Μετάβαση στο περιεχόμενο

Παράλληλες και κάθετες ευθείες

Ένα αίτημα, και όλες οι γωνίες που προκύπτουν από αυτό.

25 λεπτά

Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Α΄ Γυμνασίου, 1 ενότητα

Θα μάθεις να

  1. Να αναγνωρίζεις εντός εναλλάξ και εντός εκτός επί τα αυτά γωνίες σε τέμνουσα.
  2. Να εξηγείς ποιες σχέσεις γωνιών χρειάζονται την παραλληλία και ποιες όχι.
  3. Να αποδεικνύεις ότι δύο ευθείες είναι παράλληλες, χρησιμοποιώντας το αντίστροφο κριτήριο.

Ένα αίτημα, και όλα όσα ακολουθούν

Δύο ευθείες του ίδιου επιπέδου λέγονται παράλληλες όταν δεν έχουν κανένα κοινό σημείο, όσο κι αν προεκταθούν. Γράφουμε ε1∥ε2\varepsilon_1 \parallel \varepsilon_2.

Κάθετες είναι όταν τέμνονται σχηματίζοντας ορθή γωνία. Γράφουμε ε1⊥ε2\varepsilon_1 \perp \varepsilon_2.

Το αίτημα της παραλληλίας λέει: από σημείο εκτός ευθείας περνάει μία μόνο παράλληλη προς αυτήν.

Δεν αποδεικνύεται. Το δεχόμαστε — και από αυτό κρέμεται όλη η γεωμετρία που ακολουθεί.

Η τέμνουσα και οι οκτώ γωνίες

Μια τρίτη ευθεία που κόβει δύο άλλες λέγεται τέμνουσα. Σχηματίζονται οκτώ γωνίες, τέσσερις σε κάθε τομή.

Πότε χρειάζεται η παραλληλία

Ο δεύτερος ολισθητής γέρνει τη δεύτερη ευθεία. Πρόσεξε ποιες σχέσεις σπάνε μόλις πάψουν να είναι παράλληλες — και ποιες όχι. Δες και το άθροισμα 3 + 5: όσο είναι παράλληλες, μένει 180°.

ΠαράλληλεςΚατακορυφήν: 1 = 4 = 55°, 2 = 3 = 125°Παραπληρωματικές: 1 + 2 = 180°Εντός εκτός και επί τα αυτά: 1 = 55°, 5 = 55°Εντός εναλλάξ: 3 = 125°, 6 = 125°Εντός και επί τα αυτά: 3 + 5 = 180°

Τα ονόματα

Με τέμνουσα που κόβει δύο παράλληλες:

  • εντός εναλλάξ — εκατέρωθεν της τέμνουσας, ανάμεσα στις παράλληλες: ίσες
  • εντός εκτός και επί τα αυτά — ίδια πλευρά της τέμνουσας, μία μέσα μία έξω: ίσες
  • εντός και επί τα αυτά — ίδια πλευρά, και οι δύο ανάμεσα: παραπληρωματικές (180°180°)

Το αντίστροφο: πώς αποδεικνύεις παραλληλία

Ως τώρα: αν είναι παράλληλες, τότε οι γωνίες είναι ίσες.

Ισχύει και ανάποδα — και αυτό είναι που το κάνει εργαλείο:

Αν μια τέμνουσα σχηματίζει ίσες εντός εναλλάξ γωνίες, τότε οι δύο ευθείες είναι παράλληλες.

Το ίδιο συμπέρασμα βγαίνει αν οι εντός εκτός και επί τα αυτά είναι ίσες, ή αν οι εντός και επί τα αυτά είναι παραπληρωματικές: κάθε μία από τις τρεις συνθήκες φέρνει τις άλλες δύο.

Έτσι η παραλληλία παύει να είναι κάτι που «φαίνεται» στο σχήμα και γίνεται κάτι που αποδεικνύεται με μέτρηση γωνιών.

Παραδείγματα

Παράδειγμα 1

Δύο παράλληλες τέμνονται από ευθεία. Μία γωνία είναι 118°. Βρες την εντός εναλλάξ και την εντός και επί τα αυτά.

Δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2 που τέμνονται από την ευθεία δ, με γωνία 118° στο Α κάτω δεξιά από τη δ, και στο Β την εντός εναλλάξ και την εντός και επί τα αυτά της σημειωμένες με ερωτηματικό.118°;;ΑΒε1ε2δ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 2

Μια τέμνουσα σχηματίζει με δύο ευθείες εντός εναλλάξ γωνίες 3x + 10 και 5x − 30. Για ποιο x είναι παράλληλες;

Δύο ευθείες ε1 και ε2 που τέμνονται από την ευθεία δ, με τις εντός εναλλάξ γωνίες σημειωμένες 3x + 10 στο Α και 5x − 30 στο Β.3x+105x−30ΑΒε1ε2δ

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Παράδειγμα 3

Οι ε₁ ∥ ε₂ και το Μ βρίσκεται ανάμεσά τους. Από το Μ φέρνεις τμήμα ΜΑ ως την ε₁ και τμήμα ΜΒ ως την ε₂, και τα δύο προς τα δεξιά. Το ΜΑ σχηματίζει με την ε₁ γωνία 35° και το ΜΒ με την ε₂ γωνία 50°, και οι δύο ανοιχτές προς τα αριστερά, προς το Μ. Πόση είναι η γωνία ΑΜΒ;

Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.

Πολλαπλή επιλογή

Πολλαπλή επιλογήΆσκηση 1 από 8
Ποια σχέση γωνιών ισχύει ακόμα κι αν οι δύο ευθείες δεν είναι παράλληλες;

Ασκήσεις

ΒασικήΆσκηση 1 από 6

Δύο παράλληλες τέμνονται από ευθεία. Μια γωνία είναι 104°104°. Πόσο είναι η εντός εκτός και επί τα αυτά της;

Δύο παράλληλες ευθείες ε1 και ε2 που τέμνονται από την ευθεία δ, με γωνία 104° στο Α και την εντός εκτός και επί τα αυτά της, στο Β, σημειωμένη x.104°xΑΒε1ε2δ

Τα κατάφερες;

  • Να αναγνωρίζεις εντός εναλλάξ και εντός εκτός επί τα αυτά γωνίες σε τέμνουσα.
  • Να εξηγείς ποιες σχέσεις γωνιών χρειάζονται την παραλληλία και ποιες όχι.
  • Να αποδεικνύεις ότι δύο ευθείες είναι παράλληλες, χρησιμοποιώντας το αντίστροφο κριτήριο.

Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.

Βρήκες κάποιο λάθος;