Τρίγωνα και παραλληλόγραμμα
Ιδιότητες που αποδεικνύονται από τα προηγούμενα.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Α΄ Γυμνασίου, 4 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να χρησιμοποιείς το άθροισμα γωνιών τριγώνου και τετραπλεύρου, και να ξέρεις από πού προκύπτει.
- Να κατατάσσεις ένα τρίγωνο ως προς τις πλευρές και ως προς τις γωνίες του.
- Να αναγνωρίζεις τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου και να υπολογίζεις εμβαδά.
Γιατί πάντα 180°
Το άθροισμα των γωνιών κάθε τριγώνου είναι — οποιουδήποτε τριγώνου, μικρού, μεγάλου, στραβού.
Δεν είναι παρατήρηση από μετρήσεις. Αποδεικνύεται, και η απόδειξη είναι η προηγούμενη ενότητα:
Φέρε από την κορυφή ευθεία παράλληλη στη βάση . Τότε η γωνία μεταφέρεται δίπλα στην ως εντός εναλλάξ, και το ίδιο η γωνία από την άλλη μεριά.
Οι τρεις γωνίες βρίσκονται τώρα στη σειρά πάνω σε μία ευθεία. Άρα αθροίζουν σε .
Κατάταξη τριγώνων
Ένα τρίγωνο κατατάσσεται με δύο ανεξάρτητους τρόπους.
Ως προς τις πλευρές:
- σκαληνό — τρεις άνισες πλευρές
- ισοσκελές — δύο ίσες
- ισόπλευρο — τρεις ίσες
Ως προς τις γωνίες:
- οξυγώνιο — και οι τρεις οξείες
- ορθογώνιο — μία ορθή
- αμβλυγώνιο — μία αμβλεία
Τριγωνική ανισότητα
Δεν φτιάχνεις τρίγωνο με οποιαδήποτε τρία μήκη. Κάθε πλευρά πρέπει να είναι μικρότερη από το άθροισμα των άλλων δύο:
Αλλιώς οι δύο κοντές πλευρές δεν φτάνουν να συναντηθούν. Με , και δεν γίνεται τρίγωνο: .
Τετράπλευρα
Κάθε τετράπλευρο χωρίζεται με μία διαγώνιο σε δύο τρίγωνα. Άρα:
Το παραλληλόγραμμο έχει τις απέναντι πλευρές παράλληλες. Από αυτό και μόνο προκύπτουν όλα τα υπόλοιπα:
- οι απέναντι πλευρές είναι ίσες
- οι απέναντι γωνίες είναι ίσες
- οι διαδοχικές γωνίες είναι παραπληρωματικές
- οι διαγώνιοι διχοτομούνται
Το ορθογώνιο είναι παραλληλόγραμμο με ορθές γωνίες, ο ρόμβος με ίσες πλευρές, το τετράγωνο και τα δύο.
Το τραπέζιο δεν είναι παραλληλόγραμμο: έχει μόνο δύο απέναντι πλευρές παράλληλες, τις βάσεις του.
Τα εμβαδά, όπου ύψος είναι πάντα η κάθετη απόσταση από τη βάση ως την απέναντι κορυφή ή πλευρά:
- ορθογώνιο και παραλληλόγραμμο: βάση × ύψος
- τρίγωνο: βάση × ύψος : 2
- τραπέζιο: (μεγάλη βάση + μικρή βάση) × ύψος : 2
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Σε τρίγωνο, η μία γωνία είναι 30° και η δεύτερη διπλάσια της τρίτης. Βρες τις.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Έστω η τρίτη γωνία. Τότε η δεύτερη είναι .
Το άθροισμα είναι :
Οι γωνίες είναι , και .
Έλεγχος: . Και επειδή μία γωνία ξεπερνά τις , το τρίγωνο είναι αμβλυγώνιο.
Παράδειγμα 2
Μπορεί να υπάρξει τρίγωνο με πλευρές 5, 8 και 14 cm;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ελέγχω την τριγωνική ανισότητα για τη μεγαλύτερη πλευρά — αυτή είναι η κρίσιμη.
Το άθροισμα των δύο μικρών είναι μικρότερο από τη μεγάλη.
Άρα όχι, δεν υπάρχει τέτοιο τρίγωνο.
Γιατί: αν κρατήσεις την πλευρά των cm και προσπαθήσεις να κλείσεις το σχήμα με τις άλλες δύο, δεν φτάνουν να συναντηθούν. Ακόμα και τεντωμένες σε ευθεία γραμμή, καλύπτουν cm.
Αρκεί να ελέγχεις μόνο τη μεγαλύτερη πλευρά: αν περάσει εκείνη, περνούν και οι άλλες δύο αυτόματα.
Παράδειγμα 3
Σε παραλληλόγραμμο, μία γωνία είναι 65°. Βρες τις άλλες τρεις.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Η απέναντι γωνία είναι ίση.
Η διαδοχική είναι παραπληρωματική, γιατί οι απέναντι πλευρές είναι παράλληλες και η πλαϊνή είναι τέμνουσα — εντός και επί τα αυτά.
Και η απέναντί της, επίσης .
Οι τέσσερις γωνίες: , , , .
Έλεγχος: . Σωστό.
Πρόσεξε ότι η προηγούμενη ενότητα δεν ήταν παρένθεση — είναι ο λόγος που ξέρουμε ότι οι διαδοχικές γωνίες αθροίζουν σε .
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Τραπέζιο έχει βάσεις cm και cm και ύψος cm. Πόσο είναι το εμβαδόν του;
Τα κατάφερες;
- Να χρησιμοποιείς το άθροισμα γωνιών τριγώνου και τετραπλεύρου, και να ξέρεις από πού προκύπτει.
- Να κατατάσσεις ένα τρίγωνο ως προς τις πλευρές και ως προς τις γωνίες του.
- Να αναγνωρίζεις τις ιδιότητες του παραλληλογράμμου και να υπολογίζεις εμβαδά.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.