Μετάβαση στο περιεχόμενο

Ο τόπος μου σε χάρτη

Από την κάτοψη της τάξης στον χάρτη της περιοχής.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς τι είναι ένας χάρτης και σε τι διαφέρει από μια φωτογραφία.
  2. Να διαβάζεις σύμβολα και υπόμνημα σε έναν απλό χάρτη.
  3. Να προσανατολίζεσαι με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
  4. Να καταλαβαίνεις ότι ο χάρτης δείχνει τα πάντα μικρότερα, με σταθερό τρόπο.

Ένας χάρτης είναι ο τόπος από ψηλά

Φαντάσου ότι πετάς πάνω από τη γειτονιά σου . Βλέπεις στέγες, δρόμους, την πλατεία — όλα από πάνω. Ο χάρτης είναι αυτό, σε χαρτί. Γι' αυτό τα σπίτια είναι τετραγωνάκια: βλέπεις τη σκεπή τους.

Και είναι πάντα μικρότερος από την πραγματικότητα, αλλιώς θα χρειαζόσουν χαρτί μεγάλο όσο η πόλη.

Από ψηλά: ένα πράσινο ακρωτήρι με γκρεμούς μπαίνει στη γαλάζια θάλασσα. Δεξιά, πολλά σπίτια με κόκκινες στέγες, και μέσα στη θάλασσα ένα μικρό κάστρο πάνω σε νησάκι.
Το Ναύπλιο από το κάστρο του Παλαμηδιού, ψηλά πάνω από την πόλη. Από εκεί φαίνονται οι στέγες και οι δρόμοι, σχεδόν όπως σε χάρτη. Ο χάρτης όμως κοιτάζει ίσια από πάνω, όχι λοξά.Φωτογραφία: George E. Koronaios · CC0 · Wikimedia Commons

Ο Άκης δοκιμάζει

Το «1:10.0001 : 10.000» σημαίνει: ένα εκατοστό στον χάρτη είναι 10.00010.000 εκατοστά στ' αλήθεια, δηλαδή 100100 μέτρα. Άλλαξε τα εκατοστά, μετά τον χάρτη, και δες τι αλλάζει.

Πόσο μικραίνει ο χάρτης τον κόσμο;

Μέτρησε μια απόσταση πάνω στον χάρτη και δες πόσο είναι στ' αλήθεια.

Τι δείχνει ο χάρτης

Σχέδιο σχολείου — φαίνονται οι αίθουσες

Στον χάρτη

3 εκατοστά
Κάθε εκατοστό είναι
10 m
Στην πραγματικότητα
30 m

Το υπόμνημα: το λεξικό του χάρτη

Ο χάρτης μιλάει με σύμβολα. Το υπόμνημα είναι το κουτάκι στο πλάι που εξηγεί τι σημαίνει το καθένα.

  • Μπλε γραμμή: ποτάμι
  • Μπλε επιφάνεια: λίμνη ή θάλασσα
  • Πράσινη επιφάνεια: δάσος ή πάρκο
  • Σταυρός: εκκλησία
  • Γράμμα Η: νοσοκομείο

Μια μαύρη γραμμή είναι δρόμος.

Χωρίς υπόμνημα, ο χάρτης είναι χρωματιστά σχήματα.

Τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα

Ο ήλιος ανατέλλει από την ανατολή και δύει στη δύση. Το καλοκαίρι βγαίνει λίγο πιο βόρεια, τον χειμώνα λίγο πιο νότια, αλλά πάντα από τη μεριά της ανατολής. Έτσι προσανατολίζεσαι χωρίς όργανο.

Άνοιξε τα χέρια, με το δεξί προς την ανατολή: μπροστά είναι ο βορράς, πίσω ο νότος, αριστερά η δύση.

Στους χάρτες ο βορράς είναι σχεδόν πάντα πάνω.

Δες τον χάρτη της Ελλάδας. Η Θεσσαλονίκη είναι πάνω, άρα βόρεια. Το Ηράκλειο, στην Κρήτη, είναι κάτω, άρα νότια. Η Αθήνα είναι ανάμεσά τους.

Χάρτης της Ελλάδας με τρεις πόλεις: τη Θεσσαλονίκη πάνω, την Αθήνα στη μέση και το Ηράκλειο κάτω, στην Κρήτη.ΘεσσαλονίκηΑθήναΗράκλειο

Παραδείγματα

Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1

Στον χάρτη της γειτονιάς το σχολείο είναι δεξιά από την πλατεία. Προς τα πού είναι;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Παράδειγμα 2

Ο Κώστας θέλει να σχεδιάσει την τάξη του σε ένα φύλλο Α4. Τι κάνει;

Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.

Πολλαπλή επιλογή

ΔιάλεξεΆσκηση 1 από 7
Από ποια θέση βλέπει τον τόπο ένας χάρτης;
Διαλέγω

Ερώτηση 1 από 7

Ασκήσεις

ΘυμάμαιΆσκηση 1 από 5

Τι δείχνει μια πράσινη επιφάνεια σε χάρτη;

Γράφω

Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς τι είναι ένας χάρτης και σε τι διαφέρει από μια φωτογραφία.
  • Να διαβάζεις σύμβολα και υπόμνημα σε έναν απλό χάρτη.
  • Να προσανατολίζεσαι με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
  • Να καταλαβαίνεις ότι ο χάρτης δείχνει τα πάντα μικρότερα, με σταθερό τρόπο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;