Έλεγχος ποιότητας

Πότε μια μολυβοθήκη είναι «καλή»;

Η γραμμή της εικονικής επιχείρησης της τάξης βγάζει πια δέκα μολυβοθήκες την ώρα. Στο τέλος της εβδομάδας ο σύλλογος, που τις παρήγγειλε, επιστρέφει πέντε: σε δύο τα μολύβια δεν χωράνε, σε μία πέφτουν μέσα και χάνονται, σε δύο το βερνίκι έχει γρατζουνιές. Για τον μαθητή που τις έφτιαξε ήταν «μια χαρά». Για τον πελάτη δεν ήταν.

Για να μη λέει ο καθένας άλλα, η «καλή» μολυβοθήκη πρέπει να οριστεί πριν φτιαχτεί, με νούμερα. Αυτό είναι η αρχή του ελέγχου ποιότητας.

Η προδιαγραφή

Προδιαγραφή είναι μια λίστα με ό,τι πρέπει να ισχύει για ένα προϊόν, γραμμένη έτσι ώστε να μπορεί να μετρηθεί. Το «οι τρύπες να είναι σωστές» δεν είναι προδιαγραφή. Το «διάμετρος τρύπας 9,0 mm» είναι.

Κανένα δράπανο όμως δεν ανοίγει κάθε φορά τρύπα ακριβώς 9,0 mm. Η μία βγαίνει 8,9, η άλλη 9,2. Γι' αυτό κάθε διάσταση έχει δύο μέρη:

• Ονομαστική τιμή: αυτή που θέλεις, π.χ. 9,0 mm.
• Ανοχή: πόσο επιτρέπεται να ξεφύγει, π.χ. ± 0,5 mm.

Η διάσταση γράφεται 9,0 ± 0,5 mm, και σημαίνει: αποδεκτή είναι κάθε τρύπα από 8,5 mm ως 9,5 mm, μαζί και τα δύο όρια.

Η προδιαγραφή της μολυβοθήκης μας (φανταστική, για το έργο της τάξης):

Το τελευταίο δεν είναι νούμερο, αλλά είναι κι αυτό γραμμένο ώστε δύο ελεγκτές να κρίνουν το ίδιο.

Μέσα ή έξω από την ανοχή;

Ο ελεγκτής μέτρησε με παχύμετρο την τρύπα σε επτά μολυβοθήκες. Η προδιαγραφή είναι 9,0 ± 0,5 mm. Βάλε κάθε μέτρηση στη θέση της.

Πού ανήκει αυτή η μέτρηση;

10,1 mm

Πολύ στενήΑποδεκτήΠολύ φαρδιά

0 / 7

Έλεγχος σε όλα ή σε δείγμα;

Υπάρχουν δύο τρόποι να ελέγξεις μια παρτίδα.

Υπάρχει και μια τρίτη περίπτωση: όταν ο έλεγχος καταστρέφει το κομμάτι. Ένα σπίρτο δεν μπορείς να το δοκιμάσεις και μετά να το πουλήσεις, ούτε ένα κράνος που χτύπησες για να δεις αν αντέχει. Εκεί η δειγματοληψία είναι ο μόνος δρόμος.

Με τη δειγματοληψία μετράς το ποσοστό ελαττωματικών στο δείγμα και υποθέτεις ότι το ίδιο ισχύει, περίπου, σε όλη την παρτίδα:

ποσοστό ελαττωματικών = ελαττωματικά ÷ κομμάτια που ελέγχθηκαν × 100%

Βρες την αιτία, όχι μόνο το κομμάτι

Ο έλεγχος στο τέλος της γραμμής βρίσκει τα κακά κομμάτια, αλλά δεν τα εμποδίζει να γίνουν. Γι' αυτό οι επιχειρήσεις καταγράφουν γιατί απορρίφθηκε κάθε κομμάτι, και διορθώνουν πρώτα την πιο συχνή αιτία.

Το 1924, ο μηχανικός Ουόλτερ Σιούχαρτ (Walter Shewhart), στα εργαστήρια της εταιρείας τηλεφώνων Bell στις ΗΠΑ, πρότεινε σε ένα σημείωμα του Μαΐου ένα απλό διάγραμμα: σημειώνεις τις μετρήσεις στη σειρά που γίνονται, με δύο οριζόντιες γραμμές για τα όρια. Όταν οι μετρήσεις αρχίζουν να πλησιάζουν ένα όριο, σταματάς και ρυθμίζεις το μηχάνημα πριν βγάλει ελαττωματικά. Αυτό είναι το διάγραμμα ελέγχου, και χρησιμοποιείται ακόμη.

Γιατί απορρίφθηκαν 40 μολυβοθήκες σε έναν μήνα

Η εικονική επιχείρηση κατέγραψε την αιτία κάθε απόρριψης (φανταστικά στοιχεία). Ποιες δύο αιτίες, μαζί, φτάνουν σχεδόν τα τρία τέταρτα του συνόλου; Από εκεί αξίζει να ξεκινήσει η διόρθωση.

051015201810642

Στραβή τρύπαΓρατζουνιάΛάθος μήκοςΣκασμένο ξύλοΆλλο

Η πιο συχνή αιτία

Στραβή τρύπα

Η πιο σπάνια αιτία

Άλλο

Σύνολο απορρίψεων

40

Διαφορά πιο συχνής και πιο σπάνιας

16

Πρότυπα: η ίδια γλώσσα για όλους

Πρότυπο είναι ένας κανόνας που έχουν συμφωνήσει πολλοί, συχνά σε όλο τον κόσμο, για το πώς πρέπει να είναι κάτι: το μέγεθος μιας βίδας, το σχήμα ενός φις, το μέγεθος ενός φύλλου Α4. Χάρη στα πρότυπα, η βίδα που αγοράζεις στην Αθήνα ταιριάζει στο παξιμάδι που φτιάχτηκε στη Γερμανία.

Υπάρχουν πρότυπα και για τον ίδιο τον έλεγχο ποιότητας. Το πιο γνωστό είναι το ISO 9001, που πρωτοβγήκε το 1987 από τον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO). Δεν λέει πώς να φτιάξεις μια μολυβοθήκη· λέει πώς να οργανώσεις μια επιχείρηση ώστε να ελέγχει σταθερά την ποιότητα: γραπτές διαδικασίες, καταγραφή, διόρθωση των αιτιών.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πολλά προϊόντα (παιχνίδια, ηλεκτρικές συσκευές, κράνη) φέρουν τη σήμανση CE. Με αυτήν ο κατασκευαστής δηλώνει ότι το προϊόν πληροί τις απαιτήσεις ασφαλείας της ΕΕ που το αφορούν.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση