Ανάγκες και αγαθά

Ένα πρωινό, πολλές οικονομικές πράξεις

Ξυπνάς, πλένεσαι με νερό από τη βρύση, τρως ψωμί από τον φούρνο της γειτονιάς, παίρνεις το λεωφορείο για το σχολείο. Πριν φτάσεις στην τάξη, έχεις χρησιμοποιήσει δουλειά δεκάδων ανθρώπων: του αγρότη που καλλιέργησε το σιτάρι, του αρτοποιού, του οδηγού, των τεχνικών που κρατούν το νερό καθαρό.

Όλα αυτά είναι οικονομική δραστηριότητα: ό,τι κάνουν οι άνθρωποι για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους με αγαθά. Έχει τρία μέρη, που επαναλαμβάνονται συνεχώς:

1. Παραγωγή — φτιάχνονται αγαθά και υπηρεσίες (ο φούρνος ψήνει ψωμί).
2. Ανταλλαγή — τα αγαθά φτάνουν σε όποιον τα χρειάζεται, συνήθως με χρήματα (το αγοράζεις στο ταμείο).
3. Κατανάλωση — χρησιμοποιούνται για να ικανοποιηθεί μια ανάγκη (το τρως).

Ανάγκες και επιθυμίες

Ανάγκη είναι η έλλειψη κάποιου πράγματος, που σε κάνει να θέλεις να την καλύψεις. Πεινάς, διψάς, κρυώνεις, θέλεις να μάθεις, θέλεις παρέα.

Τα οικονομικά βιβλία ξεχωρίζουν δύο επίπεδα:

• Ανάγκες (needs): όσα χρειάζεσαι για να ζήσεις με ασφάλεια και αξιοπρέπεια — τροφή, νερό, στέγη, ρούχα, υγεία, εκπαίδευση.
• Επιθυμίες (wants): ο συγκεκριμένος τρόπος με τον οποίο θα ήθελες να καλύψεις μια ανάγκη, ή κάτι που απλώς σε ευχαριστεί. Χρειάζεσαι παπούτσια· θέλεις αυτά τα παπούτσια, της συγκεκριμένης μάρκας.

Οι ανάγκες χωρίζονται και αλλιώς:

Δύο ιδιότητες των αναγκών είναι το κλειδί για όλο το μάθημα. Είναι απεριόριστες: μόλις καλύψεις μία, εμφανίζεται άλλη. Και αλλάζουν: πριν από τριάντα χρόνια κανείς δεν «χρειαζόταν» σύνδεση στο διαδίκτυο για να κάνει τα μαθήματά του.

Τα αγαθά

Αγαθό είναι οτιδήποτε ικανοποιεί μια ανάγκη. Τα αγαθά χωρίζονται με τρεις διαφορετικούς τρόπους, και ένα αγαθό ανήκει ταυτόχρονα σε μία ομάδα από κάθε διάκριση.

1. Ελεύθερα ή οικονομικά. Ελεύθερο είναι το αγαθό που υπάρχει σε τόση αφθονία, ώστε δεν χρειάζεται δουλειά για να το έχεις και δεν έχει τιμή: ο αέρας που αναπνέεις, το φως του ήλιου. Οικονομικό είναι εκείνο που δεν φτάνει για όλους χωρίς κόπο: χρειάζεται εργασία και πόρους για να παραχθεί, γι' αυτό έχει κόστος και, συνήθως, τιμή. Τα περισσότερα αγαθά γύρω σου είναι οικονομικά.

2. Υλικά ή υπηρεσίες. Υλικό αγαθό (προϊόν) είναι κάτι που το πιάνεις: ένα μήλο, ένα ποδήλατο. Υπηρεσία είναι μια εργασία που γίνεται για σένα και δεν αποθηκεύεται: ένα κούρεμα, μια διαδρομή με λεωφορείο, μια εξέταση από γιατρό.

3. Καταναλωτικά ή κεφαλαιουχικά. Καταναλωτικό είναι το αγαθό που ικανοποιεί κατευθείαν μια ανάγκη. Κεφαλαιουχικό είναι εκείνο που χρησιμοποιείται για να παραχθούν άλλα αγαθά: ο φούρνος του αρτοποιείου, ένα τρακτέρ, ο υπολογιστής ενός γραφίστα.

Δοκίμασε τώρα να βάλεις μερικά αγαθά στη θέση τους. Πρόσεξε ιδιαίτερα όσα μοιάζουν δωρεάν.

Ελεύθερο, προϊόν ή υπηρεσία;

Ένα αγαθό τη φορά. Ρώτα πρώτα: χρειάζεται δουλειά και πόρους για να το έχω; Αν όχι, είναι ελεύθερο. Αν ναι, το πιάνω (προϊόν) ή είναι κάτι που γίνεται για μένα (υπηρεσία);

Πού ανήκει;

Η εξέταση από γιατρό

Ελεύθερο αγαθόΟικονομικό: προϊόνΟικονομικό: υπηρεσία

0 / 10

Το ίδιο πράγμα, δύο ρόλοι

Ένα σακί αλεύρι στην κουζίνα σου γίνεται κέικ για το σπίτι: είναι καταναλωτικό αγαθό. Το ίδιο σακί στον φούρνο της γειτονιάς γίνεται ψωμί που θα πουληθεί: εκεί είναι πρώτη ύλη για την παραγωγή. Ένα αυτοκίνητο για τις διακοπές της οικογένειας είναι καταναλωτικό· το ίδιο μοντέλο ως ταξί είναι κεφαλαιουχικό, γιατί με αυτό παράγεται μια υπηρεσία.

Γι' αυτό η ερώτηση δεν είναι «τι είναι αυτό;» αλλά «για τι χρησιμοποιείται;».

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση