Μετάβαση στο περιεχόμενο

Η συνάρτηση y = αx²

Η παραβολή: κορυφή, συμμετρία, και τι κάνει το α.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Γ΄ Γυμνασίου, §4.1

Εκτός ύλης 2026-27Δεν διδάσκεται φέτος (Εγκύκλιος 111798/Δ2/2026). Μένει εδώ για όποιον το χρειάζεται.

Θα μάθεις να

  1. Να σχεδιάζεις τη γραφική παράσταση της y = αx² και να εξηγείς τι κάνει το α.
  2. Να βρίσκεις την κορυφή της παραβολής y = αx² και να λες αν είναι μέγιστο ή ελάχιστο.
  3. Να ξεχωρίζεις πότε μια σχέση είναι ανάλογη, αντιστρόφως ανάλογη ή τετραγωνική.

Ένα σχήμα που θα ξαναδείς παντού

Μέχρι τώρα συνάντησες δύο είδη γραφικών παραστάσεων: την ευθεία y=αx+βy = \alpha x + \beta και, στη Β΄ τάξη, την υπερβολή y=αxy = \frac{\alpha}{x} των αντιστρόφως ανάλογων ποσών. Μια τρίτη, πολύ συνηθισμένη σχέση δίνει άλλο σχήμα:

y=αx2y = \alpha x^2

Η γραφική της παράσταση λέγεται παραβολή. Περιγράφει πράγματα που συμβαίνουν συνέχεια: το εμβαδόν ενός τετραγώνου καθώς μεγαλώνει η πλευρά, την απόσταση που χρειάζεται ένα αυτοκίνητο για να φρενάρει καθώς ανεβαίνει η ταχύτητα.

Η παραβολή y = αx²

Κούνησε το α. Πρόσεξε πότε η καμπύλη αναποδογυρίζει και πότε απλώς στενεύει ή ανοίγει σε σχέση με τη διακεκομμένη y = x². Το α πηδά από το −0,5 στο 0,5: με α = 0 η συνάρτηση θα γινόταν ο άξονας x, και δεν θα είχες πια παραβολή.

Ζωντανή ενημέρωση
Τιμή στο x = 2
4
Τιμή στο x = −2
4
  • y = αx²
  • y = x²

Παραβολές της ενότητας

Η παραβολή y = αx²

Το α\alpha είναι ένας σταθερός αριθμός διάφορος του μηδενός: με α=0\alpha = 0 η συνάρτηση γίνεται y=0y = 0, δηλαδή ο οριζόντιος άξονας.

Χαρακτηριστικά που αξίζει να ξέρεις απ' έξω:

  • Περνάει πάντα από την αρχή των αξόνων (0,0)(0, 0). Αυτό το σημείο λέγεται κορυφή της παραβολής.
  • Είναι συμμετρική ως προς τον κατακόρυφο άξονα: το xx και το −x-x δίνουν την ίδια τιμή.
  • α>0\alpha > 0: ανοίγει προς τα πάνω· η κορυφή είναι το χαμηλότερο σημείο της (ελάχιστο y=0y = 0).
  • α<0\alpha < 0: ανοίγει προς τα κάτω· η κορυφή είναι το ψηλότερο σημείο της (μέγιστο y=0y = 0).
  • Όσο μεγαλώνει το ∣α∣|\alpha|, τόσο στενεύει.
xx−3-3−2-2−1-100112233
y=x2y = x^299441100114499

Η συμμετρία φαίνεται στον πίνακα πριν καν σχεδιάσεις.

Η παραβολή y = x² με κορυφή την αρχή των αξόνων και τα επτά σημεία του πίνακα, από το (−3, 9) ως το (3, 9), συμμετρικά ως προς τον κατακόρυφο άξονα.xy−4−3−2−11234−112345678910Oy=x²

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Συμπλήρωσε πίνακα τιμών για την y = 2x² και σχεδίασέ την.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Ένα τετράγωνο έχει πλευρά x και εμβαδόν E = x². Αν η πλευρά τριπλασιαστεί, τι γίνεται το εμβαδόν;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Ποια σχέση περιγράφει ο πίνακας: x = 1, 2, 3 και y = 5, 20, 45;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια είναι η γραφική παράσταση της y=−2x2y = -2x^2;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Στη συνάρτηση y=3x2y = 3x^2, πόσο είναι το yy για x=−2x = -2;

Τα κατάφερες;

  • Να σχεδιάζεις τη γραφική παράσταση της y = αx² και να εξηγείς τι κάνει το α.
  • Να βρίσκεις την κορυφή της παραβολής y = αx² και να λες αν είναι μέγιστο ή ελάχιστο.
  • Να ξεχωρίζεις πότε μια σχέση είναι ανάλογη, αντιστρόφως ανάλογη ή τετραγωνική.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Παιχνίδια

Παίξε εδώ, μέσα στην ενότητα, ή πάτα την κάρτα για να ανοίξει σε δική του σελίδα.

Βρήκες κάποιο λάθος;