Τα ζώα του τόπου μας
Κατοικίδια, αγρίμια του δάσους, ζώα της θάλασσας και του γλυκού νερού: πού ζει το καθένα και γιατί εκεί.
20 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να λες ποια ζώα εξημέρωσε ο άνθρωπος, τι του δίνουν και πώς τα φροντίζουμε.
- Να γνωρίζεις ζώα του δάσους, της θάλασσας και του γλυκού νερού της Ελλάδας.
- Να εξηγείς πώς το σώμα και οι συνήθειες ενός ζώου το βοηθούν να ζει εκεί που ζει.
- Να σκέφτεσαι γιατί προστατεύουμε τα ζώα που κινδυνεύουν.
Τα ζώα που ζουν μαζί μας
Πριν από χιλιάδες χρόνια οι άνθρωποι εξημέρωσαν κάποια άγρια ζώα, γιατί τα χρειάζονταν. Αυτά λέγονται κατοικίδια.
- Η αγελάδα δίνει γάλα, κρέας και δέρμα για παπούτσια.
- Το πρόβατο και η κατσίκα δίνουν γάλα για τυρί, και το πρόβατο μαλλί για πλεκτά.
- Η κότα δίνει αυγά.
- Το άλογο και το γαϊδουράκι όργωναν και κουβαλούσαν. Σήμερα αυτή τη δουλειά την κάνουν τα τρακτέρ.
- Ο σκύλος και η γάτα ζουν μέσα στο σπίτι και μας δίνουν συντροφιά και ασφάλεια.
Όλα τα κατοικίδια χρειάζονται τη φροντίδα μας: τροφή, καθαρό νερό, ένα προστατευμένο μέρος να μένουν, και κτηνίατρο όταν αρρωσταίνουν.
Στο βουνό και στο δάσος
Στα ελληνικά δάση ζουν άγρια ζώα, που βρίσκουν μόνα τους την τροφή τους: το ελάφι, το ζαρκάδι, η καφέ αρκούδα, ο λύκος, η αλεπού, ο αγριόχοιρος, το αγριοκάτσικο, ο λαγός, ο σκίουρος, η κουκουβάγια, ο αετός.
Το καθένα έχει βρει τη δική του «λύση» για να ζει εκεί:
- Η αρκούδα τον χειμώνα πέφτει σε χειμερία νάρκη: κοιμάται στη φωλιά της, γιατί κάνει κρύο και τροφή δεν βρίσκεται. Το ίδιο και ο σκαντζόχοιρος και τα φίδια.
- Ο λαγός και το αγριοκάτσικο γλιτώνουν από τους εχθρούς τους τρέχοντας γρήγορα ή κρύβονται.
- Ο αετός πετάει ψηλά, βλέπει από μακριά, και αρπάζει την τροφή του με τα δυνατά του νύχια.
Στη θάλασσα
Η θάλασσα είναι ο κόσμος του αλμυρού νερού. Κοντά στις ακτές ζουν αχινοί, χταπόδια, καβούρια, αστερίες, μέδουσες και μικρά ψάρια. Πιο βαθιά, στα πελάγη, ζουν μεγαλύτερα ψάρια, όπως οι συναγρίδες και οι ξιφίες, και τα δελφίνια.
Τα ψάρια έχουν μακρόστενο σώμα, πτερύγια και ουρά, για να κολυμπούν γρήγορα. Ο αχινός έχει αγκάθια για να μην τον φάνε. Το χταπόδι αλλάζει χρώμα και κρύβεται στα βράχια.

Στη λίμνη και στο ποτάμι
Οι λίμνες και τα ποτάμια είναι ο κόσμος του γλυκού νερού. Εκεί ζουν ψάρια όπως ο κυπρίνος, το χέλι και η πέστροφα, πουλιά όπως οι πελεκάνοι, οι αγριόπαπιες και οι ερωδιοί, και πάρα πολλά έντομα, κουνούπια και λιβελούλες.
Ο βάτραχος ζει και μέσα στο νερό και έξω στην όχθη. Τα ζώα που ζουν έτσι λέγονται αμφίβια.

Πού είναι αυτά τα μέρη; Οι πελεκάνοι ζουν στις λίμνες της Μακεδονίας, στην Κερκίνη και στις Πρέσπες: βρες τες ψηλά στον χάρτη, στον βορρά. Η χελώνα καρέτα γεννάει στη Ζάκυνθο, ένα νησί κάτω αριστερά, στο Ιόνιο.
Ο Άκης δοκιμάζει
Διάλεξε ένα ζώο και βρες πού ζει. Πρόσεξε τη διαφορά ανάμεσα σε αλμυρό και γλυκό νερό.
Σε ποια ομάδα ανήκει κάθε ζώο, θηλαστικό, πουλί, ψάρι, ερπετό ή αμφίβιο, το βλέπεις στην ενότητα Φυτά και ζώα σε ομάδες.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Γιατί η αρκούδα κοιμάται όλο τον χειμώνα, ενώ το ελάφι όχι;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Η αρκούδα τρώει πολλά φρούτα, ρίζες, μέλι και έντομα. Τον χειμώνα, με το χιόνι, αυτά σχεδόν χάνονται.
Το φθινόπωρο τρώει πολύ και παχαίνει. Μετά κλείνεται στη φωλιά της και κοιμάται, ζώντας από το λίπος της, ως την άνοιξη.
Το ελάφι τρώει χόρτα, φύλλα και κλαδάκια, που βρίσκονται και τον χειμώνα, έστω λιγότερα. Δεν χρειάζεται να κοιμηθεί· ψάχνει τροφή.
Παράδειγμα 2
Ο λύκος κινδυνεύει να εξαφανιστεί από πολλά μέρη. Κάποιοι κτηνοτρόφοι όμως φοβούνται για τα πρόβατά τους. Πρέπει να τον προστατέψουμε;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο λύκος τρώει ελάφια και αγριογούρουνα. Αν χαθεί, αυτά πληθαίνουν πολύ και τρώνε τα νεαρά δέντρα και τα χωράφια. Η φύση χάνει την ισορροπία της.
Ο κτηνοτρόφος έχει κι αυτός δίκιο: ένα πρόβατο που χάνεται είναι η δουλειά του.
Υπάρχουν τρόποι να ζήσουν και οι δύο: δυνατά τσοπανόσκυλα δίπλα στο κοπάδι, καλές μάντρες τη νύχτα, και αποζημίωση όταν ο λύκος κάνει ζημιά. Έτσι προστατεύεται ο λύκος χωρίς να χάνει ο βοσκός.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Πώς λέγεται ο μεγάλος ύπνος της αρκούδας τον χειμώνα;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να λες ποια ζώα εξημέρωσε ο άνθρωπος, τι του δίνουν και πώς τα φροντίζουμε.
- Να γνωρίζεις ζώα του δάσους, της θάλασσας και του γλυκού νερού της Ελλάδας.
- Να εξηγείς πώς το σώμα και οι συνήθειες ενός ζώου το βοηθούν να ζει εκεί που ζει.
- Να σκέφτεσαι γιατί προστατεύουμε τα ζώα που κινδυνεύουν.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.