Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ο Προμηθέας και οι πρώτοι άνθρωποι

Η φωτιά που κλάπηκε, και το πιθάρι που δεν έπρεπε να ανοίξει.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ιστορία Γ΄ Δημοτικού, §1

Θα μάθεις να

  1. Να διηγείσαι πώς ο Προμηθέας έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους.
  2. Να εξηγείς γιατί η φωτιά ήταν τόσο πολύτιμο δώρο.
  3. Να περιγράφεις τον μύθο της Πανδώρας και του πιθαριού.
  4. Να ξεχωρίζεις τον Προμηθέα από τον Επιμηθέα με βάση το όνομά τους.

Δύο αδέρφια με παράξενα ονόματα

Ο Δίας βασίλευε πια στον Όλυμπο. Στη γη όμως δεν υπήρχαν ακόμα άνθρωποι.

Ο μύθος λέει ότι τους έφτιαξε ο Τιτάνας Προμηθέας, που στην Τιτανομαχία δεν είχε πολεμήσει τον Δία. Πήρε χώμα και νερό, έπλασε μικρές μορφές που έμοιαζαν με τους θεούς, και η θεά Αθηνά φύσηξε μέσα τους πνοή. Έτσι ζωντάνεψαν οι πρώτοι άνθρωποι.

Ο Προμηθέας είχε έναν αδερφό, τον Επιμηθέα. Τα ονόματά τους λένε πολλά:

ΌνομαΤι σημαίνειΠώς ήταν
Προ-μηθέαςσκέφτεται πριν κάνει κάτιέξυπνος, προνοητικός
Επι-μηθέαςσκέφτεται μετά, όταν είναι αργάβιαστικός, απερίσκεπτος

Οι θεοί ανέθεσαν στα δύο αδέρφια να μοιράσουν χαρίσματα σε όλα τα πλάσματα. Ο Επιμηθέας ζήτησε να το κάνει μόνος του. Έδωσε στα ζώα γρήγορα πόδια, φτερά, νύχια, δόντια και χοντρό τρίχωμα. Όταν έφτασε στους ανθρώπους, δεν του είχε μείνει τίποτα: στέκονταν γυμνοί, αδύναμοι και χωρίς όπλα.

Η φωτιά που κλάπηκε

Ο Προμηθέας λυπήθηκε τους ανθρώπους και θέλησε να τους δώσει κάτι που δεν είχε κανένα ζώο: τη φωτιά.

Η φωτιά όμως ανήκε στους θεούς, και ο Δίας δεν ήθελε να τη μοιραστεί. Ο Προμηθέας ανέβηκε κρυφά στον Όλυμπο, πήρε μια σπίθα και την έκρυψε σε ένα κούφιο καλάμι, τον νάρθηκα, που σιγοκαίει από μέσα χωρίς να φαίνεται. Έτσι κατέβασε τη φωτιά στη γη.

Με τη φωτιά οι άνθρωποι μπόρεσαν να:

  • ζεσταθούν τον χειμώνα και να δουν στο σκοτάδι,
  • μαγειρέψουν το φαγητό τους,
  • διώξουν τα άγρια ζώα,
  • ψήσουν πήλινα αγγεία και να λιώσουν μέταλλα για εργαλεία.

Από εκεί ξεκίνησαν όλες οι τέχνες. Γι' αυτό ο Προμηθέας ήταν για τους αρχαίους ο μεγάλος φίλος των ανθρώπων.

Η τιμωρία του Προμηθέα

Ο Δίας είδε από τον Όλυμπο φωτάκια να ανάβουν παντού στη γη και θύμωσε πολύ.

Διέταξε να δέσουν τον Προμηθέα με αλυσίδες σε έναν βράχο, ψηλά στο βουνό Καύκασος. Κάθε μέρα ένας αετός του έτρωγε το συκώτι, και κάθε νύχτα το συκώτι μεγάλωνε ξανά. Η τιμωρία δεν είχε τέλος.

Πολλά χρόνια αργότερα πέρασε από εκεί ο ήρωας Ηρακλής. Σκότωσε τον αετό με ένα βέλος και ελευθέρωσε τον Προμηθέα.

Η Πανδώρα και το πιθάρι

Ο Δίας ήθελε να τιμωρήσει και τους ανθρώπους. Ζήτησε από τον Ήφαιστο να πλάσει από χώμα και νερό μια όμορφη γυναίκα. Κάθε θεός της χάρισε κάτι: ομορφιά, ωραία φωνή, επιδεξιότητα, εξυπνάδα. Γι' αυτό την είπαν Πανδώρα, «αυτή που πήρε δώρα από όλους».

Ο Προμηθέας είχε προειδοποιήσει τον αδερφό του: «Μη δεχτείς ποτέ δώρο από τον Δία». Όταν όμως ο Ερμής έφερε την Πανδώρα στον Επιμηθέα, εκείνος την παντρεύτηκε αμέσως. Σκέφτηκε, όπως πάντα, μετά.

Η Πανδώρα είχε μαζί της ένα κλειστό πιθάρι. Μια μέρα, από περιέργεια, σήκωσε το καπάκι. Πετάχτηκαν έξω όλα τα κακά του κόσμου: οι αρρώστιες, ο κόπος, η φτώχεια, τα γηρατειά, η λύπη. Σκόρπισαν στη γη και δεν ξαναμπήκαν ποτέ μέσα.

Η Πανδώρα έκλεισε γρήγορα το πιθάρι, αλλά ήταν αργά. Μέσα, κάτω από το χείλος του, είχε μείνει μόνο η Ελπίδα.

Τρία ψηλά πήλινα δοχεία στη σειρά, δίπλα σε πέτρινο τοίχο, στολισμένα με ανάγλυφους κύκλους και ζώνες.
Πιθάρια από το ανάκτορο της Κνωσού. Μέσα σε τέτοια μεγάλα πήλινα δοχεία φύλαγαν λάδι, κρασί και σιτάρι. Σε ένα πιθάρι σαν αυτά φαντάζονταν οι αρχαίοι κλεισμένα τα κακά της Πανδώρας.Φωτογραφία: Harrieta171 · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Προμηθέας ή Επιμηθέας;

Για κάθε πράξη, αποφάσισε ποιος από τους δύο αδερφούς την έκανε. Θυμήσου τι σημαίνουν τα ονόματά τους.

Πού πάει;

Παντρεύτηκε την Πανδώρα

0 από 6

Παραδείγματα

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Γιατί θύμωσε τόσο πολύ ο Δίας με τον Προμηθέα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Γιατί ο μύθος λέει ότι στο πιθάρι έμεινε η Ελπίδα;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

ΔιάλεξεΆσκηση 1 από 8
Τι έκλεψε ο Προμηθέας από τους θεούς για να το δώσει στους ανθρώπους;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 8

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 4

Από ποια δύο υλικά έπλασε ο Προμηθέας τους πρώτους ανθρώπους;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να διηγείσαι πώς ο Προμηθέας έδωσε τη φωτιά στους ανθρώπους.
  • Να εξηγείς γιατί η φωτιά ήταν τόσο πολύτιμο δώρο.
  • Να περιγράφεις τον μύθο της Πανδώρας και του πιθαριού.
  • Να ξεχωρίζεις τον Προμηθέα από τον Επιμηθέα με βάση το όνομά τους.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;