Μετάβαση στο περιεχόμενο

Εκσφαλμάτωση

Συντακτικά και λογικά λάθη — και ο πίνακας τιμών που τα βρίσκει.

40 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Ανάπτυξη Εφαρμογών σε Προγραμματιστικό Περιβάλλον Γ΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Στις Πανελλήνιες2026 Α ·2025 επαν. Α ·2025 Α ·2024 Α ·2023 επαν. Α ·2022 επαν. Α ·2022 Α ·2021 επαν. Α ·2020 Α

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις τα συντακτικά, τα λογικά και τα λάθη εκτέλεσης.
  2. Να εντοπίζεις και να διορθώνεις τα λάθη ενός προγράμματος με σταθερή σειρά και με πίνακα τιμών.
  3. Να αναφέρεις τις τεχνικές και τα εργαλεία εκσφαλμάτωσης.
  4. Να σχεδιάζεις έλεγχο με ακραίες τιμές.

Τρία είδη λαθών

ΕίδοςΠότε εμφανίζεταιΠοιος το βρίσκει
Συντακτικόστη μεταγλώττισηο μεταγλωττιστής, αυτόματα
Λάθος εκτέλεσηςενώ το πρόγραμμα τρέχειτο ίδιο το σύστημα, διακόπτοντας
Λογικόποτέ — το πρόγραμμα τρέχει κανονικάμόνο εσύ
  • Συντακτικό: παράβαση των κανόνων της γλώσσας. Ξεχασμένο ΤΕΛΟΣ_ΑΝ, μεταβλητή που δεν δηλώθηκε, εκχώρηση σε σταθερά, λάθος γραμμένη δεσμευμένη λέξη.
  • Λάθος εκτέλεσης: η σύνταξη είναι σωστή αλλά η ενέργεια αδύνατη. Διαίρεση με μηδέν, δείκτης πίνακα εκτός ορίων, τετραγωνική ρίζα αρνητικού.
  • Λογικό: όλα νόμιμα, το αποτέλεσμα λάθος. Λάθος τελεστής, λάθος σειρά εντολών, λάθος όριο βρόχου, λάθος αρχική τιμή.

Το λάθος εκτέλεσης έχει μια ιδιαιτερότητα: εξαρτάται από τα δεδομένα. Το ΜΟ <- S / πλ τρέχει σωστά χίλιες φορές και σπάει την πρώτη φορά που το πλ είναι 00.

Ένα λογικό λάθος, βήμα βήμα

Άθροισμα των αριθμών από 1 έως n — με ένα σφάλμα

Με n = 5 το σωστό άθροισμα είναι 15. Πριν από κάθε βήμα πες τι περιμένεις. Η πρώτη φορά που το πρόγραμμα κάνει κάτι διαφορετικό από ό,τι θα έκανες εσύ είναι το σημείο του σφάλματος.

  1. ΔΙΑΒΑΣΕ n
  2. S ← 0
  3. i ← 1
  4. ΟΣΟ i < n ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ
  5. S ← S + i
  6. i ← i + 1
  7. ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ
  8. ΓΡΑΨΕ S

Ξεκινάμε. Καμία μεταβλητή δεν έχει ακόμα τιμή.

Μεταβλητές

—

Έξοδος

Το πρόγραμμα μεταγλωττίζεται καθαρά, τρέχει, τερματίζει και τυπώνει έναν αριθμό. Με n = 5 τυπώνει 1010, ενώ η σωστή απάντηση είναι 1515.

Τεχνικές εκσφαλμάτωσης

ΤεχνικήΤι κάνει
Ξηρή εκτέλεση (πίνακας τιμών)εκτέλεση στο χαρτί, χωρίς υπολογιστή
Εκτυπώσεις ελέγχουπροσωρινές ΓΡΑΨΕ σε κρίσιμα σημεία
Σημεία διακοπήςτο πρόγραμμα σταματά σε γραμμή που όρισες
Βηματική εκτέλεσημία εντολή τη φορά
Παρακολούθηση μεταβλητώνοι τιμές φαίνονται ζωντανά όσο τρέχει

Οι τέσσερις τελευταίες είναι εργαλεία του προγραμματιστικού περιβάλλοντος. Η πρώτη χρειάζεται μόνο μολύβι, και είναι αυτή που ζητούν οι εξετάσεις.

Πώς απαντάς στο «βρες τα λάθη»

Η εκφώνηση δίνει ένα πρόγραμμα και ζητά να εντοπίσεις τα λάθη, να πεις τι είδους είναι και να τα διορθώσεις. Πήγαινε με σταθερή σειρά, για να μη σου ξεφύγει κανένα:

  1. Δηλώσεις. Κάθε μεταβλητή του κυρίως προγράμματος υπάρχει στο ΜΕΤΑΒΛΗΤΕΣ, με τον σωστό τύπο; Σταθερά που αλλάζει τιμή; Αυτά είναι συντακτικά.
  2. Δομές. Κάθε ΑΝ κλείνει με ΤΕΛΟΣ_ΑΝ, κάθε ΟΣΟ και ΓΙΑ με ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ, και οι δομές δεν διασταυρώνονται. Κι αυτά συντακτικά.
  3. Αρχικές τιμές. Κάθε αθροιστής και μετρητής παίρνει τιμή πριν τον βρόχο; Αθροιστής από 00, γινόμενο από 11, μέγιστο από το πρώτο στοιχείο.
  4. Όρια και τελεστές. < ή <=; Ο βρόχος ξεκινά και τελειώνει εκεί που πρέπει; Το «τουλάχιστον 1010» είναι >= 10.
  5. Διαιρέσεις και δείκτες. Μπορεί ο διαιρέτης να γίνει 00; Μπορεί ο δείκτης να βγει έξω από τον πίνακα; Αυτά είναι λάθη εκτέλεσης.

Γράφεις την απάντηση ανά λάθος: γραμμή, είδος, διόρθωση. Μία γραμμή για το καθένα.

Έλεγχος με ακραίες τιμές

Ένα πρόγραμμα που δουλεύει με «κανονικά» δεδομένα δεν έχει ελεγχθεί. Οι τιμές που αξίζει να δοκιμαστούν:

  • Τα όρια: η πρώτη και η τελευταία έγκυρη τιμή.
  • Ακριβώς έξω από τα όρια: μία λιγότερη και μία περισσότερη.
  • Το μηδέν και οι αρνητικοί, όπου έχουν νόημα.
  • Το άδειο σύνολο: μηδέν δεδομένα.
  • Ένα μόνο στοιχείο, που σπάει τους βρόχους σύγκρισης ζευγών.

Βρες το λάθος: αθροιστής ή μετρητής;

Το πρόγραμμα πρέπει να υπολογίζει το άθροισμα 1 + 2 + … + n, με n = 5. Πάτα τη γραμμή που φταίει και μετά διάλεξε τη διόρθωση.

Έπρεπε να βγάλει

«15»

Βγάζει

«5»

Πάτα τη γραμμή που φταίει.

Βρες το λάθος: η αρχική τιμή του γινομένου

Το πρόγραμμα πρέπει να υπολογίζει το 1 · 2 · … · n, με n = 4, δηλαδή 24. Τυπώνει 0. Πάτα τη γραμμή που φταίει.

Έπρεπε να βγάλει

«24»

Βγάζει

«0»

Πάτα τη γραμμή που φταίει.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Θέμα Β. Το πρόγραμμα τυπώνει 10 αντί για 15 στο άθροισμα 1 έως 5. Τι είδους λάθος, και πού;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Κατάταξε τα λάθη: (α) ξεχασμένο ΤΕΛΟΣ_ΑΝ, (β) διαίρεση με μηδέν, (γ) πρόσθεση αντί για αφαίρεση.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ποια δεδομένα θα δοκίμαζες σε πρόγραμμα που βρίσκει τον μέσο όρο ν αριθμών;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Γιατί ο πίνακας τιμών βρίσκει λάθη που ο μεταγλωττιστής δεν βρίσκει;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Ο βρόχος x ← 2 · ΟΣΟ x <> 10 ΕΠΑΝΑΛΑΒΕ · x ← x + 3 · ΤΕΛΟΣ_ΕΠΑΝΑΛΗΨΗΣ δεν σταματά ποτέ. Γιατί, και πώς διορθώνεται;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 6

Θέμα Γ. Το πρόγραμμα πρέπει να διαβάζει 5 βαθμούς και να εμφανίζει τον μέσο όρο και πόσοι είναι τουλάχιστον 10. Βρες και διόρθωσε τα λάθη.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 10
Ξεχασμένο ΤΕΛΟΣ_ΑΝ είναι λάθος:

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 8

Ποιο είδος λάθους δεν το εντοπίζει κανένα εργαλείο αυτόματα;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις τα συντακτικά, τα λογικά και τα λάθη εκτέλεσης.
  • Να εντοπίζεις και να διορθώνεις τα λάθη ενός προγράμματος με σταθερή σειρά και με πίνακα τιμών.
  • Να αναφέρεις τις τεχνικές και τα εργαλεία εκσφαλμάτωσης.
  • Να σχεδιάζεις έλεγχο με ακραίες τιμές.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;