Ο Ηρακλής και οι άθλοι του
Δώδεκα δοκιμασίες για τον πιο δυνατό ήρωα της Ελλάδας.
25 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να λες ποιος ήταν ο Ηρακλής και γιατί έκανε τους δώδεκα άθλους.
- Να περιγράφεις μερικούς από τους άθλους και πώς τους κατάφερε.
- Να εξηγείς ότι ο ήρωας νικούσε με τη δύναμη αλλά και με την εξυπνάδα του.
- Να αναγνωρίζεις εκφράσεις της γλώσσας μας που βγήκαν από τον μύθο.
Ο πιο δυνατός ήρωας
Οι αρχαίοι Έλληνες δεν διηγούνταν μόνο μύθους για θεούς. Διηγούνταν και για ήρωες: ανθρώπους με τρομερή δύναμη και θάρρος, που συχνά είχαν γονιό έναν θεό. Ο πιο αγαπημένος απ' όλους ήταν ο Ηρακλής.
Ο Ηρακλής ήταν γιος του Δία και μιας θνητής γυναίκας, της Αλκμήνης, και γεννήθηκε στη Θήβα. Η Ήρα, η γυναίκα του Δία, ζήλευε και τον μισούσε από την πρώτη μέρα.
Όταν ήταν ακόμα μωρό, η Ήρα έστειλε δύο φίδια στην κούνια του. Ο μικρός Ηρακλής τα έπιασε με τα χεράκια του και τα έπνιξε. Όλοι κατάλαβαν ότι αυτό το παιδί δεν ήταν σαν τα άλλα.
Γιατί έκανε δώδεκα άθλους
Ο Ηρακλής μεγάλωσε και έγινε πανίσχυρος. Η Ήρα όμως δεν τον άφηνε σε ησυχία. Κάποτε του έστειλε μια τρέλα, και ο ήρωας έκανε ένα μεγάλο κακό στην ίδια του την οικογένεια, χωρίς να καταλαβαίνει τι κάνει.
Όταν συνήλθε, λυπήθηκε πάρα πολύ και πήγε στο μαντείο των Δελφών να ρωτήσει τι να κάνει. Ο χρησμός του είπε να υπηρετήσει τον βασιλιά Ευρυσθέα των Μυκηνών και να κάνει όσες δουλειές εκείνος του ζητούσε.
Ο Ευρυσθέας του έδωσε δώδεκα πολύ δύσκολες δουλειές. Τις λέμε άθλους, γιατί ήταν σαν αγώνες, και ο καθένας πιο επικίνδυνος από τον προηγούμενο.
Οι δώδεκα άθλοι
| Άθλος | Τι έπρεπε να κάνει |
|---|---|
| 1. Το λιοντάρι της Νεμέας | να σκοτώσει ένα λιοντάρι που δεν το έπιαναν τα όπλα |
| 2. Η Λερναία Ύδρα | να νικήσει ένα φίδι-τέρας με πολλά κεφάλια |
| 3. Η ελαφίνα της Κερύνειας | να πιάσει ζωντανή μια ελαφίνα με χρυσά κέρατα |
| 4. Ο κάπρος του Ερύμανθου | να φέρει ζωντανό ένα τεράστιο αγριογούρουνο |
| 5. Οι στάβλοι του Αυγεία | να καθαρίσει σε μία μέρα στάβλους γεμάτους κοπριά |
| 6. Οι Στυμφαλίδες όρνιθες | να διώξει σμήνη από επικίνδυνα πουλιά |
| 7. Ο ταύρος της Κρήτης | να πιάσει έναν άγριο ταύρο |
| 8. Τα άλογα του Διομήδη | να φέρει τα άγρια άλογα ενός βασιλιά της Θράκης |
| 9. Η ζώνη της Ιππολύτης | να πάρει τη ζώνη της βασίλισσας των Αμαζόνων |
| 10. Τα βόδια του Γηρυόνη | να φέρει τα βόδια ενός γίγαντα από την άκρη της δύσης |
| 11. Τα μήλα των Εσπερίδων | να φέρει χρυσά μήλα από τον κήπο των θεών |
| 12. Ο Κέρβερος | να ανεβάσει από τον Άδη τον σκύλο με τα τρία κεφάλια |
Οι έξι πρώτοι άθλοι έγιναν στην Πελοπόννησο. Για τους υπόλοιπους ο Ηρακλής ταξίδεψε πολύ μακριά, ως και στον κάτω κόσμο. Σε ένα από αυτά τα ταξίδια πέρασε από τον Καύκασο και ελευθέρωσε τον Προμηθέα.
Δύναμη και εξυπνάδα
Μερικούς άθλους ο Ηρακλής τους κέρδισε με τη δύναμή του:
- Το λιοντάρι της Νεμέας είχε δέρμα που δεν το τρυπούσαν ούτε βέλη ούτε σπαθιά. Ο Ηρακλής το έπνιξε με τα χέρια του. Από τότε φορούσε το δέρμα του σαν πανοπλία, με το κεφάλι του λιονταριού για κράνος.
- Τον Κέρβερο τον έπιασε χωρίς κανένα όπλο, μόνο με τα χέρια του, και μετά τον γύρισε πίσω στον Άδη.
Σε άλλους όμως η δύναμη δεν έφτανε:
- Κάθε φορά που έκοβε ένα κεφάλι της Ύδρας, φύτρωναν δύο. Ο ανιψιός του, ο Ιόλαος, έκαιγε με ένα αναμμένο δαυλί τον λαιμό, για να μη βγαίνουν καινούργια.
- Τους στάβλους του Αυγεία δεν τους καθάρισε με φτυάρι. Άλλαξε τον δρόμο δύο ποταμών, του Αλφειού και του Πηνειού, και το νερό τα ξέπλυνε όλα.
- Τις Στυμφαλίδες τις τρόμαξε με χάλκινα κρόταλα, δώρο της Αθηνάς. Τα πουλιά πέταξαν από τα δέντρα και τότε τα χτύπησε με το τόξο του.
- Για τα μήλα των Εσπερίδων ζήτησε βοήθεια από τον Τιτάνα Άτλαντα, που κρατούσε τον ουρανό στους ώμους του. Ο Ηρακλής κράτησε τον ουρανό στη θέση του, κι ο Άτλαντας πήγε και έφερε τα μήλα.
Ας το σκεφτούμε μαζί
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί ο άθλος με τους στάβλους του Αυγεία ήταν δοκιμασία για το μυαλό και όχι για τη δύναμη;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Η μαμά κοιτάζει την αποθήκη και λέει: «Αυτό εδώ είναι η κόπρος του Αυγεία!» Τι εννοεί;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Τα κατάφερες;
- Να λες ποιος ήταν ο Ηρακλής και γιατί έκανε τους δώδεκα άθλους.
- Να περιγράφεις μερικούς από τους άθλους και πώς τους κατάφερε.
- Να εξηγείς ότι ο ήρωας νικούσε με τη δύναμη αλλά και με την εξυπνάδα του.
- Να αναγνωρίζεις εκφράσεις της γλώσσας μας που βγήκαν από τον μύθο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.