Γεωμετρικά στερεά — επιφάνεια και όγκος
Πρίσμα, κύλινδρος, κώνος, σφαίρα.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Β΄ Γυμνασίου, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να υπολογίζεις όγκο και επιφάνεια πρίσματος, κυλίνδρου, κώνου και σφαίρας.
- Να συνδέεις τον όγκο του κώνου με τον όγκο του κυλίνδρου που τον περιέχει.
- Να ξεχωρίζεις πότε ένα πρόβλημα ζητά επιφάνεια και πότε όγκο.
Πόσο χωράει και πόσο χαρτί θέλει
Δύο εντελώς διαφορετικές ερωτήσεις για το ίδιο κουτί:
Πόσο χωράει; Αυτό είναι ο όγκος, και μετριέται σε κυβικές μονάδες.
Πόσο χαρτί θέλει για να τυλιχτεί; Αυτό είναι η επιφάνεια, και μετριέται σε τετραγωνικές.
Οι δύο απαντήσεις δεν αλλάζουν μαζί, και πολλά προβλήματα στηρίζονται ακριβώς σε αυτή τη διαφορά.
Πρίσμα και κύλινδρος: ίδια λογική
Και τα δύο έχουν δύο ίσες βάσεις και σταθερή διατομή σε όλο το ύψος τους. Γι' αυτό ο όγκος τους βγαίνει με τον ίδιο κανόνα:
Για τον κύλινδρο η βάση είναι κύκλος, οπότε .
Η παράπλευρη επιφάνεια του κυλίνδρου είναι ακόμη πιο κομψή: αν την ξετυλίξεις, είναι ορθογώνιο με πλάτος την περίμετρο του κύκλου και ύψος το ύψος του κυλίνδρου.
Κώνος και σφαίρα
Το στον παρονομαστή του κώνου δεν είναι αυθαίρετο: τρεις κώνοι γεμίζουν ακριβώς τον κύλινδρο με την ίδια βάση και το ίδιο ύψος. Είναι πείραμα που γίνεται με νερό.
Στην επιφάνεια του κώνου εμφανίζεται η γενέτειρα , δηλαδή η πλάγια πλευρά:
Πυθαγόρειο, άλλη μια φορά.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Κύλινδρος έχει ακτίνα 3 cm και ύψος 10 cm. Βρες τον όγκο του.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Με : περίπου cm³, δηλαδή λίγο πάνω από ένα τέταρτο του λίτρου ( cm³).
Ένας κώνος με τις ίδιες διαστάσεις θα είχε cm³ — ακριβώς το ένα τρίτο.
Παράδειγμα 2
Πόση λαμαρίνα χρειάζεται για κυλινδρική δεξαμενή ακτίνας 2 m και ύψους 5 m, χωρίς καπάκι;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Χωρίς καπάκι σημαίνει μία βάση και η παράπλευρη επιφάνεια.
Βάση: m².
Παράπλευρη: m².
Σύνολο: m².
Αν είχε και καπάκι, θα χρειαζόταν άλλα , δηλαδή περίπου m² συνολικά.
Παράδειγμα 3
Μια μπάλα έχει ακτίνα 6 cm. Βρες όγκο και επιφάνεια.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Με : όγκος περίπου cm³ και επιφάνεια περίπου cm².
Πρόσεξε τις μονάδες: κυβικά για τον όγκο, τετραγωνικά για την επιφάνεια. Το ότι ο ένας αριθμός βγήκε διπλάσιος από τον άλλο είναι σύμπτωση αυτής της ακτίνας, όχι κανόνας.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Ένα κουτί σε σχήμα ορθογώνιου παραλληλεπιπέδου έχει διαστάσεις cm, cm και cm. Πόσος είναι ο όγκος του, σε cm³ και σε λίτρα;
Τα κατάφερες;
- Να υπολογίζεις όγκο και επιφάνεια πρίσματος, κυλίνδρου, κώνου και σφαίρας.
- Να συνδέεις τον όγκο του κώνου με τον όγκο του κυλίνδρου που τον περιέχει.
- Να ξεχωρίζεις πότε ένα πρόβλημα ζητά επιφάνεια και πότε όγκο.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Εμβαδόν και όγκος στερεών
Κάθε φορά καινούργιες ερωτήσεις. Στην τάξη, πατήστε «Στον πίνακα».
Κύλινδρος, Τετραγωνική πυραμίδα, Κώνος · εμβαδόν και όγκος · 10 ερωτήσεις