Πολυώνυμα — βασικές πράξεις
Πρόσθεση, πολλαπλασιασμός και παραγοντοποίηση.
24 λεπτά
Εκτός ύλης 2026-27Δεν διδάσκεται φέτος (ΥΑ 102749/Δ2/2026). Μένει εδώ για όποιον το χρειάζεται.
Θα μάθεις να
- Να αναγνωρίζεις τον βαθμό και τους συντελεστές ενός πολυωνύμου.
- Να προσθέτεις και να πολλαπλασιάζεις πολυώνυμα χωρίς λάθη προσήμου.
- Να παραγοντοποιείς με κοινό παράγοντα, ομαδοποίηση και ταυτότητες.
- Να λύνεις εξισώσεις με τον μηδενικό παράγοντα.
Τι είναι πολυώνυμο
Πολυώνυμο του είναι μια παράσταση της μορφής
με σταθερούς συντελεστές και φυσικούς εκθέτες. Ο μεγαλύτερος εκθέτης με μη μηδενικό συντελεστή είναι ο βαθμός.
Αυτό που δεν είναι πολυώνυμο: (εκθέτης ), (εκθέτης ), (το στον εκθέτη). Η διάκριση δεν είναι σχολαστικότητα — τα πολυώνυμα συμπεριφέρονται προβλέψιμα ακριβώς επειδή περιορίζονται έτσι.
Πράξεις
Πρόσθεση και αφαίρεση: μαζεύεις τους όμοιους όρους — αυτούς με τον ίδιο εκθέτη. Το και το μαζεύονται· το και το δεν μαζεύονται ποτέ.
Πολλαπλασιασμός: κάθε όρος του πρώτου επί κάθε όρο του δεύτερου. Ο βαθμός του γινομένου είναι το άθροισμα των βαθμών.
Παραγοντοποίηση: τέσσερις τρόποι, με σειρά
Η παραγοντοποίηση δεν είναι έμπνευση. Είναι λίστα ελέγχου, και την εφαρμόζεις πάντα με την ίδια σειρά.
1. Κοινός παράγοντας — πάντα πρώτα.
2. Ταυτότητες. Ψάχνεις διαφορά τετραγώνων ή τέλειο τετράγωνο:
,
3. Ομαδοποίηση — όταν έχεις τέσσερις όρους:
4. Τριώνυμο : ψάχνεις δύο αριθμούς με άθροισμα και γινόμενο .
, γιατί και .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ανοίγω τη δεύτερη παρένθεση αλλάζοντας όλα τα πρόσημα μέσα της:
Μαζεύω όμοιους όρους χωριστά:
:
:
σταθεροί:
Ο βαθμός παρέμεινε : στην πρόσθεση και την αφαίρεση ο βαθμός δεν ανεβαίνει ποτέ.
Παράδειγμα 2
Παραγοντοποίησε το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Βήμα 1: κοινός παράγοντας. Και οι δύο όροι έχουν και .
Βήμα 2: κοιτάζω αν αυτό που έμεινε παραγοντοποιείται. Το είναι διαφορά τετραγώνων.
Τρεις παράγοντες. Αν είχα σταματήσει στο βήμα 1, η παραγοντοποίηση θα ήταν ατελής — και σε εξέταση αυτό κοστίζει.
Παράδειγμα 3
Παραγοντοποίησε το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Κοινός παράγοντας σε όλους; Όχι. Ταυτότητα; Δεν φαίνεται. Τέσσερις όροι → δοκιμάζω ομαδοποίηση.
Χωρίζω σε δύο ζευγάρια: και .
Από το πρώτο ζευγάρι βγάζω , από το δεύτερο βγάζω :
Το (όχι το ) είναι που κάνει τις δύο παρενθέσεις ίδιες. Αν σου βγουν διαφορετικές, δοκίμασε το αντίθετο πρόσημο.
Τώρα το είναι κοινός παράγοντας:
Και το παραγοντοποιείται κι άλλο:
Παράδειγμα 4
Λύσε την
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Δεν υπάρχει τύπος για τριτοβάθμια. Αλλά μόλις την παραγοντοποιήσαμε:
Γινόμενο ίσο με μηδέν σημαίνει ότι κάποιος παράγοντας είναι μηδέν:
ή ή
, , .
Τρεις ρίζες για πολυώνυμο βαθμού — το μέγιστο δυνατό.
Επαλήθευση μιας ρίζας. : ✓.
Δεν χρειάζεται να ελέγξεις και τις τρεις· ένας έλεγχος πιάνει τα περισσότερα λάθη παραγοντοποίησης.
Παράδειγμα 5
Παραγοντοποίησε το
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Τριώνυμο με συντελεστή μπροστά από το . Ψάχνω δύο αριθμούς με:
άθροισμα και γινόμενο
Το γινόμενο είναι αρνητικό, άρα οι δύο αριθμοί έχουν διαφορετικά πρόσημα.
Ζευγάρια με γινόμενο : , , , , , .
Ποιο ζευγάρι δίνει άθροισμα ; Το : ✓
Έλεγχος με ανάπτυξη: ✓
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Υπολόγισε:
Τα κατάφερες;
- Να αναγνωρίζεις τον βαθμό και τους συντελεστές ενός πολυωνύμου.
- Να προσθέτεις και να πολλαπλασιάζεις πολυώνυμα χωρίς λάθη προσήμου.
- Να παραγοντοποιείς με κοινό παράγοντα, ομαδοποίηση και ταυτότητες.
- Να λύνεις εξισώσεις με τον μηδενικό παράγοντα.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.