Μετάβαση στο περιεχόμενο
Akademio

Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση

Θέση, μετατόπιση, ταχύτητα — και τα διαγράμματά τους.

24 λεπτά

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις θέση, μετατόπιση και διάστημα.
  2. Να διαβάζεις διάγραμμα θέσης–χρόνου και να βγάζεις την ταχύτητα από την κλίση.
  3. Να υπολογίζεις μετατόπιση ως εμβαδόν σε διάγραμμα ταχύτητας–χρόνου.
  4. Να λύνεις προβλήματα συνάντησης δύο σωμάτων.

Πρώτα διάλεξε από πού μετράς

Δεν υπάρχει «θέση» χωρίς σημείο αναφοράς. Πριν γράψεις οτιδήποτε, ορίζεις:

  • μια αρχή (το σημείο x=0x = 0),
  • μια θετική φορά (προς τα πού μετράς θετικά),
  • μια αρχή χρόνου (t=0t = 0).

Μετά από αυτό, η θέση xx είναι ένας αριθμός με πρόσημο. Αρνητική θέση δεν σημαίνει τίποτα περίεργο — σημαίνει «στην άλλη πλευρά της αρχής».

Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση

Ομαλή σημαίνει σταθερή ταχύτητα. Τότε:

v=ΔxΔt,x=x0+vtv = \frac{\Delta x}{\Delta t}, \qquad x = x_0 + v t

Η δεύτερη σχέση είναι εξίσωση ευθείας — γι' αυτό το διάγραμμα xtx - t της ομαλής κίνησης είναι πάντα ευθεία γραμμή.

Διάγραμμα θέσης – χρόνου

Σύρε την αρχική θέση x₀ και την ταχύτητα v. Πρόσεξε τι κάνει το καθένα: το x₀ ανεβοκατεβάζει την ευθεία, το v αλλάζει την κλίση της.

Ζωντανή ενημέρωση
θέση στα 4 s
0 m
μετατόπιση σε 4 s
6 m
Περνά από το 0 στα
4
  • x = x₀ + v·t

Διάβασε το διάγραμμα, μην το αποστηθίσεις:

  • Ανηφόρα → θετική ταχύτητα, κινείται προς τη θετική φορά.
  • Κατηφόρα → αρνητική ταχύτητα.
  • Οριζόντια → ακίνητο.
  • Πιο απότομη → μεγαλύτερο μέτρο ταχύτητας.

Το διάγραμμα ταχύτητας – χρόνου

Στην ομαλή κίνηση το vtv - t είναι οριζόντια ευθεία. Το ενδιαφέρον είναι τι σημαίνει το εμβαδόν κάτω από αυτήν:

E=vΔt=ΔxE = v \cdot \Delta t = \Delta x

Μονάδες: mss=m\frac{\text{m}}{\text{s}} \cdot \text{s} = \text{m}. Το εμβαδόν είναι η μετατόπιση.

Λυμένα παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Αυτοκίνητο από x0=20 mx_0 = -20\ \text{m} με v=15 m/sv = 15\ \text{m/s}. Πού είναι στα 4 s4\ \text{s};

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πηγαίνεις 100 m100\ \text{m} δεξιά σε 20 s20\ \text{s} και 60 m60\ \text{m} αριστερά σε 15 s15\ \text{s}.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Δύο αυτοκίνητα ξεκινούν ταυτόχρονα από απόσταση 300 m300\ \text{m}, το ένα προς το άλλο, με 2020 και 10 m/s10\ \text{m/s}.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Ασκήσεις

Από την πιο απλή στην πιο δύσκολη. Κρυμμένη είναι μόνο η απάντηση — ο δρόμος ως εκεί είναι δική σου δουλειά.

ΒασικήΆσκηση 1 από 4

Σώμα ξεκινά από x0=10x_0 = 10 m με v=4v = -4 m/s. Πού βρίσκεται στα 55 s;

Τεστ

Δεν μετράει βαθμός — μετράει να δεις τι κατάλαβες. Προσπέρασε όποια θες και γύρνα πίσω όποτε θες.

Ερώτηση 1 από 8

Ένας δρομέας τρέχει έναν πλήρη γύρο σε στίβο 400 m400\ \text{m} και σταματά εκεί που ξεκίνησε. Πόση είναι η μετατόπισή του;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις θέση, μετατόπιση και διάστημα.
  • Να διαβάζεις διάγραμμα θέσης–χρόνου και να βγάζεις την ταχύτητα από την κλίση.
  • Να υπολογίζεις μετατόπιση ως εμβαδόν σε διάγραμμα ταχύτητας–χρόνου.
  • Να λύνεις προβλήματα συνάντησης δύο σωμάτων.

Κάνε το τεστ πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.