Μετάβαση στο περιεχόμενο

Νόμος των ημιτόνων και των συνημιτόνων

Λύνεις οποιοδήποτε τρίγωνο, όχι μόνο το ορθογώνιο.

35 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να γράφεις τον νόμο των ημιτόνων και τον νόμο των συνημιτόνων σε οποιοδήποτε τρίγωνο.
  2. Να διαλέγεις ποιον από τους δύο νόμους χρειάζεσαι, με βάση τα στοιχεία που ξέρεις.
  3. Να υπολογίζεις πλευρές και γωνίες τριγώνου που δεν είναι ορθογώνιο.

Όταν δεν υπάρχει ορθή γωνία

Ένας τοπογράφος θέλει την απόσταση δύο πυλώνων που τους χωρίζει μια λίμνη. Δεν μπορεί να τη μετρήσει, ούτε να φτιάξει ορθή γωνία πάνω στο νερό. Μπορεί όμως να σταθεί σε ένα τρίτο σημείο, να μετρήσει μια απόσταση στη στεριά και δύο γωνίες με το θεοδόλιχο.

Ως τώρα η τριγωνομετρία έλυνε μόνο ορθογώνια τρίγωνα. Οι δύο νόμοι αυτής της ενότητας λύνουν κάθε τρίγωνο.

Ο συμβολισμός είναι πάντα ο ίδιος: στο τρίγωνο ABΓAB\Gamma, η πλευρά α\alpha είναι απέναντι από τη γωνία AA, η β\beta απέναντι από τη BB, η γ\gamma απέναντι από τη Γ\Gamma.

Ο νόμος των ημιτόνων

Σε κάθε τρίγωνο, οι πλευρές είναι ανάλογες προς τα ημίτονα των απέναντι γωνιών:

αημA=βημB=γημΓ\frac{\alpha}{\eta\mu A} = \frac{\beta}{\eta\mu B} = \frac{\gamma}{\eta\mu \Gamma}

Από πού βγαίνει: φέρε το ύψος υ\upsilon από την κορυφή Γ\Gamma. Από τα δύο ορθογώνια τρίγωνα που σχηματίζονται, υ=β⋅ημA\upsilon = \beta \cdot \eta\mu A και υ=α⋅ημB\upsilon = \alpha \cdot \eta\mu B. Τα δύο είναι το ίδιο ύψος, οπότε β⋅ημA=α⋅ημB\beta \cdot \eta\mu A = \alpha \cdot \eta\mu B, και αυτό είναι ο νόμος για τα δύο πρώτα κλάσματα.

Τρίγωνο ΑΒΓ με πλευρές α, β, γ, τις γωνίες Α και Β σημειωμένες και το ύψος υ από την κορυφή Γ κάθετο στην ΑΒ.αβγυΑΒΓΔ

Τον χρησιμοποιείς όταν ξέρεις μια πλευρά και την απέναντι γωνία της, και ακόμα ένα στοιχείο: μια άλλη πλευρά ή μια άλλη γωνία.

Δοκίμασε τον νόμο σε όποιο τρίγωνο θες

Σύρε τις κορυφές και διάβασε μια πλευρά και την απέναντι γωνία της. Διαίρεσε την πλευρά με το ημίτονο της γωνίας, με κομπιουτεράκι. Κάνε το ίδιο για τα άλλα δύο ζευγάρια: βγαίνει ο ίδιος αριθμός, και στο αμβλυγώνιο.

Ζωντανή ενημέρωση
A
63°
B
47°
Γ
70°
Άθροισμα γωνιών
180°
Μήκη πλευρών
BΓ22
ΓA18
AB23

Ο νόμος των συνημιτόνων

Αν ξέρεις δύο πλευρές και τη γωνία ανάμεσά τους, ή και τις τρεις πλευρές, ο νόμος των ημιτόνων δεν βοηθάει: σε κάθε κλάσμα του θα είχες δύο αγνώστους. Εδώ χρειάζεσαι τον δεύτερο νόμο:

α2=β2+γ2−2βγ⋅συνA\alpha^2 = \beta^2 + \gamma^2 - 2\beta\gamma \cdot \sigma\upsilon\nu A

και με τον ίδιο τρόπο για τις άλλες δύο πλευρές:

β2=γ2+α2−2γα⋅συνBγ2=α2+β2−2αβ⋅συνΓ\beta^2 = \gamma^2 + \alpha^2 - 2\gamma\alpha \cdot \sigma\upsilon\nu B \qquad \gamma^2 = \alpha^2 + \beta^2 - 2\alpha\beta \cdot \sigma\upsilon\nu \Gamma

Αριστερά είναι πάντα η πλευρά που βρίσκεται απέναντι από τη γωνία του συνημιτόνου.

Πόσο ανοίγει η τρίτη πλευρά

Δύο πλευρές β και γ σταθερές, και η γωνία A ανάμεσά τους από 0° ως 180°. Η καμπύλη δίνει την τρίτη πλευρά α. Η διακεκομμένη είναι η τιμή του Πυθαγορείου, √(β² + γ²): η καμπύλη την περνάει ακριβώς στις 90°.

Ζωντανή ενημέρωση
Η πλευρά α για τη γωνία A
4,36
συν A
0,5
  • α για κάθε γωνία
  • √(β² + γ²)

Ποιον νόμο διαλέγεις

ΞέρειςΝόμος
δύο γωνίες και μία πλευράημιτόνων (η τρίτη γωνία βγαίνει από το 180∘180^\circ)
δύο πλευρές και τη γωνία απέναντι από μία τουςημιτόνων
δύο πλευρές και την περιεχόμενη γωνίασυνημιτόνων
τρεις πλευρέςσυνημιτόνων, λυμένος ως προς το συνημίτονο

Κοίτα αν έχεις ένα ζευγάρι: πλευρά μαζί με την απέναντι γωνία της. Αν ναι, ημιτόνων. Αν όχι, συνημιτόνων.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε τρίγωνο ΑΒΓ είναι Α = 30°, Β = 45° και α = 10 cm. Βρες τη γωνία Γ και την πλευρά β. (ημ45° ≈ 0,71)

Τρίγωνο ΑΒΓ με γωνίες Α 30° και Β 45°, πλευρά α 10 cm, τη γωνία Γ σημειωμένη με τόξο και την πλευρά β σημειωμένη x.30°45°10 cmxΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Σε τρίγωνο ΑΒΓ είναι β = 5 cm, γ = 8 cm και Α = 60°. Βρες την πλευρά α.

Τρίγωνο ΑΒΓ με β = 5 cm, γ = 8 cm, γωνία Α 60° και την πλευρά α σημειωμένη x.60°x5 cm8 cmΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ένα τρίγωνο έχει πλευρές 3 cm, 5 cm και 7 cm. Βρες τη μεγαλύτερη γωνία του.

Τρίγωνο ΑΒΓ με πλευρές 3 cm, 5 cm και 7 cm.7 cm5 cm3 cmΑΒΓ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια ισότητα είναι ο νόμος των ημιτόνων στο τρίγωνο ABΓAB\Gamma;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Σε τρίγωνο ABΓAB\Gamma είναι β=6\beta = 6 cm, γ=4\gamma = 4 cm και A=60∘A = 60^\circ. Βρες την πλευρά α\alpha.

Τρίγωνο ΑΒΓ με β = 6 cm, γ = 4 cm, γωνία Α 60° και την πλευρά α σημειωμένη x.60°x6 cm4 cmΑΒΓ

Τα κατάφερες;

  • Να γράφεις τον νόμο των ημιτόνων και τον νόμο των συνημιτόνων σε οποιοδήποτε τρίγωνο.
  • Να διαλέγεις ποιον από τους δύο νόμους χρειάζεσαι, με βάση τα στοιχεία που ξέρεις.
  • Να υπολογίζεις πλευρές και γωνίες τριγώνου που δεν είναι ορθογώνιο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;