Ζούμε μαζί
Ομάδες, κανόνες, δικαιώματα και υποχρεώσεις, και ποιος αποφασίζει για τον τόπο μας.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τις ομάδες στις οποίες ανήκεις και τι κοινό έχουν.
- Να εξηγείς γιατί κάθε ομάδα χρειάζεται κανόνες, γραπτούς ή άγραφους.
- Να συνδέεις κάθε δικαίωμα με μια υποχρέωση.
- Να λες ποιος αποφασίζει για τον δήμο σου και ποιος για όλη τη χώρα.
Ανήκεις σε πολλές ομάδες
Μέσα σε μία μέρα περνάς από πολλές ομάδες:
- Το πρωί, την τάξη σου. Θέλει να μάθει.
- Το απόγευμα, την ομάδα του μπάσκετ ή τη χορωδία. Θέλει να παίξει καλά.
- Το βράδυ, το σπίτι.
- Και όλη μέρα, τη γειτονιά, τον δήμο, τη χώρα.
Κάθε ομάδα έχει κάτι κοινό: τα μέλη της θέλουν κάτι μαζί.
Γιατί χρειαζόμαστε κανόνες
Όταν πολλοί θέλουν κάτι μαζί, πρέπει να συμφωνήσουν πώς. Αυτή η συμφωνία είναι οι κανόνες.
- Κάποιοι κανόνες είναι γραπτοί: ο κανονισμός του γηπέδου, ο κώδικας οδικής κυκλοφορίας, οι νόμοι του κράτους.
- Κάποιοι είναι άγραφοι: λες «καλημέρα», περιμένεις τη σειρά σου στο φούρνο, δεν βάζεις δυνατά μουσική τα μεσάνυχτα.
Τους άγραφους τους μαθαίνεις βλέποντας τους άλλους.
Δικαιώματα και υποχρεώσεις
Κάθε παιδί έχει δικαιώματα: να πηγαίνει σχολείο, να έχει φροντίδα και υγεία, να παίζει, να λέει τη γνώμη του, να το προστατεύουν από τη βία. Τα γράφει η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989), που την έχει υπογράψει και η Ελλάδα. Κάθε δικαίωμα φέρνει μαζί του μια υποχρέωση.
| Δικαίωμα | Η υποχρέωση που πάει μαζί |
|---|---|
| Να λέω τη γνώμη μου | να ακούω και τη γνώμη των άλλων |
| Να παίζω στην παιδική χαρά | να μην τη χαλάω, για να παίξουν κι άλλοι |
| Να μαθαίνω στο σχολείο | να μην εμποδίζω τους άλλους να μάθουν |
| Να περπατάω με ασφάλεια στον δρόμο | να περνάω από τη διάβαση με πράσινο |
Ποιος αποφασίζει για τον τόπο μας
Η Ελλάδα χωρίζεται σε δήμους — σήμερα . Ο δήμος φροντίζει τα κοινά της πόλης ή του χωριού σου:
- Μαζεύει τα σκουπίδια και καθαρίζει τους δρόμους.
- Φτιάχνει παιδικές χαρές, πάρκα και γήπεδα.
- Ανάβει τα φώτα στους δρόμους.
- Φροντίζει τα κτίρια των σχολείων.
Τον δήμο τον διοικούν ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο, που τους διαλέγουν οι κάτοικοι με εκλογές κάθε λίγα χρόνια.

Για όλη τη χώρα — μαθήματα, νοσοκομεία, κώδικας των δρόμων — αποφασίζουν η Βουλή και η κυβέρνηση. Και τη Βουλή την εκλέγουμε.
Ο Άκης δοκιμάζει
Κάθε πρόβλημα έχει κάποιον που αποφασίζει γι' αυτό. Διάλεξε ένα και βρες ποιος.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Στο διάλειμμα μια παρέα παίζει πάντα μπάλα σε όλη την αυλή και τα άλλα παιδιά δεν έχουν χώρο. Πώς λύνεται;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η αυλή είναι κοινή, αλλά τη χρησιμοποιούν μόνο μερικοί. Όλα τα παιδιά έχουν το ίδιο δικαίωμα να παίξουν: χρειάζεται συμφωνία.
Η τάξη συζητάει και ψηφίζει έναν κανόνα: μπάλα στο μισό γήπεδο, ή μπάλα μέρα παρά μέρα.
Ο κανόνας γράφεται και κρεμιέται στον τοίχο. Όταν τον αποφάσισαν όλοι μαζί, τηρείται πιο εύκολα.
Παράδειγμα 2
Στην πλατεία της γειτονιάς δεν υπάρχει καθόλου φως το βράδυ. Τι μπορούν να κάνουν τα παιδιά της Γ΄;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Πρώτα βρίσκουν ποιος αποφασίζει: τα φώτα των δρόμων είναι δουλειά του δήμου.
Γράφουν μαζί ένα γράμμα στον δήμαρχο: τι είδαν και γιατί είναι επικίνδυνο. Το στέλνουν με τη βοήθεια του δασκάλου.
Δεν ψηφίζεις ακόμα, αλλά η φωνή σου μετράει όταν τη λες στον σωστό.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Ποιοι διοικούν τον δήμο;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τις ομάδες στις οποίες ανήκεις και τι κοινό έχουν.
- Να εξηγείς γιατί κάθε ομάδα χρειάζεται κανόνες, γραπτούς ή άγραφους.
- Να συνδέεις κάθε δικαίωμα με μια υποχρέωση.
- Να λες ποιος αποφασίζει για τον δήμο σου και ποιος για όλη τη χώρα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.