Ο τόπος μας: χωριά, πόλεις και τοπία
Τι έφτιαξε η φύση και τι ο άνθρωπος στον τόπο σου, και πώς τον προσέχουμε.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις ορεινούς, πεδινούς και παραθαλάσσιους τόπους.
- Να εξηγείς πώς ο τόπος αλλάζει τη δουλειά και τη ζωή των ανθρώπων που ζουν εκεί.
- Να ξεχωρίζεις τα δημιουργήματα της φύσης από τα έργα του ανθρώπου.
- Να λες ποια προβλήματα έχει το περιβάλλον και τι μπορείς να κάνεις εσύ.
Ένας τόπος με χίλια πρόσωπα
Η Ελλάδα δεν είναι παντού ίδια. Σε λίγες ώρες δρόμου περνάς από τρία πολύ διαφορετικά μέρη:
- Ορεινός τόπος: βουνά, βράχια, δάση και ποτάμια. Πεύκα, έλατα, βελανιδιές, καστανιές.
- Πεδινός τόπος: επίπεδη, εύφορη γη. Χωράφια με σιτάρι και βαμβάκι, ελιές, πορτοκαλιές.
- Παραθαλάσσιος τόπος: δίπλα στη θάλασσα. Ακρογιαλιές, λιμάνια, νησιά.
Οι ορεινοί τόποι της Ελλάδας είναι περισσότεροι από τους πεδινούς. Γι' αυτό, όπου κι αν μένεις, κάποιο βουνό φαίνεται στον ορίζοντα.
Ο τόπος αλλάζει τη ζωή
Οι άνθρωποι έχτισαν χωριά και πόλεις σε όλους αυτούς τους τόπους. Αλλά δεν ζουν παντού με τον ίδιο τρόπο:
- Στις πεδιάδες καλλιεργούν τη γη. Το έδαφος είναι ίσιο, και φτιάχνονται εύκολα μεγάλοι δρόμοι, εργοστάσια και καταστήματα. Εκεί μεγάλωσαν οι περισσότερες πόλεις.
- Στα παραθαλάσσια μέρη και στα νησιά ψαρεύουν, κάνουν εμπόριο με τα πλοία και δουλεύουν στον τουρισμό.
- Στα βουνά οι άνθρωποι ασχολούνται κυρίως με τα ζώα: πρόβατα, κατσίκες, αγελάδες. Παλιά υπήρχαν εκεί πολλά χωριά· σήμερα αρκετά έχουν αδειάσει.

Έργα της φύσης, έργα του ανθρώπου
Κοίτα από το παράθυρο της τάξης. Κάποια από όσα βλέπεις τα έφτιαξε η φύση: το βουνό, το ποτάμι, το δάσος, ο βράχος. Άλλα τα έφτιαξαν οι άνθρωποι: σπίτια, δρόμους, γέφυρες, λιμάνια, σήραγγες.
Ο Άκης δοκιμάζει
Μία λέξη τη φορά: ποιος την έφτιαξε, η φύση ή ο άνθρωπος; Μία από αυτές θα σε ξεγελάσει.
Τα έργα του ανθρώπου κάνουν τη ζωή πιο εύκολη. Η γέφυρα ενώνει δύο στεριές, η σήραγγα περνάει μέσα από το βουνό, το λιμάνι φέρνει τα πλοία.

Φροντίζουμε τον τόπο μας
Χρόνια τώρα οι άνθρωποι φτιάχνουν χρήσιμα έργα, αλλά δημιουργούν και προβλήματα στο περιβάλλον:
- Καίγονται ή κόβονται δάση.
- Ξοδεύεται πολύ καθαρό νερό, και κάποια καλοκαίρια δεν φτάνει.
- Τα καυσαέρια λερώνουν τον αέρα.
- Τα σκουπίδια γίνονται όλο και περισσότερα, και φτάνουν ως τη θάλασσα.
Οι κυβερνήσεις ψηφίζουν νόμους για το περιβάλλον, και πολλοί άνθρωποι οργανώνονται σε συλλόγους για να το προστατέψουν. Μετράει όμως και ό,τι κάνεις εσύ κάθε μέρα: κλείνεις τη βρύση όσο βουρτσίζεις τα δόντια, πετάς το χαρτί στον κάδο ανακύκλωσης, πας με τα πόδια όταν ο δρόμος είναι κοντινός.
Και για να δείξεις τον τόπο σου σε κάποιον άλλον, τον σχεδιάζεις: αυτή είναι η ενότητα Ο τόπος μου σε χάρτη.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Η Ειρήνη μένει σε ορεινό χωριό. Για να πάει στην πόλη, ταξίδευε πέντε ώρες σε στενό δρόμο με στροφές. Τώρα άνοιξε σήραγγα μέσα από το βουνό. Τι άλλαξε;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Τι κέρδισε: φτάνει στην πόλη πολύ πιο γρήγορα και με ασφάλεια, για γιατρό, για ψώνια, για δουλειά. Και οι κτηνοτρόφοι του χωριού πουλάνε πιο εύκολα το γάλα και το τυρί τους.
Τι μπορεί να χάθηκε: για να ανοίξει η σήραγγα, σκάφτηκε το βουνό και κόπηκαν δέντρα. Περνάνε περισσότερα αυτοκίνητα, με θόρυβο και καυσαέρια.
Το έργο βοήθησε τους ανθρώπους. Το ερώτημα είναι πώς θα πειράξει όσο λιγότερο γίνεται το βουνό: λίγα δέντρα να κοπούν, και καινούργια να φυτευτούν.
Παράδειγμα 2
Μια ομάδα παιδιών «χτίζει» έναν οικισμό σε μια μεγάλη πεδιάδα με ποτάμι. Τι θα έχει ο οικισμός της;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η γη είναι επίπεδη και εύφορη, και το ποτάμι δίνει νερό. Γύρω από τον οικισμό θα υπάρχουν χωράφια, και οι πιο πολλοί κάτοικοι θα είναι αγρότες.
Το έδαφος είναι ίσιο: εύκολα φτιάχνεται μεγάλος δρόμος ως την επόμενη πόλη, για να φεύγουν τα προϊόντα.
Με τον καιρό μπορεί να έρθουν εργοστάσια και καταστήματα, και το χωριό να γίνει πόλη. Έτσι μεγάλωσαν οι πόλεις των πεδιάδων.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πώς λέγεται ένας τόπος που είναι δίπλα στη θάλασσα;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις ορεινούς, πεδινούς και παραθαλάσσιους τόπους.
- Να εξηγείς πώς ο τόπος αλλάζει τη δουλειά και τη ζωή των ανθρώπων που ζουν εκεί.
- Να ξεχωρίζεις τα δημιουργήματα της φύσης από τα έργα του ανθρώπου.
- Να λες ποια προβλήματα έχει το περιβάλλον και τι μπορείς να κάνεις εσύ.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.