Τροφή και ενέργεια
Από πού παίρνουμε ενέργεια, και ποιος τρώει ποιον σε μια τροφική αλυσίδα.
18 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μελέτη Περιβάλλοντος Γ΄ Δημοτικού, 2 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς ότι η τροφή δίνει την ενέργεια που χρειάζεσαι για να ζεις, να μεγαλώνεις και να κινείσαι.
- Να ακολουθείς το ταξίδι της ενέργειας από τον ήλιο στα φυτά, στα ζώα και σε σένα.
- Να φτιάχνεις μια τροφική αλυσίδα: ποιος τρώει ποιον.
- Να εξηγείς γιατί, αν λείψει ένα ζώο ή φυτό, χαλάει η ισορροπία της φύσης.
Τίποτα δεν κινείται χωρίς ενέργεια
Το αυτοκίνητο για να κινηθεί θέλει βενζίνη ή ρεύμα. Το παιχνίδι με μπαταρίες σταματάει όταν αδειάσουν. Ο χαρταετός πετάει μόνο όταν φυσάει.
Όλα αυτά χρειάζονται ενέργεια: κάτι που τα κάνει να κινούνται, να ζεσταίνονται, να δουλεύουν.
Κι εσύ χρειάζεσαι ενέργεια, για να τρέχεις, να σκέφτεσαι, να μεγαλώνεις, ακόμα και για να κοιμάσαι. Την παίρνεις από την τροφή . Γι' αυτό, πριν από το σχολείο, το πρωινό μετράει: είναι η πρώτη ενέργεια της μέρας.
Το ταξίδι της ενέργειας
Από πού βρήκε ενέργεια το ψωμί σου; Ας πάμε προς τα πίσω.
- Ο ήλιος στέλνει φως και ζέστη.
- Το σιτάρι παίρνει την ενέργεια του ήλιου και μεγαλώνει. Φτιάχνει σπόρους γεμάτους τροφή.
- Οι σπόροι γίνονται αλεύρι και το αλεύρι ψωμί.
- Εσύ τρως το ψωμί, και η ενέργεια περνάει σε σένα.
Με το γάλα, ο δρόμος έχει ένα σκαλί παραπάνω: ο ήλιος μεγαλώνει το χορτάρι, η αγελάδα τρώει το χορτάρι, κι εσύ πίνεις το γάλα της αγελάδας.
Ποιος τρώει ποιον
Στη φύση, κάθε φυτό ή ζώο είναι τροφή για κάποιο άλλο. Αν τα βάλεις στη σειρά με βελάκια, φτιάχνεις μια τροφική αλυσίδα:
σιτάρι → ποντικός → φίδι → αετός
Το βελάκι πάει από αυτόν που τρώγεται σε αυτόν που τον τρώει: ο ποντικός τρώει το σιτάρι, το φίδι τρώει τον ποντικό, ο αετός τρώει το φίδι.
Ο Άκης δοκιμάζει
Βγάλε έναν κρίκο από την αλυσίδα. Δες τι παθαίνουν όσοι είναι από πάνω, και όσοι από κάτω.
Η τροφική πυραμίδα
Σε ένα χωράφι υπάρχουν εκατομμύρια στάχυα, χιλιάδες ποντίκια, λίγα φίδια και ένας δυο αετοί. Αν τα ζωγραφίσεις σε σκαλιά, με τους πολλούς κάτω και τους λίγους πάνω, φτιάχνεις μια τροφική πυραμίδα.
Όσοι τρώγονται πρέπει να είναι περισσότεροι από όσους τους τρώνε, αλλιώς θα εξαφανίζονταν. Γι' αυτό ο ποντικός κάνει πολλές δεκάδες μικρά τον χρόνο, ενώ ο αετός ένα ή δύο.
Παραδείγματα
Η Μυρτώ το λύνει σιγά σιγά · Παράδειγμα 1
Ο Γιάννης έφαγε για πρωινό ψωμί με τυρί. Ποιο ταξίδι έκανε η ενέργεια ως εκείνον;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Το ψωμί: ήλιος → σιτάρι → αλεύρι → ψωμί → Γιάννης.
Το τυρί: ήλιος → χορτάρι → κατσίκα ή αγελάδα → γάλα → τυρί → Γιάννης.
Δύο δρόμοι, η ίδια αρχή: ο ήλιος. Με αυτή την ενέργεια ο Γιάννης θα τρέξει στο διάλειμμα.
Παράδειγμα 2
Σε ένα λιβάδι ζουν χιλιάδες ακρίδες, δεκάδες βάτραχοι και πολύ λίγα φίδια. Γιατί δεν είναι όλα ίσα;
Σκέψου το πρώτα. Μετά δες την απάντηση.
Ο βάτραχος τρώει πολλές ακρίδες κάθε μέρα. Για να τραφούν δεκάδες βάτραχοι, χρειάζονται χιλιάδες ακρίδες.
Το φίδι τρώει βατράχους. Για να ζήσουν λίγα φίδια, χρειάζονται δεκάδες βάτραχοι.
Κάθε σκαλί πιο πάνω έχει λιγότερους. Αυτή είναι η πυραμίδα: πολλοί κάτω, λίγοι στην κορυφή.
Πολλαπλή επιλογή
Ερώτηση 1 από 8
Ασκήσεις
Από πού ξεκινάει η ενέργεια κάθε τροφικής αλυσίδας;
Σκαλί 1 από 4 · Θυμάμαι
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς ότι η τροφή δίνει την ενέργεια που χρειάζεσαι για να ζεις, να μεγαλώνεις και να κινείσαι.
- Να ακολουθείς το ταξίδι της ενέργειας από τον ήλιο στα φυτά, στα ζώα και σε σένα.
- Να φτιάχνεις μια τροφική αλυσίδα: ποιος τρώει ποιον.
- Να εξηγείς γιατί, αν λείψει ένα ζώο ή φυτό, χαλάει η ισορροπία της φύσης.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.