Μετάβαση στο περιεχόμενο

Πράξεις με πραγματικούς αριθμούς

Οι κανόνες που κρύβονται πίσω από κάθε πράξη που κάνεις.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να ξέρεις ποια σύνολα αριθμών υπάρχουν και πώς το ένα περιέχει το άλλο.
  2. Να δικαιολογείς κάθε βήμα μιας πράξης με μια συγκεκριμένη ιδιότητα, όχι με «έτσι το κάνουμε».
  3. Να χρησιμοποιείς τις τρεις βασικές ταυτότητες και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  4. Να γράφεις ένα σύνολο αριθμών ως διάστημα και να το διαβάζεις πάνω στην αριθμογραμμή.

Από πού ξεκινούν οι αριθμοί

Δεν υπάρχει ένα είδος αριθμού. Υπάρχουν σύνολα αριθμών, το ένα μέσα στο άλλο, και κάθε φορά που κάποια πράξη «δεν έβγαινε», οι μαθηματικοί μεγάλωσαν το σύνολο.

  • Φυσικοί N={0,1,2,3,… }\mathbb{N} = \{0, 1, 2, 3, \dots\} — μετράς με αυτούς. Αλλά το 3−53 - 5 δεν έχει απάντηση εδώ.
  • Ακέραιοι Z\mathbb{Z} — προσθέτεις τους αρνητικούς και η αφαίρεση βγαίνει πάντα. Αλλά το 3:23 : 2 δεν βγαίνει.
  • Ρητοί Q\mathbb{Q} — ό,τι γράφεται ως κλάσμα αβ\frac{\alpha}{\beta} με β≠0\beta \neq 0. Τώρα βγαίνει και η διαίρεση. Αλλά το 2\sqrt{2} δεν γράφεται ως κλάσμα.
  • Πραγματικοί R\mathbb{R} — προσθέτεις και τους άρρητους (2\sqrt{2}, π\pi) και γεμίζει ολόκληρη η αριθμογραμμή.
N⊂Z⊂Q⊂R\mathbb{N} \subset \mathbb{Z} \subset \mathbb{Q} \subset \mathbb{R}

Οι ιδιότητες δεν είναι διακοσμητικές

Όταν γράφεις 2(x+3)=2x+62(x + 3) = 2x + 6, δεν το κάνεις επειδή «έτσι μαθαίνεται». Το κάνεις επειδή ισχύει η επιμεριστική ιδιότητα. Κάθε βήμα σε μια πράξη δικαιολογείται από μία συγκεκριμένη ιδιότητα:

ΙδιότηταΠρόσθεσηΠολλαπλασιασμός
Αντιμεταθετικήα+β=β+α\alpha + \beta = \beta + \alphaαβ=βα\alpha\beta = \beta\alpha
Προσεταιριστική(α+β)+γ=α+(β+γ)(\alpha + \beta) + \gamma = \alpha + (\beta + \gamma)(αβ)γ=α(βγ)(\alpha\beta)\gamma = \alpha(\beta\gamma)
Ουδέτερο στοιχείοα+0=α\alpha + 0 = \alphaα⋅1=α\alpha \cdot 1 = \alpha
Αντίθετο / αντίστροφοα+(−α)=0\alpha + (-\alpha) = 0α⋅1α=1\alpha \cdot \frac{1}{\alpha} = 1, α≠0\alpha \neq 0

Και η επιμεριστική, που συνδέει τις δύο πράξεις: α(β+γ)=αβ+αγ\alpha(\beta + \gamma) = \alpha\beta + \alpha\gamma.

Τρεις ταυτότητες που πρέπει να διαβάζεις και ανάποδα

(α+β)2=α2+2αβ+β2(\alpha + \beta)^2 = \alpha^2 + 2\alpha\beta + \beta^2
(α−β)2=α2−2αβ+β2(\alpha - \beta)^2 = \alpha^2 - 2\alpha\beta + \beta^2
α2−β2=(α−β)(α+β)\alpha^2 - \beta^2 = (\alpha - \beta)(\alpha + \beta)

Από αριστερά προς τα δεξιά τις λες ανάπτυξη. Από δεξιά προς τα αριστερά, παραγοντοποίηση — και εκεί κάνουν τη δουλειά τους, γιατί ένα γινόμενο μηδενίζεται πολύ πιο εύκολα από ένα άθροισμα.

Διάταξη και διαστήματα

Στους πραγματικούς υπάρχει σειρά: για κάθε δύο αριθμούς, ή ο ένας είναι μικρότερος, ή ο άλλος, ή είναι ίσοι. Οι ιδιότητες που χρησιμοποιείς συνέχεια:

  • Αν α<β\alpha < \beta, τότε α+γ<β+γ\alpha + \gamma < \beta + \gamma για κάθε γ\gamma.
  • Αν α<β\alpha < \beta και γ>0\gamma > 0, τότε αγ<βγ\alpha\gamma < \beta\gamma.
  • Αν α<β\alpha < \beta και γ<0\gamma < 0, τότε αγ>βγ\alpha\gamma > \beta\gamma — η φορά αλλάζει.

Ένα σύνολο διαδοχικών πραγματικών γράφεται ως διάστημα. Σύρε τα άκρα και δες πώς το ίδιο σύνολο γράφεται με ανισότητα και με αγκύλες.

Το διάστημα (α, β)

Σύρε τα άκρα. Αν το α περάσει το β, το διάστημα αδειάζει — και αυτό δεν είναι σφάλμα, είναι απάντηση.

Ζωντανή ενημέρωση
Σύνολο λύσεων
−3 < x < 4

Ο συμβολισμός:

  • (α,β)(\alpha, \beta) — ανοικτό: τα άκρα δεν ανήκουν. Ισοδύναμα α<x<β\alpha < x < \beta.
  • [α,β][\alpha, \beta] — κλειστό: τα άκρα ανήκουν. Ισοδύναμα α≤x≤β\alpha \leq x \leq \beta.
  • [α,+∞)[\alpha, +\infty) — από το α\alpha και πάνω. Το +∞+\infty δεν είναι αριθμός, γι' αυτό δίπλα του μπαίνει πάντα παρένθεση, ποτέ αγκύλη.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Υπολόγισε 23+12⋅45\frac{2}{3} + \frac{1}{2} \cdot \frac{4}{5}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Παραγοντοποίησε το 9x2−259x^2 - 25

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Απλοποίησε το x2−4x2+4x+4\frac{x^2 - 4}{x^2 + 4x + 4}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Αν −2<x<3-2 < x < 3, βρες τα όρια του 5−2x5 - 2x

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Σε ποιο από τα παρακάτω σύνολα δεν ανήκει ο αριθμός 9\sqrt{9};

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Ανάπτυξε το (2x+3)2(2x + 3)^2.

Τα κατάφερες;

  • Να ξέρεις ποια σύνολα αριθμών υπάρχουν και πώς το ένα περιέχει το άλλο.
  • Να δικαιολογείς κάθε βήμα μιας πράξης με μια συγκεκριμένη ιδιότητα, όχι με «έτσι το κάνουμε».
  • Να χρησιμοποιείς τις τρεις βασικές ταυτότητες και προς τις δύο κατευθύνσεις.
  • Να γράφεις ένα σύνολο αριθμών ως διάστημα και να το διαβάζεις πάνω στην αριθμογραμμή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;