Υπολογιστικό νέφος
Αποθήκευση, συνεργασία και υπηρεσίες στο νέφος — και τι παραχωρείς.
30 λεπτά
Θα μάθεις να
- Να εξηγείς τι είναι το υπολογιστικό νέφος και ποια χαρακτηριστικά το ξεχωρίζουν.
- Να ξεχωρίζεις τα μοντέλα υπηρεσιών IaaS, PaaS και SaaS με βάση το ποιος διαχειρίζεται τι.
- Να αναφέρεις τα πλεονεκτήματα του νέφους για αποθήκευση και συνεργασία.
- Να αξιολογείς τι παραχωρείς: έλεγχο των δεδομένων, ιδιωτικότητα, εξάρτηση από σύνδεση και πάροχο.
Ο υπολογιστής κάποιου άλλου
Όταν ανεβάζεις φωτογραφίες σε μια υπηρεσία αποθήκευσης, γράφεις μια εργασία σε έγγραφο που ανοίγει μέσα από τον φυλλομετρητή, ή βλέπεις μια σειρά σε πλατφόρμα streaming, χρησιμοποιείς το υπολογιστικό νέφος (cloud computing).
Υπολογιστικό νέφος είναι η παροχή υπολογιστικών πόρων, δηλαδή αποθηκευτικού χώρου, επεξεργαστικής ισχύος και εφαρμογών, μέσω του Διαδικτύου, από διακομιστές ενός παρόχου, όταν τους χρειάζεσαι και στην ποσότητα που τους χρειάζεσαι.
Το «νέφος» είναι μεταφορά. Τα αρχεία σου δεν αιωρούνται πουθενά: βρίσκονται σε δίσκους, μέσα σε κέντρα δεδομένων (data centers), κτίρια με χιλιάδες διακομιστές, ψύξη και εφεδρική τροφοδοσία, κάπου στον κόσμο.
Τι το ξεχωρίζει
Ένας ιστότοπος σε έναν διακομιστή δεν είναι από μόνος του νέφος. Το νέφος έχει πέντε χαρακτηριστικά:
| Χαρακτηριστικό | Τι σημαίνει |
|---|---|
| Κατά παραγγελία | παίρνεις πόρους μόνος σου, με λίγα κλικ, χωρίς να μιλήσεις με κανέναν |
| Πρόσβαση από παντού | από οποιαδήποτε συσκευή με σύνδεση στο Διαδίκτυο |
| Κοινή χρήση πόρων | οι ίδιοι διακομιστές εξυπηρετούν πολλούς πελάτες ταυτόχρονα |
| Ελαστικότητα | οι πόροι μεγαλώνουν ή μικραίνουν γρήγορα, ανάλογα με τη ζήτηση |
| Μετρούμενη χρήση | η χρήση μετριέται, και συχνά πληρώνεις μόνο όσο χρησιμοποίησες |
Η ελαστικότητα είναι αυτό που αλλάζει τα πάντα για μια επιχείρηση. Ένα ηλεκτρονικό κατάστημα με δεκαπλάσια κίνηση την Black Friday δεν χρειάζεται να αγοράσει δεκαπλάσιους διακομιστές που θα μένουν άεργοι τον υπόλοιπο χρόνο. Νοικιάζει περισσότερους για λίγες μέρες και τους επιστρέφει.
Τρία μοντέλα υπηρεσιών
Το νέφος πουλάει υπηρεσίες σε τρία επίπεδα. Η διαφορά τους είναι ποιος διαχειρίζεται τι:
| Επίπεδο | Διαχειρίζεσαι εσύ | Διαχειρίζεται ο πάροχος | Παράδειγμα |
|---|---|---|---|
| IaaS: υποδομή ως υπηρεσία | λειτουργικό σύστημα, προγράμματα, δεδομένα | μηχανήματα, δίκτυο, αποθήκευση | νοικιάζεις έναν εικονικό διακομιστή και στήνεις πάνω ό,τι θέλεις |
| PaaS: πλατφόρμα ως υπηρεσία | τον κώδικα της εφαρμογής σου και τα δεδομένα | όλα τα παραπάνω, και το λειτουργικό και το περιβάλλον εκτέλεσης | ανεβάζεις ένα πρόγραμμα Python και ο πάροχος το τρέχει |
| SaaS: λογισμικό ως υπηρεσία | μόνο τα δεδομένα σου και τις ρυθμίσεις | ολόκληρη την εφαρμογή | email στον φυλλομετρητή, online επεξεργαστής κειμένου |
Από πάνω προς τα κάτω, εσύ κάνεις όλο και λιγότερα και ο πάροχος όλο και περισσότερα. Ο μαθητής που γράφει εργασία σε online επεξεργαστή κειμένου χρησιμοποιεί SaaS χωρίς να το ξέρει. Ο προγραμματιστής που στήνει δικό του διακομιστή χρησιμοποιεί IaaS.
Υπάρχουν και τρία μοντέλα ανάπτυξης: το δημόσιο νέφος, που το μοιράζονται πολλοί πελάτες ενός παρόχου· το ιδιωτικό, που το χρησιμοποιεί ένας μόνο οργανισμός, π.χ. ένα νοσοκομείο για τους φακέλους των ασθενών· και το υβριδικό, που συνδυάζει τα δύο.
Τι κερδίζεις
- Πρόσβαση από παντού. Η εργασία που άρχισες στο σχολείο συνεχίζεται στο κινητό και στον υπολογιστή του σπιτιού.
- Συνεργασία σε πραγματικό χρόνο. Τέσσερις μαθητές γράφουν στο ίδιο έγγραφο ταυτόχρονα, βλέπουν ο ένας τις αλλαγές του άλλου, και υπάρχει ιστορικό εκδόσεων. Τέλος στο
εργασία_τελικό_ΤΕΛΙΚΟ_2.docxπου κυκλοφορεί με email. - Αντίγραφα ασφαλείας. Αν χαθεί ή χαλάσει το κινητό, οι φωτογραφίες είναι ακόμα εκεί.
- Χωρίς αρχικό κόστος. Μια νέα επιχείρηση δεν αγοράζει διακομιστές πριν ξέρει αν θα έχει πελάτες. Πληρώνει όσο χρησιμοποιεί, και μεγαλώνει όταν χρειαστεί.
Τι παραχωρείς
| Τι παραχωρείς | Τι σημαίνει στην πράξη |
|---|---|
| Τον έλεγχο των δεδομένων | τα αρχεία σου βρίσκονται σε διακομιστές άλλου, ίσως σε άλλη χώρα, με τους κανόνες εκείνου |
| Ιδιωτικότητα | ο πάροχος μπορεί τεχνικά να δει ό,τι δεν είναι κρυπτογραφημένο, και μια διαρροή εκθέτει πολλούς μαζί |
| Ανεξαρτησία από τη σύνδεση | χωρίς Διαδίκτυο, ή αν ο πάροχος έχει βλάβη, δεν έχεις πρόσβαση ούτε στα δικά σου αρχεία |
| Ανεξαρτησία από τον πάροχο | αν αυξήσει τις τιμές, αλλάξει τους όρους ή κλείσει, η μεταφορά σε άλλον μπορεί να είναι δύσκολη |
Η τελευταία γραμμή λέγεται εγκλωβισμός στον πάροχο (vendor lock-in). Αν τα αρχεία σου είναι σε μορφή που ανοίγει μόνο η εφαρμογή ενός παρόχου, η φυγή κοστίζει. Γι' αυτό μετράει να μπορείς να εξαγάγεις τα δεδομένα σου σε ανοιχτές μορφές, και να κρατάς ένα αντίγραφο και κάπου αλλού.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (ΓΚΠΔ, GDPR) δίνει σε κάθε άνθρωπο δικαιώματα πάνω στα προσωπικά του δεδομένα, όπως να μάθει τι κρατά μια υπηρεσία για αυτόν και να ζητήσει τη διαγραφή του. Ο νόμος βοηθά, αλλά δεν αντικαθιστά την προσοχή σου.
Λυμένα παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Μια ομάδα τεσσάρων μαθητών πρέπει να γράψει μια κοινή εργασία σε δύο εβδομάδες. Σύγκρινε το να γράψει ο καθένας κομμάτι σε δικό του αρχείο και να τα στέλνουν με email, με το να δουλέψουν σε κοινό έγγραφο στο νέφος.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 2
Ένα μικρό ηλεκτρονικό κατάστημα έχει 200 επισκέπτες τη μέρα, αλλά 5000 τις ημέρες των εκπτώσεων. Γιατί το νέφος το συμφέρει περισσότερο από το να αγοράσει δικούς του διακομιστές;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Παράδειγμα 3
Μια δωρεάν εφαρμογή αποθήκευσης φωτογραφιών γράφει στους όρους χρήσης ότι «μπορεί να αναλύει το περιεχόμενο για τη βελτίωση των υπηρεσιών της και για εξατομικευμένες διαφημίσεις». Τι παραχωρεί ο χρήστης;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ασκήσεις
Πρώτα ερωτήσεις με επιλογές: διαλέγεις, πατάς «Έλεγξε» και μαθαίνεις αμέσως αν το βρήκες και γιατί. Στο τέλος, λίγες ασκήσεις χωρίς επιλογές — εκεί κρύβεται μόνο η απάντηση.
Τα κατάφερες;
- Να εξηγείς τι είναι το υπολογιστικό νέφος και ποια χαρακτηριστικά το ξεχωρίζουν.
- Να ξεχωρίζεις τα μοντέλα υπηρεσιών IaaS, PaaS και SaaS με βάση το ποιος διαχειρίζεται τι.
- Να αναφέρεις τα πλεονεκτήματα του νέφους για αποθήκευση και συνεργασία.
- Να αξιολογείς τι παραχωρείς: έλεγχο των δεδομένων, ιδιωτικότητα, εξάρτηση από σύνδεση και πάροχο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.