Μετάβαση στο περιεχόμενο

Τι μελετά η Χημεία

Τα υλικά γύρω σου και γιατί συμπεριφέρονται όπως συμπεριφέρονται.

20 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Χημεία Β΄ Γυμνασίου, 3 ενότητες

Θα μάθεις να

  1. Να ξεχωρίζεις ένα φυσικό από ένα χημικό φαινόμενο, με κριτήριο αν παράγεται νέα ουσία.
  2. Να ονομάζεις ιδιότητες μιας ουσίας και να ξέρεις ποιες τη χαρακτηρίζουν.
  3. Να περιγράφεις τι μελετά η Χημεία και πώς συνδέεται με τη Φυσική.

Τι ακριβώς μελετά η Χημεία

Ένα σιδερένιο καρφί που σκουριάζει. Ένα παγάκι που λιώνει. Ζάχαρη που διαλύεται στο τσάι. Ξύλο που καίγεται.

Και στα τέσσερα «κάτι έγινε». Αλλά μόνο στα δύο από αυτά προέκυψε καινούρια ουσία.

Αυτή η διάκριση είναι η αφετηρία της Χημείας: η επιστήμη που μελετά τις ουσίες, τις ιδιότητές τους και τους μετασχηματισμούς τους.

Φυσικά και χημικά φαινόμενα

Φυσικό είναι το φαινόμενο στο οποίο η ουσία παραμένει η ίδια, όσο κι αν αλλάζει η εμφάνισή της. Ο πάγος που λιώνει είναι ακόμη νερό.

Χημικό είναι το φαινόμενο στο οποίο παράγονται νέες ουσίες, με διαφορετικές ιδιότητες. Η σκουριά δεν είναι σίδηρος: είναι άλλη ουσία, με άλλο χρώμα και άλλη αντοχή.

Πέντε σκουριασμένα καρφιά πάνω σε παλιό ξύλινο δοκάρι· η επιφάνειά τους είναι καφεκόκκινη και τραχιά.
Σκουριασμένα καρφιά. Το καφεκόκκινο στρώμα δεν είναι σίδηρος που λερώθηκε: είναι οξείδιο του σιδήρου, νέα ουσία που σχηματίστηκε με το οξυγόνο και την υγρασία. Γι' αυτό το σκούριασμα είναι χημικό φαινόμενο.Φωτογραφία: Ahmed Saad · CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Φυσικό ή χημικό;

Για κάθε φαινόμενο, αποφάσισε. Η ερώτηση είναι πάντα μία: προέκυψε νέα ουσία;

Πού πάει;

Σκουριάζει το καρφί

0 από 6

Ιδιότητες: η ταυτότητα μιας ουσίας

Κάθε καθαρή ουσία έχει ένα σύνολο ιδιοτήτων που την χαρακτηρίζουν:

ΙδιότηταΠαράδειγμα για το νερό
σημείο τήξης0  ∘0\;^\circC
σημείο βρασμού100  ∘100\;^\circC
πυκνότητα11 g/cm³
διαλυτότηταδιαλύει το αλάτι, όχι το λάδι

Αυτές δεν εξαρτώνται από την ποσότητα: ένα ποτήρι νερό και μια λίμνη βράζουν στην ίδια θερμοκρασία.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Ένα κερί καίγεται. Ποια φαινόμενα συμβαίνουν ταυτόχρονα;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Αναμμένο μπλε κερί σε μαύρο φόντο· γύρω από το φιτίλι η κορυφή του κεριού έχει βαθουλώσει.
Ένα κερί που καίγεται. Γύρω από το φιτίλι η παραφίνη λιώνει και ανεβαίνει στο φιτίλι: φυσικά φαινόμενα. Στη φλόγα οι ατμοί της καίγονται με το οξυγόνο του αέρα: χημικό φαινόμενο.Φωτογραφία: Dietmar Rabich · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Παράδειγμα 2

Δύο άχρωμα υγρά μοιάζουν ίδια. Πώς θα καταλάβεις αν είναι η ίδια ουσία;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Γιατί η σκουριά είναι πρόβλημα, ενώ το λιώσιμο του πάγου δεν είναι;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποιο από τα παρακάτω είναι χημικό φαινόμενο;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 5

Είναι το ψήσιμο ενός αυγού φυσικό ή χημικό φαινόμενο;

Τα κατάφερες;

  • Να ξεχωρίζεις ένα φυσικό από ένα χημικό φαινόμενο, με κριτήριο αν παράγεται νέα ουσία.
  • Να ονομάζεις ιδιότητες μιας ουσίας και να ξέρεις ποιες τη χαρακτηρίζουν.
  • Να περιγράφεις τι μελετά η Χημεία και πώς συνδέεται με τη Φυσική.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;