Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση
Θέση, μετατόπιση, ταχύτητα — και τα διαγράμματά τους.
24 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Φυσική Α΄ Λυκείου, §1.1
Θα μάθεις να
- Να ξεχωρίζεις θέση, μετατόπιση και διάστημα.
- Να διαβάζεις διάγραμμα θέσης–χρόνου και να βγάζεις την ταχύτητα από την κλίση.
- Να υπολογίζεις μετατόπιση ως εμβαδόν σε διάγραμμα ταχύτητας–χρόνου.
- Να λύνεις προβλήματα συνάντησης δύο σωμάτων.
Πρώτα διάλεξε από πού μετράς
Δεν υπάρχει «θέση» χωρίς σημείο αναφοράς. Πριν γράψεις οτιδήποτε, ορίζεις:
- μια αρχή (το σημείο ),
- μια θετική φορά (προς τα πού μετράς θετικά),
- μια αρχή χρόνου ().
Μετά από αυτό, η θέση είναι ένας αριθμός με πρόσημο. Αρνητική θέση δεν σημαίνει τίποτα περίεργο — σημαίνει «στην άλλη πλευρά της αρχής».
Ευθύγραμμη ομαλή κίνηση
Ομαλή σημαίνει σταθερή ταχύτητα. Τότε:
Η δεύτερη σχέση είναι εξίσωση ευθείας — γι' αυτό το διάγραμμα της ομαλής κίνησης είναι πάντα ευθεία γραμμή.
Διάβασε το διάγραμμα, μην το αποστηθίσεις:
- Ανηφόρα → θετική ταχύτητα, κινείται προς τη θετική φορά.
- Κατηφόρα → αρνητική ταχύτητα.
- Οριζόντια → ακίνητο.
- Πιο απότομη → μεγαλύτερο μέτρο ταχύτητας.
Το διάγραμμα ταχύτητας – χρόνου
Στην ομαλή κίνηση το είναι οριζόντια ευθεία. Το ενδιαφέρον είναι τι σημαίνει το εμβαδόν κάτω από αυτήν:
Μονάδες: . Το εμβαδόν είναι η μετατόπιση.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Αυτοκίνητο από με . Πού είναι στα ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η μετατόπιση είναι .
Πρόσεξε ότι η μετατόπιση () δεν είναι η τελική θέση (). Είναι δύο διαφορετικά μεγέθη και συχνά ζητούνται μαζί για να δουν αν τα ξεχωρίζεις.
Πότε περνάει από την αρχή; Θέτω :
Παράδειγμα 2
Πηγαίνεις δεξιά σε και αριστερά σε .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ορίζω θετική φορά τα δεξιά.
Πρώτο σκέλος: . Δεύτερο: .
Συνολική μετατόπιση:
Συνολικό διάστημα: (χωρίς πρόσημα)
Μέση ταχύτητα (διανυσματική):
Μέση ταχύτητα ως προς το διάστημα (μονόμετρη):
Δύο πολύ διαφορετικοί αριθμοί για την ίδια διαδρομή. Η άσκηση πρέπει να λέει ποιον θέλει — και αν δεν το λέει καθαρά, γράψε και τους δύο εξηγώντας τη διαφορά.
Παράδειγμα 3
Δύο αυτοκίνητα ξεκινούν ταυτόχρονα από απόσταση , το ένα προς το άλλο, με και .
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ορίζω σύστημα αναφοράς. Αρχή στη θέση του πρώτου, θετική φορά προς το δεύτερο.
Πρώτο:
Δεύτερο: ξεκινά από και κινείται αντίθετα, άρα
Συναντιούνται όταν βρίσκονται στην ίδια θέση:
Θέση συνάντησης: από το πρώτο.
Έλεγχος με το δεύτερο: ✓ Ίδιος αριθμός από δύο δρόμους.
Ο γρήγορος δρόμος για την επόμενη φορά: πλησιάζουν με σχετική ταχύτητα , άρα καλύπτουν τα σε .
Ίδιο αποτέλεσμα, μία γραμμή.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ποδηλάτης διανύει m σε s με σταθερή ταχύτητα. Πόση είναι η ταχύτητά του;
Τα κατάφερες;
- Να ξεχωρίζεις θέση, μετατόπιση και διάστημα.
- Να διαβάζεις διάγραμμα θέσης–χρόνου και να βγάζεις την ταχύτητα από την κλίση.
- Να υπολογίζεις μετατόπιση ως εμβαδόν σε διάγραμμα ταχύτητας–χρόνου.
- Να λύνεις προβλήματα συνάντησης δύο σωμάτων.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.