Μετάβαση στο περιεχόμενο

Στατιστική — συλλογή και παρουσίαση

Πληθυσμός, δείγμα, συχνότητα και το κατάλληλο διάγραμμα.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 4 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις πληθυσμό από δείγμα και να αναγνωρίζεις πότε ένα δείγμα είναι μεροληπτικό.
  2. Να φτιάχνεις πίνακα συχνοτήτων και να υπολογίζεις σχετικές συχνότητες σε ποσοστά.
  3. Να διαλέγεις το κατάλληλο διάγραμμα και να υπολογίζεις τη μέση τιμή.

Ποιον ρωτάς, και πόσους

«Το 80%80\% των μαθητών προτιμά το μάθημα των μαθηματικών.»

Πριν πιστέψεις οτιδήποτε τέτοιο, υπάρχουν δύο ερωτήσεις: ποιους ρώτησαν, και πόσους.

Ο πληθυσμός είναι το σύνολο που μας ενδιαφέρει — π.χ. όλοι οι μαθητές του σχολείου. Το δείγμα είναι το κομμάτι που εξετάζουμε στην πράξη.

Αν ρωτήσεις μόνο όσους παρακολουθούν τον όμιλο μαθηματικών, το δείγμα σου είναι μεροληπτικό: οι απαντήσεις δεν αντιπροσωπεύουν τον πληθυσμό. Και κανένας υπολογισμός δεν διορθώνει ένα κακό δείγμα.

Συχνότητα και σχετική συχνότητα

Ρωτήθηκαν 2525 μαθητές για το αγαπημένο τους άθλημα:

ΆθλημαΣυχνότηταΣχετική συχνότηταΠοσοστό
ποδόσφαιρο10101025\frac{10}{25}40%40\%
μπάσκετ88825\frac{8}{25}32%32\%
βόλεϊ55525\frac{5}{25}20%20\%
κολύμβηση22225\frac{2}{25}8%8\%
σύνολο252511100%100\%

Η συχνότητα είναι πόσες φορές εμφανίστηκε κάτι. Η σχετική συχνότητα είναι η συχνότητα διά το σύνολο.

Από κάτω είναι ο ίδιος πίνακας σε ραβδόγραμμα. Πρόσθεσε έναν μαθητή μόνο στο ποδόσφαιρο και κοίτα τις σχετικές συχνότητες: γιατί αλλάζουν και των άλλων αθλημάτων;

Αγαπημένο άθλημα

Κάθε ράβδος είναι η συχνότητα ενός αθλήματος. Από κάτω βλέπεις το σύνολο των μαθητών και τη σχετική συχνότητα κάθε αθλήματος ως ποσοστό.

ποδόσφαιρο: 10μπάσκετ: 8βόλεϊ: 5κολύμβηση: 2
Μεγαλύτερη συχνότητα
ποδόσφαιρο
Μικρότερη συχνότητα
κολύμβηση
Σύνολο μαθητών
25
Διαφορά
8
Σχετική συχνότητα
  • ποδόσφαιρο40%
  • μπάσκετ32%
  • βόλεϊ20%
  • κολύμβηση8%

Το άθροισμα των σχετικών συχνοτήτων βγαίνει πάντα 11, δηλαδή 100%100\% (ή πολύ κοντά, αν έχεις στρογγυλέψει ποσοστά). Αν απέχει περισσότερο, κάπου έχεις κάνει λάθος.

Ραβδόγραμμα και μέση τιμή

Οι ώρες που διάβασε ένας μαθητής κάθε μέρα της εβδομάδας. Άλλαξε τα ύψη και δες πώς κινούνται η μέση τιμή και η διάμεσος. Ανέβασε μία μόνο ράβδο στο 12: πόσο τραβάει τη μέση τιμή, και πόσο τη διάμεσο;

Δευτέρα: 4Τρίτη: 6Τετάρτη: 3Πέμπτη: 8Παρασκευή: 9
Ψηλότερη
Παρασκευή
Χαμηλότερη
Τετάρτη
Σύνολο
30
Διαφορά
6
Μέση τιμή
6
Διάμεσος
6

Ποιο διάγραμμα, πότε

ΔιάγραμμαΚατάλληλο για
ραβδόγραμμασύγκριση κατηγοριών μεταξύ τους
κυκλικότο μερίδιο κάθε κατηγορίας στο σύνολο
χρονόγραμμαεξέλιξη ενός μεγέθους στον χρόνο

Στο κυκλικό διάγραμμα κάθε κατηγορία παίρνει γωνία ανάλογη με τη σχετική της συχνότητα: πολλαπλασιάζεις τη σχετική συχνότητα με τις 360∘360^\circ ολόκληρου του κύκλου.

Για το ποδόσφαιρο: 0,40×360∘=144∘0{,}40 \times 360^\circ = 144^\circ.

Μέση τιμή

Η μέση τιμή είναι το άθροισμα όλων των τιμών διά το πλήθος τους. Για τις πέντε ράβδους του διαγράμματος:

xˉ=4+6+3+8+95=305=6\bar{x} = \frac{4 + 6 + 3 + 8 + 9}{5} = \frac{30}{5} = 6

Διάμεσος

Η διάμεσος είναι η μεσαία τιμή, αφού βάλεις τις τιμές σε σειρά από τη μικρότερη στη μεγαλύτερη. Αν το πλήθος είναι άρτιο, είναι η μέση τιμή των δύο μεσαίων.

Για τους βαθμούς 18,19,18,20,518, 19, 18, 20, 5: σε σειρά γίνονται 5,18,18,19,205, 18, 18, 19, 20, και η διάμεσος είναι 1818. Η μέση τιμή βγήκε 1616, γιατί το 55 την τράβηξε προς τα κάτω· τη διάμεσο δεν την άγγιξε.

Για τις τιμές 3,4,8,93, 4, 8, 9 (άρτιο πλήθος) η διάμεσος είναι 4+82=6\dfrac{4 + 8}{2} = 6.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Σε 40 μαθητές, 14 έρχονται με τα πόδια. Ποιο ποσοστό είναι αυτό;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Σε κυκλικό διάγραμμα, μια κατηγορία καταλαμβάνει γωνία 54°. Τι ποσοστό αντιστοιχεί;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Οι βαθμοί ενός μαθητή είναι 15, 18, 12, 19 και x. Η μέση τιμή είναι 16. Πόσο είναι το x;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Θέλεις να μάθεις πόση ώρα διαβάζουν οι μαθητές του σχολείου σου. Ποιο δείγμα είναι το πιο αντιπροσωπευτικό;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Σε δείγμα 2020 ατόμων, 66 απάντησαν «ναι». Ποια είναι η σχετική συχνότητα σε ποσοστό;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις πληθυσμό από δείγμα και να αναγνωρίζεις πότε ένα δείγμα είναι μεροληπτικό.
  • Να φτιάχνεις πίνακα συχνοτήτων και να υπολογίζεις σχετικές συχνότητες σε ποσοστά.
  • Να διαλέγεις το κατάλληλο διάγραμμα και να υπολογίζεις τη μέση τιμή.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;