Μετάβαση στο περιεχόμενο

Δομή του ατόμου

Πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια και πού κάθονται.

24 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Α΄ Λυκείου, §1.3, 2.1

Θα μάθεις να

  1. Να ξέρεις τι ελέγχει ο κάθε τύπος σωματιδίου: ταυτότητα, μάζα, φορτίο.
  2. Να υπολογίζεις πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια από τον ατομικό και μαζικό αριθμό.
  3. Να εξηγείς τι είναι ισότοπα και γιατί οι ατομικές μάζες δεν είναι ακέραιες.
  4. Να γράφεις ηλεκτρονιακή δόμηση για τα πρώτα είκοσι στοιχεία.

Τρία σωματίδια, τρεις δουλειές

Το άτομο έχει έναν πυρήνα με πρωτόνια και νετρόνια, και ηλεκτρόνια γύρω του. Το κρίσιμο δεν είναι η εικόνα — είναι ότι το καθένα ελέγχει κάτι διαφορετικό.

ΣωματίδιοΦορτίοΜάζαΕλέγχει
Πρωτόνιο+1+111ποιο στοιχείο είναι
Νετρόνιο0011το ισότοπο και τη μάζα
Ηλεκτρόνιο−1-1≈0\approx 0το φορτίο και τη χημεία

Δύο αριθμοί συνοψίζουν τα πάντα:

  • Ατομικός αριθμός ZZ = πλήθος πρωτονίων.
  • Μαζικός αριθμός AA = πρωτόνια + νετρόνια.

Άρα νετρόνια =A−Z= A - Z. Σε ουδέτερο άτομο, ηλεκτρόνια =Z= Z.

Δοκίμασέ το: σύρε τους τρεις αριθμούς χωριστά και δες τι αλλάζει κάθε φορά.

Φτιάξε ένα άτομο

Άλλαξε πρώτα μόνο τα νετρόνια: το στοιχείο μένει ίδιο, αλλάζει μόνο ο μαζικός αριθμός. Μετά άλλαξε μόνο τα ηλεκτρόνια: εμφανίζεται φορτίο.

Ζωντανή ενημέρωση
Στοιχείο
C — Άνθρακας
Μαζικός A
12
Φορτίο
0 · ουδέτερο
Στιβάδες
2 · 4
Ηλεκτρόνια σθένους
4

Ισότοπα και γιατί το χλώριο ζυγίζει 35,5

Ισότοπα είναι άτομα του ίδιου στοιχείου με διαφορετικό αριθμό νετρονίων.

Το χλώριο υπάρχει στη φύση ως 35Cl^{35}\text{Cl} (περίπου 75%75\%) και 37Cl^{37}\text{Cl} (περίπου 25%25\%). Η σχετική ατομική μάζα στον περιοδικό πίνακα είναι ο σταθμισμένος μέσος όρος:

Ar=35×0,75+37×0,25=35,5A_r = 35 \times 0{,}75 + 37 \times 0{,}25 = 35{,}5

Ηλεκτρονιακή δόμηση

Τα ηλεκτρόνια κατανέμονται σε στιβάδες γύρω από τον πυρήνα. Για τα πρώτα είκοσι στοιχεία αρκεί ο απλός κανόνας πλήρωσης:

K:2,L:8,M:8,N:2\text{K}: 2, \quad \text{L}: 8, \quad \text{M}: 8, \quad \text{N}: 2

Γεμίζεις με τη σειρά. Το ασβέστιο (Z=20Z = 20): 2,8,8,22, 8, 8, 2.

Άτομο ασβεστίου με 20 πρωτόνια και 20 νετρόνια στον πυρήνα, και 20 ηλεκτρόνια: 2 στη στιβάδα K, 8 στην L, 8 στην M και 2 στην N.KLMN20p⁺20n4020CaK(2) L(8) M(8) N(2)
Ρηχό γυάλινο δοχείο με νερό μπροστά σε σκούρο φόντο· από την επιφάνεια του νερού εκτινάσσονται φωτεινοί σπινθήρες και λευκός καπνός.
Ένα μικρό κομμάτι καλίου πάνω σε νερό. Το μοναδικό ηλεκτρόνιο σθένους φεύγει τόσο εύκολα, ώστε η αντίδραση βγάζει σπίθες και φλόγα. Τέτοιο πείραμα γίνεται μόνο σε εργαστήριο, από χημικό, με ελάχιστη ποσότητα μετάλλου.Φωτογραφία: Tavoromann · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Για το 1940K^{40}_{19}\text{K}, βρες πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ιόν Mg2+\text{Mg}^{2+} με Z=12Z = 12 και A=24A = 24.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Στοιχείο με ισότοπα μάζας 10 (20%)10 \ (20\%) και 11 (80%)11 \ (80\%).

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο σωματίδιο καθορίζει ποιο στοιχείο είναι ένα άτομο;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Πόσα νετρόνια έχει το 1327Al^{27}_{13}\text{Al};

Τα κατάφερες;

  • Να ξέρεις τι ελέγχει ο κάθε τύπος σωματιδίου: ταυτότητα, μάζα, φορτίο.
  • Να υπολογίζεις πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια από τον ατομικό και μαζικό αριθμό.
  • Να εξηγείς τι είναι ισότοπα και γιατί οι ατομικές μάζες δεν είναι ακέραιες.
  • Να γράφεις ηλεκτρονιακή δόμηση για τα πρώτα είκοσι στοιχεία.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;