεκα άθλους.
- Να περιγράφεις μερικούς από τους άθλους και πώς τους κατάφερε.
- Να εξηγείς ότι ο ήρωας νικούσε με τη δύναμη αλλά και με την εξυπνάδα του.
- Να αναγνωρίζεις εκφράσεις της γλώσσας μας που βγήκαν από τον μύθο.
Ο πιο δυνατός ήρωας
Οι αρχαίοι είχαν μύθους και για ήρωες: ανθρώπους με τρομερή δύναμη και θάρρος, που συχνά είχαν γονιό έναν θεό. Ο πιο αγαπημένος ήταν ο Ηρακλής.
Ήταν γιος του Δία και μιας θνητής, της Αλκμήνης, και γεννήθηκε στη Θήβα. Η Ήρα, η γυναίκα του Δία, ζήλευε και τον μισούσε από την πρώτη μέρα.
Όταν ήταν ακόμα μωρό, η Ήρα έστειλε δύο φίδια στην κούνια του. Ο μικρός Ηρακλής τα έπιασε με τα χεράκια του και τα έπνιξε.
Γιατί έκανε δώδεκα άθλους
Η Ήρα του έστειλε κάποτε μια τρέλα, και ο ήρωας έκανε μεγάλο κακό στην ίδια του την οικογένεια χωρίς να το καταλάβει. Όταν συνήλθε, ρώτησε το μαντείο των Δελφών τι να κάνει. Ο χρησμός του είπε να υπηρετήσει τον βασιλιά Ευρυσθέα των Μυκηνών.
Ο Ευρυσθέας του έδωσε δώδεκα πολύ δύσκολες δουλειές, τους άθλους.
Οι δώδεκα άθλοι
| Άθλος | Τι έπρεπε να κάνει |
|---|---|
| 1. Το λιοντάρι της Νεμέας | να σκοτώσει ένα λιοντάρι που δεν το έπιαναν τα όπλα |
| 2. Η Λερναία Ύδρα | να νικήσει ένα φίδι-τέρας με πολλά κεφάλια |
| 3. Η ελαφίνα της Κερύνειας | να πιάσει ζωντανή μια ελαφίνα με χρυσά κέρατα |
| 4. Ο κάπρος του Ερύμανθου | να φέρει ζωντανό ένα τεράστιο αγριογούρουνο |
| 5. Οι στάβλοι του Αυγεία | να καθαρίσει σε μία μέρα στάβλους γεμάτους κοπριά |
| 6. Οι Στυμφαλίδες όρνιθες | να διώξει σμήνη από επικίνδυνα πουλιά |
| 7. Ο ταύρος της Κρήτης | να πιάσει έναν άγριο ταύρο |
| 8. Τα άλογα του Διομήδη | να φέρει τα άγρια άλογα ενός βασιλιά της Θράκης |
| 9. Η ζώνη της Ιππολύτης | να πάρει τη ζώνη της βασίλισσας των Αμαζόνων |
| 10. Τα βόδια του Γηρυόνη | να φέρει τα βόδια ενός γίγαντα από την άκρη της δύσης |
| 11. Τα μήλα των Εσπερίδων | να φέρει χρυσά μήλα από τον κήπο των θεών |
| 12. Ο Κέρβερος | να ανεβάσει από τον Άδη τον σκύλο με τα τρία κεφάλια |
Οι έξι πρώτοι άθλοι έγιναν στην Πελοπόννησο. Για τους άλλους ο Ηρακλής ταξίδεψε μακριά, ως και στον κάτω κόσμο. Σε ένα από αυτά τα ταξίδια πέρασε από τον Καύκασο και ελευθέρωσε τον Προμηθέα.
Ο Άκης δοκιμάζει
Δέκα άθλοι, δύο ομάδες. Ποιους έκανε κοντά στις Μυκήνες, και για ποιους ταξίδεψε μακριά;
Δύναμη και εξυπνάδα
Μερικούς άθλους ο Ηρακλής τους κέρδισε με τη δύναμή του:
- Το λιοντάρι της Νεμέας είχε δέρμα που δεν το τρυπούσαν ούτε βέλη ούτε σπαθιά. Ο Ηρακλής το έπνιξε με τα χέρια του. Από τότε φορούσε το δέρμα του σαν πανοπλία, με το κεφάλι του λιονταριού για κράνος.
- Τον Κέρβερο τον έπιασε χωρίς όπλο, μόνο με τα χέρια, και μετά τον γύρισε πίσω στον Άδη.

Σε άλλους η δύναμη δεν έφτανε:
- Για κάθε κεφάλι της Ύδρας που έκοβε, φύτρωναν δύο. Ο ανιψιός του, ο Ιόλαος, έκαιγε τον λαιμό με ένα αναμμένο δαυλί, για να μη βγαίνουν καινούργια.
- Τους στάβλους του Αυγεία δεν τους καθάρισε με φτυάρι. Άλλαξε τον δρόμο δύο ποταμών, του Αλφειού και του Πηνειού, και το νερό τα ξέπλυνε όλα.
- Τις Στυμφαλίδες τις τρόμαξε με χάλκινα κρόταλα, δώρο της Αθηνάς. Μόλις πέταξαν από τα δέντρα, τις χτύπησε με το τόξο του.
- Για τα μήλα των Εσπερίδων ζήτησε βοήθεια από τον Τιτάνα Άτλαντα, που κρατούσε τον ουρανό στους ώμους. Ο Ηρακλής κράτησε τον ουρανό, κι ο Άτλαντας έφερε τα μήλα.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Η μαμά κοιτάζει την αποθήκη και λέει: «Αυτό εδώ είναι η κόπρος του Αυγεία!» Τι εννοεί;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
«Κόπρος» στα αρχαία σημαίνει κοπριά. Η φράση θυμίζει τους στάβλους που δεν είχαν καθαριστεί για χρόνια.
Η μαμά εννοεί ότι η αποθήκη είναι γεμάτη ακαταστασία και το τακτοποίημα θα είναι τεράστια δουλειά, σχεδόν άθλος.
Κι όταν κάποιος προσπαθεί πάρα πολύ, λέμε ότι έκανε «ηράκλεια» προσπάθεια.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πώς λεγόταν ο ανιψιός που βοήθησε τον Ηρακλή με την Ύδρα;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να λες ποιος ήταν ο Ηρακλής και γιατί έκανε τους δώδεκα άθλους.
- Να περιγράφεις μερικούς από τους άθλους και πώς τους κατάφερε.
- Να εξηγείς ότι ο ήρωας νικούσε με τη δύναμη αλλά και με την εξυπνάδα του.
- Να αναγνωρίζεις εκφράσεις της γλώσσας μας που βγήκαν από τον μύθο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.