Ο τόπος μου σε χάρτη
Από την κάτοψη της τάξης στον χάρτη της περιοχής.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 3 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι ένας χάρτης και σε τι διαφέρει από μια φωτογραφία.
- Να διαβάζεις σύμβολα και υπόμνημα σε έναν απλό χάρτη.
- Να προσανατολίζεσαι με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
- Να καταλαβαίνεις ότι ο χάρτης δείχνει τα πάντα μικρότερα, με σταθερό τρόπο.
Ένας χάρτης είναι ο τόπος από ψηλά
Φαντάσου ότι πετάς πάνω από τη γειτονιά σου . Βλέπεις στέγες, δρόμους, την πλατεία — όλα από πάνω. Ο χάρτης είναι αυτό, σε χαρτί. Γι' αυτό τα σπίτια είναι τετραγωνάκια: βλέπεις τη σκεπή τους.
Και είναι πάντα μικρότερος από την πραγματικότητα, αλλιώς θα χρειαζόσουν χαρτί μεγάλο όσο η πόλη.

Ο Άκης δοκιμάζει
Το «» σημαίνει: ένα εκατοστό στον χάρτη είναι εκατοστά στ' αλήθεια, δηλαδή μέτρα. Άλλαξε τα εκατοστά, μετά τον χάρτη, και δες τι αλλάζει.
Το υπόμνημα: το λεξικό του χάρτη
Ο χάρτης μιλάει με σύμβολα. Το υπόμνημα είναι το κουτάκι στο πλάι που εξηγεί τι σημαίνει το καθένα.
- Μπλε γραμμή: ποτάμι
- Μπλε επιφάνεια: λίμνη ή θάλασσα
- Πράσινη επιφάνεια: δάσος ή πάρκο
- Σταυρός: εκκλησία
- Γράμμα Η: νοσοκομείο
Μια μαύρη γραμμή είναι δρόμος.
Χωρίς υπόμνημα, ο χάρτης είναι χρωματιστά σχήματα.
Τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα
Ο ήλιος ανατέλλει από την ανατολή και δύει στη δύση. Το καλοκαίρι βγαίνει λίγο πιο βόρεια, τον χειμώνα λίγο πιο νότια, αλλά πάντα από τη μεριά της ανατολής. Έτσι προσανατολίζεσαι χωρίς όργανο.
Άνοιξε τα χέρια, με το δεξί προς την ανατολή: μπροστά είναι ο βορράς, πίσω ο νότος, αριστερά η δύση.
Στους χάρτες ο βορράς είναι σχεδόν πάντα πάνω.
Δες τον χάρτη της Ελλάδας. Η Θεσσαλονίκη είναι πάνω, άρα βόρεια. Το Ηράκλειο, στην Κρήτη, είναι κάτω, άρα νότια. Η Αθήνα είναι ανάμεσά τους.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Στον χάρτη της γειτονιάς το σχολείο είναι δεξιά από την πλατεία. Προς τα πού είναι;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Στους χάρτες ο βορράς είναι πάνω.
Αν ο βορράς είναι πάνω, τότε δεξιά είναι η ανατολή.
Άρα το σχολείο βρίσκεται ανατολικά από την πλατεία.
Το «δεξιά» αλλάζει με το πώς κρατάς το χαρτί. Η «ανατολή» δεν αλλάζει.
Παράδειγμα 2
Ο Κώστας θέλει να σχεδιάσει την τάξη του σε ένα φύλλο Α4. Τι κάνει;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Φαντάζεται την τάξη από ψηλά: θρανία, έδρα, πόρτα, παράθυρα.
Σχεδιάζει την τάξη ως ορθογώνιο και μέσα βάζει σύμβολα: τετραγωνάκια για τα θρανία, μια γραμμή για την πόρτα.
Φτιάχνει υπόμνημα στο πλάι: τι σημαίνει κάθε σχήμα.
Κρατάει σταθερή σμίκρυνση: αν ένα μέτρο γίνει ένα εκατοστό, γίνεται για όλα. Αλλιώς δεν είναι χάρτης — είναι ζωγραφιά.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 7
Ασκήσεις
Τι δείχνει μια πράσινη επιφάνεια σε χάρτη;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι ένας χάρτης και σε τι διαφέρει από μια φωτογραφία.
- Να διαβάζεις σύμβολα και υπόμνημα σε έναν απλό χάρτη.
- Να προσανατολίζεσαι με τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα.
- Να καταλαβαίνεις ότι ο χάρτης δείχνει τα πάντα μικρότερα, με σταθερό τρόπο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.