Μετάβαση στο περιεχόμενο

Απόλυτη τιμή

Απόσταση από το μηδέν — και γιατί αυτό αλλάζει τα πάντα.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να εξηγείς την απόλυτη τιμή ως απόσταση και όχι ως «βγάζω το μείον».
  2. Να λύνεις εξισώσεις της μορφής |παράσταση| = α με διερεύνηση στο α.
  3. Να λύνεις τις ανισώσεις |x| < α και |x| > α και να γράφεις τη λύση ως διάστημα.
  4. Να διαβάζεις το |x − α| ως απόσταση του x από το α.

Απόσταση, όχι «βγάζω το μείον»

Η απόλυτη τιμή του xx, γραμμένη ∣x∣|x|, είναι η απόσταση του xx από το μηδέν πάνω στην αριθμογραμμή.

Η απόσταση δεν είναι ποτέ αρνητική. Γι' αυτό ∣−5∣=5|{-5}| = 5 και ∣5∣=5|5| = 5: και οι δύο αριθμοί απέχουν πέντε βήματα από το μηδέν, απλώς προς διαφορετικές κατευθύνσεις.

Ο τυπικός ορισμός λέει ακριβώς το ίδιο, με πράξεις:

∣x∣={x,x≥0−x,x<0|x| = \begin{cases} x, & x \geq 0 \\ -x, & x < 0 \end{cases}

Η γραφική παράσταση

Δες τι κάνει η απόλυτη τιμή σε μια ευθεία. Σύρε το α\alpha και πρόσεξε: το κομμάτι που θα ήταν κάτω από τον άξονα xx «αναδιπλώνεται» προς τα πάνω.

Η y = |αx + β| δίπλα στην y = αx + β

Η διακεκομμένη είναι η ευθεία χωρίς απόλυτο. Η συνεχής είναι με απόλυτο — ίδια παντού όπου η ευθεία είναι πάνω από τον άξονα, καθρέφτης όπου είναι κάτω.

  • y = |αx + β|
  • y = αx + β

Το σημείο όπου η γραφική παράσταση «σπάει» είναι εκεί που το εσωτερικό του απολύτου μηδενίζεται. Εκεί αλλάζει ο κλάδος του ορισμού.

Εξισώσεις με απόλυτη τιμή

Η εξίσωση ∣x∣=α|x| = \alpha ρωτάει: ποιοι αριθμοί απέχουν α\alpha από το μηδέν; Η απάντηση εξαρτάται από το α\alpha:

  • α>0\alpha > 0 — δύο αριθμοί, ένας δεξιά και ένας αριστερά: x=αx = \alpha ή x=−αx = -\alpha.
  • α=0\alpha = 0 — ένας μόνο: x=0x = 0.
  • α<0\alpha < 0 — κανένας. Καμία απόσταση δεν είναι αρνητική. Η εξίσωση είναι αδύνατη.

Η τρίτη περίπτωση είναι η πιο συχνή παγίδα σε εξετάσεις: μια εξίσωση σαν την ∣2x−1∣=−3|2x - 1| = -3 δεν λύνεται με πράξεις, απορρίπτεται με ένα σχόλιο.

Ανισώσεις: μέσα ή έξω

Η ανίσωση |x − κ| < ρ

Διάβασέ την ως «η απόσταση του x από το κ είναι μικρότερη από ρ». Σύρε το κέντρο κ και την ακτίνα ρ.

Ζωντανή ενημέρωση
Σύνολο λύσεων
−1 < x < 5

Η εικόνα δίνει και τους δύο κανόνες ταυτόχρονα. Για α>0\alpha > 0:

∣x∣<α  ⟺  −α<x<α|x| < \alpha \iff -\alpha < x < \alpha
∣x∣>α  ⟺  x<−α∨x>α|x| > \alpha \iff x < -\alpha \quad \lor \quad x > \alpha

Το πρώτο είναι ένα διάστημα γύρω από το μηδέν — «μέσα». Το δεύτερο είναι δύο κομμάτια, δεξιά και αριστερά — «έξω». Και το «ή» δεν γράφεται ποτέ ως διπλή ανισότητα: το α<x<−α\alpha < x < -\alpha δεν ισχύει για κανένα xx.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

∣2x−6∣=4|2x - 6| = 4

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

∣3x+1∣=−2|3x + 1| = -2

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

∣x−3∣<5|x - 3| < 5

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

∣2x+1∣≥3|2x + 1| \geq 3

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Αν x<0x < 0, σε τι ισούται το ∣x∣|x|;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Λύσε: ∣x+3∣=5|x + 3| = 5

Τα κατάφερες;

  • Να εξηγείς την απόλυτη τιμή ως απόσταση και όχι ως «βγάζω το μείον».
  • Να λύνεις εξισώσεις της μορφής |παράσταση| = α με διερεύνηση στο α.
  • Να λύνεις τις ανισώσεις |x| < α και |x| > α και να γράφεις τη λύση ως διάστημα.
  • Να διαβάζεις το |x − α| ως απόσταση του x από το α.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;