Φυσικοί πόροι και ενέργεια

Τι μας δίνει η φύση, και για πόσο

Φυσικός πόρος είναι ό,τι παίρνουμε από τη φύση και το χρησιμοποιούμε: νερό, χώμα, δάση, ψάρια, μέταλλα, καύσιμα, ο ήλιος και ο άνεμος. Το κρίσιμο ερώτημα για κάθε πόρο είναι ένα: ξαναγεννιέται, και πόσο γρήγορα;

Η μεσαία κατηγορία είναι η πιο ύπουλη. Ένα δάσος που κόβεται λίγο-λίγο ξαναμεγαλώνει· ένα δάσος που κόβεται ολόκληρο, ή καίγεται ξανά και ξανά, μπορεί να μη γυρίσει ποτέ. Ένα ψάρι που αλιεύεται πριν προλάβει να αναπαραχθεί χάνεται από τη θάλασσα.

Το νερό

Από όλο το νερό της Γης, μόνο γύρω στο $2{,}5\%$ είναι γλυκό, και τα δύο τρίτα από αυτό είναι παγωμένα σε παγετώνες. Αυτό που μένει σε ποτάμια, λίμνες και υπόγεια είναι ένα μικρό κομμάτι.

Στον κόσμο, περίπου το $70\%$ του γλυκού νερού που αντλούμε πάει στη γεωργία. Στην Ελλάδα, με τα ζεστά ξερά καλοκαίρια, ακόμα περισσότερο: γύρω στο $80\%$. Τα σπίτια και οι βιομηχανίες μοιράζονται τα υπόλοιπα.

Η Ελλάδα έχει άνισα μοιρασμένο νερό: η δυτική πλευρά, με την Πίνδο, δέχεται πολλή βροχή· η ανατολική και τα νησιά του Αιγαίου πολύ λιγότερη. Γι' αυτό η Αθήνα πίνει νερό από τους ταμιευτήρες του Μόρνου και του Εύηνου, που φτάνει με ένα κανάλι σχεδόν $200$ χιλιομέτρων. Πολλά νησιά στηρίζονται σε μονάδες αφαλάτωσης, που κάνουν το θαλασσινό νερό πόσιμο με πολλή ενέργεια.

Ορυκτός πλούτος της Ελλάδας

Η Ελλάδα δεν έχει πολύ πετρέλαιο, αλλά έχει άλλα:

• Λιγνίτη στη Δυτική Μακεδονία (Κοζάνη, Πτολεμαΐδα) και στη Μεγαλόπολη.
• Βωξίτη στον Παρνασσό και στη Γκιώνα, από τον οποίο βγαίνει το αλουμίνιο.
• Νικέλιο στη Λάρυμνα και την Εύβοια, μαγνησίτη στη Χαλκιδική και την Εύβοια.
• Μάρμαρα φημισμένα από την αρχαιότητα: Πεντέλη, Θάσος, Νάξος, Δράμα.

Ενέργεια: από τι κινείται ο κόσμος

Από πού έρχεται η ενέργεια του κόσμου: μερίδιο κάθε πηγής, %

Όλη η ενέργεια που καταναλώθηκε στον κόσμο το 2023, για ρεύμα, μεταφορές, θέρμανση και βιομηχανία. Στρογγυλεμένα νούμερα. Πρόσθεσε τα τρία ορυκτά καύσιμα και δες πόσο μένει για όλα τα άλλα.

322623154

Πετρέλαιο−+Άνθρακας−+Φυσικό αέριο−+Ανανεώσιμες−+Πυρηνική−+

Η μεγαλύτερη πηγή

Πετρέλαιο

Η μικρότερη πηγή

Πυρηνική

Σύνολο (πρέπει να δίνει 100)

100

Διαφορά μεγαλύτερης και μικρότερης

28

Τα ορυκτά καύσιμα, πετρέλαιο, άνθρακας και φυσικό αέριο, δίνουν ακόμα περίπου τα τέσσερα πέμπτα της ενέργειας του κόσμου. Είναι πυκνή, αξιόπιστη ενέργεια που αποθηκεύεται εύκολα. Έχουν όμως δύο βασικά προβλήματα: τελειώνουν, και όταν καίγονται βγάζουν διοξείδιο του άνθρακα, το κύριο αέριο πίσω από την κλιματική αλλαγή, και ρύπους που βλάπτουν την υγεία.

Οι ανανεώσιμες πηγές έχουν κι αυτές τις δυσκολίες τους:

• Ο ήλιος δεν λάμπει τη νύχτα και ο άνεμος δεν φυσάει πάντα. Χρειάζονται αποθήκευση (μπαταρίες, αντλησιοταμίευση) και δίκτυα που συνδέουν περιοχές και χώρες.
• Τα αιολικά πάρκα και τα φωτοβολταϊκά πιάνουν χώρο και αλλάζουν το τοπίο, σε βουνά και νησιά που πολλοί θέλουν να μείνουν όπως είναι.
• Τα υδροηλεκτρικά, όπως στις Κρεμαστές του Αχελώου, το μεγαλύτερο της χώρας, πλημμυρίζουν κοιλάδες και αλλάζουν τη ζωή των ποταμών.

Δεν υπάρχει πηγή ενέργειας χωρίς κόστος. Υπάρχουν πηγές με διαφορετικά κόστη, και η επιλογή είναι πάντα μια ζυγαριά.

Ας το λύσουμε

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση