Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δυνάμεις και ρίζες

Οι ιδιότητες που σου γλιτώνουν μισή σελίδα πράξεων.

24 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Άλγεβρα και Στοιχεία Πιθανοτήτων Α΄ Λυκείου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να χρησιμοποιείς τις ιδιότητες των δυνάμεων χωρίς να τις μπερδεύεις μεταξύ τους.
  2. Να εξηγείς γιατί α⁰ = 1 και τι σημαίνει αρνητικός εκθέτης.
  3. Να απλοποιείς ρίζες και να ρητοποιείς παρονομαστές.
  4. Να ξέρεις γιατί √(x²) = |x| και όχι x.

Μία ιδέα, πέντε ιδιότητες

Η δύναμη αν\alpha^\nu με φυσικό εκθέτη σημαίνει «πολλαπλασιάζω το α\alpha με τον εαυτό του ν\nu φορές». Από αυτό και μόνο βγαίνουν όλες οι ιδιότητες — δεν χρειάζεται να τις αποστηθίσεις αν καταλάβεις από πού έρχονται.

αμ⋅αν=αμ+ν\alpha^\mu \cdot \alpha^\nu = \alpha^{\mu + \nu}

Γιατί; Γιατί βάζεις μ\mu αντίγραφα δίπλα σε ν\nu αντίγραφα και μετράς. 23⋅242^3 \cdot 2^4 είναι τρία δυάρια επί τέσσερα δυάρια, δηλαδή εφτά δυάρια.

ΙδιότηταΓραφήΓιατί ισχύει
Γινόμενο ίδιας βάσηςαμαν=αμ+ν\alpha^\mu \alpha^\nu = \alpha^{\mu+\nu}μετράς αντίγραφα
Πηλίκο ίδιας βάσηςαμαν=αμ−ν\frac{\alpha^\mu}{\alpha^\nu} = \alpha^{\mu-\nu}απλοποιείς αντίγραφα
Δύναμη δύναμης(αμ)ν=αμν(\alpha^\mu)^\nu = \alpha^{\mu\nu}ν\nu ομάδες των μ\mu
Γινόμενο βάσεων(αβ)ν=ανβν(\alpha\beta)^\nu = \alpha^\nu \beta^\nuαναδιάταξη παραγόντων
Πηλίκο βάσεων(αβ)ν=ανβν\left(\frac{\alpha}{\beta}\right)^\nu = \frac{\alpha^\nu}{\beta^\nu}το ίδιο, με κλάσμα

Γιατί α⁰ = 1 και τι κάνει ο αρνητικός εκθέτης

Το α0\alpha^0 δεν ορίστηκε αυθαίρετα ίσο με 11. Είναι η μόνη τιμή που κρατάει την ιδιότητα του πηλίκου αληθινή:

α3α3=α3−3=α0\frac{\alpha^3}{\alpha^3} = \alpha^{3-3} = \alpha^0

Αλλά το αριστερό μέλος είναι προφανώς 11. Άρα α0=1\alpha^0 = 1 για κάθε α≠0\alpha \neq 0.

Με την ίδια λογική:

α2α5=α2−5=α−3\frac{\alpha^2}{\alpha^5} = \alpha^{2-5} = \alpha^{-3}

και το αριστερό μέλος είναι 1α3\frac{1}{\alpha^3}. Άρα α−ν=1αν\alpha^{-\nu} = \frac{1}{\alpha^\nu}.

Δες πώς αλλάζει η γραφική παράσταση καθώς ο εκθέτης περνάει από θετικός σε αρνητικός:

Η y = x^ν

Σύρε το ν. Στους θετικούς άρτιους εκθέτες η καμπύλη είναι συμμετρική ως προς τον άξονα y· στους περιττούς, συμμετρική ως προς την αρχή. Στο ν = 0 γίνεται οριζόντια ευθεία, και στους αρνητικούς σπάει στο μηδέν.

  • y = xᵛ

Ρίζες

Η ν\nu-οστή ρίζα ενός μη αρνητικού αριθμού α\alpha, γραμμένη αν\sqrt[\nu]{\alpha}, είναι ο μη αρνητικός αριθμός που υψωμένος στη ν\nu δίνει α\alpha.

Η λέξη «μη αρνητικός» στον ορισμό είναι που κάνει τη ρίζα συνάρτηση: το 9\sqrt{9} είναι 33, όχι «±3\pm 3». Το ±\pm εμφανίζεται όταν λύνεις την εξίσωση x2=9x^2 = 9, γιατί εκεί ρωτάς κάτι διαφορετικό.

Οι ιδιότητες μοιάζουν με τις δυνάμεις, γιατί ρίζα και δύναμη είναι η ίδια πράξη:

αν=α1/ν,αβ=αβ,αβ=αβ\sqrt[\nu]{\alpha} = \alpha^{1/\nu}, \qquad \sqrt{\alpha}\sqrt{\beta} = \sqrt{\alpha\beta}, \qquad \frac{\sqrt{\alpha}}{\sqrt{\beta}} = \sqrt{\frac{\alpha}{\beta}}

Ρητοποίηση παρονομαστή

Ένα κλάσμα με ρίζα στον παρονομαστή δεν είναι λάθος — είναι απλώς δύσχρηστο. Το καθαρίζεις πολλαπλασιάζοντας πάνω και κάτω με κατάλληλη παράσταση:

  • Παρονομαστής α\sqrt{\alpha} → πολλαπλασιάζω με α\sqrt{\alpha}.
  • Παρονομαστής α+β\sqrt{\alpha} + \beta → πολλαπλασιάζω με τη συζυγή α−β\sqrt{\alpha} - \beta, ώστε να προκύψει διαφορά τετραγώνων και να φύγει η ρίζα.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Απλοποίησε το (23)2⋅2−425\frac{(2^3)^2 \cdot 2^{-4}}{2^5}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Απλοποίησε το 72\sqrt{72}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ρητοποίησε το 63\frac{6}{\sqrt{3}}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 4

Ρητοποίησε το 45−1\frac{4}{\sqrt{5} - 1}

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 5

Απλοποίησε το (x−3)2\sqrt{(x-3)^2} για x<3x < 3

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Απλοποίησε το 34⋅3−23^4 \cdot 3^{-2}.

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Υπολόγισε το 2724\frac{2^7}{2^4}.

Τα κατάφερες;

  • Να χρησιμοποιείς τις ιδιότητες των δυνάμεων χωρίς να τις μπερδεύεις μεταξύ τους.
  • Να εξηγείς γιατί α⁰ = 1 και τι σημαίνει αρνητικός εκθέτης.
  • Να απλοποιείς ρίζες και να ρητοποιείς παρονομαστές.
  • Να ξέρεις γιατί √(x²) = |x| και όχι x.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Παιχνίδια

Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.

Βρήκες κάποιο λάθος;