Η τεχνολογία στην ιστορία

Μια πέτρα που κόβει

Το 2015 μια ομάδα αρχαιολόγων δημοσίευσε στο περιοδικό Nature μια ανακάλυψη από τη Λομέκουι της Κένυας: πέτρες που κάποιος είχε χτυπήσει επίτηδες για να βγάλει κοφτερές φλούδες. Ήταν περίπου 3,3 εκατομμυρίων ετών, παλαιότερες από το ίδιο το γένος Homo. Τα πρώτα εργαλεία είναι λοιπόν πιο παλιά από τους ανθρώπους όπως τους ξέρουμε.

Από εκείνη την πέτρα ως το κινητό στην τσέπη σου η τεχνολογία δεν προχώρησε με σταθερό βήμα. Για εκατομμύρια χρόνια άλλαζε ελάχιστα. Τα τελευταία 250 χρόνια άλλαξε περισσότερο απ' ό,τι σε όλη την προηγούμενη ιστορία.

Οι μεγάλοι σταθμοί

Η Ελλάδα έχει τη δική της θέση σε αυτή την ιστορία. Το Ευπαλίνειο όρυγμα στη Σάμο, ένα τούνελ υδραγωγείου μήκους $1036$ m, σκάφτηκε τον 6ο αιώνα π.Χ. από τις δύο άκρες ταυτόχρονα, και τα δύο συνεργεία συναντήθηκαν σχεδόν στη μέση. Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων, από τα τέλη του 2ου αιώνα π.Χ., έχει περίπου 30 ορατά χάλκινα γρανάζια και υπολόγιζε τις θέσεις του Ήλιου και της Σελήνης και τις εκλείψεις.

Από τον τροχό στον Ιστό

Πάτα έναν σταθμό για να διαβάσεις τι έγινε. Πρόσεξε πόσο αραιά είναι στην αρχή και πόσο πυκνώνουν μετά το 1750. Μετά δοκίμασε «Βάλ' τα σε σειρά».

ΕξερεύνησεΒάλ' τα σε σειρά

Ο τροχόςΕυπαλίνειο όρυγμαΜηχανισμός των ΑντικυθήρωνΤυπογραφία του ΓουτεμβέργιουΗ ατμομηχανή του ΒατΤο πρώτο αεροπλάνοΤο τρανζίστορΟ Παγκόσμιος Ιστός

Ο τροχός · περίπου 3500 π.Χ.Στη Μεσοποταμία, πρώτα για τον τροχό του αγγειοπλάστη και μετά για τα κάρα.

Η τεχνολογία αλλάζει την κοινωνία

Μια εφεύρεση δεν αλλάζει μόνο το αντικείμενο. Αλλάζει τον τρόπο που ζουν οι άνθρωποι.

• Η τυπογραφία έκανε το βιβλίο φτηνό. Περισσότεροι έμαθαν να διαβάζουν, και οι ιδέες ταξίδευαν πιο γρήγορα από ποτέ.
• Η ατμομηχανή έβγαλε την παραγωγή από το σπίτι και το εργαστήρι και την έβαλε στο εργοστάσιο. Οι άνθρωποι μετακόμισαν από τα χωριά στις πόλεις.
• Ο ηλεκτρικός φωτισμός έκανε τη νύχτα χρήσιμη: δουλειά, διάβασμα, βάρδιες.
• Το κινητό έκανε την επικοινωνία στιγμιαία, αλλά έφερε και νέα προβλήματα, από τα ηλεκτρονικά απόβλητα ως τον χρόνο μπροστά στην οθόνη.

Και η κοινωνία αλλάζει την τεχνολογία. Μια ανάγκη ή ένας νόμος σπρώχνει την εφεύρεση: η ανάγκη να αντλείται νερό από τα ορυχεία έφερε τις πρώτες ατμομηχανές, και οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενέργεια έβγαλαν σιγά σιγά από την αγορά τις λάμπες πυρακτώσεως.

Ας το κάνουμε μαζί

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Δείξε τη λύση

Το έργο σου: η βιογραφία ενός αντικειμένου

Διάλεξε μια ανάγκη που έχεις κάθε μέρα: φως, γραφή, μεταφορά νερού, μέτρηση του χρόνου, ακρόαση μουσικής. Βρες πέντε σταθμούς της, από τον πιο παλιό στον πιο καινούριο (για το φως: δαδί, λυχνάρι, κερί, λάμπα πυρακτώσεως, LED). Φτιάξε μια χρονογραμμή σε μια λωρίδα χαρτονιού, με μια μικρή ζωγραφιά και μία πρόταση για τον καθένα: τι άλλαξε σε σχέση με τον προηγούμενο, και τι νέο πρόβλημα έφερε. Γράψε κάτω από κάθε ημερομηνία πού τη βρήκες.