Μετάβαση στο περιεχόμενο

Γεωμετρικά στερεά — επιφάνεια και όγκος

Πρίσμα, κύλινδρος, κώνος, σφαίρα.

30 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 4 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να υπολογίζεις όγκο και επιφάνεια πρίσματος, κυλίνδρου, κώνου και σφαίρας.
  2. Να συνδέεις τον όγκο του κώνου με τον όγκο του κυλίνδρου που τον περιέχει.
  3. Να ξεχωρίζεις πότε ένα πρόβλημα ζητά επιφάνεια και πότε όγκο.

Πόσο χωράει και πόσο χαρτί θέλει

Δύο εντελώς διαφορετικές ερωτήσεις για το ίδιο κουτί:

Πόσο χωράει; Αυτό είναι ο όγκος, και μετριέται σε κυβικές μονάδες.

Πόσο χαρτί θέλει για να τυλιχτεί; Αυτό είναι η επιφάνεια, και μετριέται σε τετραγωνικές.

Οι δύο απαντήσεις δεν αλλάζουν μαζί, και πολλά προβλήματα στηρίζονται ακριβώς σε αυτή τη διαφορά.

Τέσσερα στερεά, δύο ρυθμίσεις

Διάλεξε στερεό και άλλαξε ακτίνα και ύψος. Σύγκρινε κύλινδρο και κώνο με τις ίδιες διαστάσεις: ο κώνος κρατά ακριβώς το ένα τρίτο.

ΌγκοςV = α²υ (εμβαδόν βάσης × ύψος)45

Ολική επιφάνειαE = 2α² + 4αυ (2 βάσεις + παράπλευρη)78

Πρίσμα και κύλινδρος: ίδια λογική

Και τα δύο έχουν δύο ίσες βάσεις και σταθερή διατομή σε όλο το ύψος τους. Γι' αυτό ο όγκος τους βγαίνει με τον ίδιο κανόνα:

V=Eβ⋅υV = E_{\beta} \cdot \upsilon

Για τον κύλινδρο η βάση είναι κύκλος, οπότε V=πρ2υV = \pi \rho^2 \upsilon.

Η παράπλευρη επιφάνεια του κυλίνδρου είναι ακόμη πιο κομψή: αν την ξετυλίξεις, είναι ορθογώνιο με πλάτος την περίμετρο του κύκλου και ύψος το ύψος του κυλίνδρου.

Eπ=2πρ⋅υE_{\pi} = 2\pi\rho \cdot \upsilon
Κύλινδρος με ακτίνα 2 cm και ύψος 5 cm, και δίπλα το ανάπτυγμά του: δύο κύκλοι και ένα ορθογώνιο με τα εμβαδά τους.ρ = 2 cmυ = 5 cm12,5662,812,56υ = 52πρ = 12,56ρ = 2

Κώνος και σφαίρα

Vκ=πρ2υ3Vσ=4πρ33V_{\kappa} = \frac{\pi \rho^2 \upsilon}{3} \qquad V_{\sigma} = \frac{4\pi\rho^3}{3}

Το 33 στον παρονομαστή του κώνου δεν είναι αυθαίρετο: τρεις κώνοι γεμίζουν ακριβώς τον κύλινδρο με την ίδια βάση και το ίδιο ύψος. Είναι πείραμα που γίνεται με νερό.

Στην επιφάνεια του κώνου εμφανίζεται η γενέτειρα λ\lambda, δηλαδή η πλάγια πλευρά:

λ=ρ2+υ2\lambda = \sqrt{\rho^2 + \upsilon^2}

Πυθαγόρειο, άλλη μια φορά.

Κώνος με ακτίνα 3 cm και ύψος 4 cm, με τη γενέτειρά του, και δίπλα το ανάπτυγμά του: ένας κύκλος και ένας κυκλικός τομέας.ρ = 3 cmυ = 4 cm47,128,26λ = 5ρ = 3

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Κύλινδρος έχει ακτίνα 3 cm και ύψος 10 cm. Βρες τον όγκο του.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Πόση λαμαρίνα χρειάζεται για κυλινδρική δεξαμενή ακτίνας 2 m και ύψους 5 m, χωρίς καπάκι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Μια μπάλα έχει ακτίνα 6 cm. Βρες όγκο και επιφάνεια.

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Κύλινδρος έχει ακτίνα 22 cm και ύψος 55 cm. Πόσος είναι ο όγκος του;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Ένα κουτί σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλεπιπέδου έχει διαστάσεις 2020 cm, 1010 cm και 88 cm. Πόσος είναι ο όγκος του, σε cm³ και σε λίτρα;

Κουτί σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλεπιπέδου με διαστάσεις 20 cm, 10 cm και 8 cm, και δίπλα το ανάπτυγμά του.α = 20 cmβ = 10 cmγ = 8 cmα = 20β = 10γ = 8

Τα κατάφερες;

  • Να υπολογίζεις όγκο και επιφάνεια πρίσματος, κυλίνδρου, κώνου και σφαίρας.
  • Να συνδέεις τον όγκο του κώνου με τον όγκο του κυλίνδρου που τον περιέχει.
  • Να ξεχωρίζεις πότε ένα πρόβλημα ζητά επιφάνεια και πότε όγκο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Εμβαδόν και όγκος στερεών

Κάθε φορά καινούργιες ερωτήσεις. Στην τάξη, πατήστε «Στον πίνακα».

Κύλινδρος, Τετραγωνική πυραμίδα, Κώνος · εμβαδόν και όγκος · 10 ερωτήσεις

Βρήκες κάποιο λάθος;