Θετικοί και αρνητικοί αριθμοί
Οι κανόνες προσήμων παύουν να είναι μαγικοί όταν δεις γιατί ισχύουν.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Α΄ Γυμνασίου, 6 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να τοποθετείς και να συγκρίνεις θετικούς και αρνητικούς αριθμούς στον άξονα.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς ρητούς, καταλαβαίνοντας την αφαίρεση ως πρόσθεση του αντίθετου.
- Να εξηγείς γιατί μείον επί μείον κάνει συν, αντί να το θυμάσαι.
Το μηδέν έπαψε να είναι το τέρμα
Στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού η αριθμογραμμή ξεκινούσε από το και πήγαινε δεξιά, και το «» δεν είχε απάντηση.
Έχει. Η γραμμή συνεχίζει και αριστερά — το είδες στη ΣΤ΄. Εδώ μαθαίνεις να κάνεις με αυτούς τους αριθμούς όλες τις πράξεις.
Θερμοκρασία °C, στάθμη όροφοι, τραπεζικός λογαριασμός €. Το πρόσημο δεν λέει «λάθος» — λέει κατεύθυνση από ένα σημείο αναφοράς.
Οι αριθμοί με πρόσημο δεν είναι μόνο ακέραιοι: υπάρχουν και τα , , . Οι ακέραιοι, τα κλάσματα και οι δεκαδικοί, θετικοί, αρνητικοί και το , λέγονται μαζί ρητοί αριθμοί. Όλοι οι κανόνες που ακολουθούν ισχύουν για όλους τους ρητούς.
Σύγκριση: δεξιότερα σημαίνει μεγαλύτερο
Στον άξονα, μεγαλύτερος είναι πάντα ο δεξιότερος. Απλό — αλλά ανατρέπει μια συνήθεια:
Το είναι μεγαλύτερο από το , όμως το είναι μικρότερο από το . Χρέος ευρώ είναι χειρότερη θέση από χρέος .
Πρόσθεση: ίδια πρόσημα, διαφορετικά πρόσημα
Με ίδια πρόσημα, προσθέτεις τις απόλυτες τιμές και κρατάς το πρόσημο. Δύο χρέη κάνουν μεγαλύτερο χρέος:
Με διαφορετικά πρόσημα, αφαιρείς τη μικρότερη απόλυτη τιμή από τη μεγαλύτερη, και κρατάς το πρόσημο του «δυνατότερου». Κέρδος και χρέος αλληλοεξουδετερώνονται:
Το ίδιο και με κλάσματα ή δεκαδικούς — πρώτα κοινός παρονομαστής, μετά ο κανόνας των προσήμων:
Αφαίρεση: δεν υπάρχει, στην πραγματικότητα
Κάθε αφαίρεση είναι πρόσθεση του αντίθετου:
Αυτό δεν είναι κόλπο για να θυμάσαι κανόνες. Είναι ότι η αφαίρεση παύει να είναι ξεχωριστή πράξη. Μένει μόνο η πρόσθεση.
Πολλαπλασιασμός: γιατί μείον επί μείον κάνει συν
Ο πρώτος κανόνας βγαίνει από το τι σημαίνει πολλαπλασιασμός. Το σημαίνει «τρεις φορές χρέος », δηλαδή .
Ο δεύτερος ξενίζει. Δες όμως τι απαιτεί η συνέπεια του μοτίβου:
| Πράξη | Αποτέλεσμα |
|---|---|
Κάθε φορά που ο πρώτος παράγοντας μειώνεται κατά , το αποτέλεσμα αυξάνεται κατά . Για να συνεχιστεί το μοτίβο, το επόμενο πρέπει να είναι .
Δεν το αποφάσισε κάποιος. Είναι ο μόνος τρόπος να μη σπάσουν οι ιδιότητες των πράξεων.
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Υπολόγισε: −7 − (−3) + (−5)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μετατρέπω κάθε αφαίρεση σε πρόσθεση του αντίθετου.
Δουλεύω από αριστερά. : διαφορετικά πρόσημα, άρα με το πρόσημο του .
: ίδια πρόσημα, άρα προσθέτω τις απόλυτες τιμές και κρατώ το μείον.
Έλεγχος στον άξονα: ξεκινάς στο , πας δεξιά (στο ), μετά αριστερά. Καταλήγεις στο .
Παράδειγμα 2
Υπολόγισε: (−3) × (−4) : (−2)
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Μετράω τα αρνητικά: τρία. Μονό πλήθος, άρα το αποτέλεσμα θα είναι αρνητικό. Το ξέρω πριν κάνω πράξη.
Τώρα οι απόλυτες τιμές:
Βάζω το πρόσημο που βρήκα στην αρχή:
Γιατί αξίζει να βρίσκεις πρώτα το πρόσημο: χωρίζεις το πρόβλημα σε δύο μικρά. Ένα για το πρόσημο, ένα για το μέγεθος. Τα λάθη προσήμου έρχονται όταν προσπαθείς να κάνεις και τα δύο ταυτόχρονα.
Παράδειγμα 3
Η θερμοκρασία ήταν −6 °C τα μεσάνυχτα. Ανέβηκε 9 βαθμούς ως το μεσημέρι και μετά έπεσε 4. Πόσο είναι το βράδυ;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ξεκινώ από και προσθέτω τη μεταβολή της κάθε φάσης.
: διαφορετικά πρόσημα, νικάει το .
Άρα °C.
Πρόσεξε τη διαφορά: η θερμοκρασία μεταβλήθηκε συνολικά κατά βαθμούς προς τα πάνω, και .
Η τιμή και η μεταβολή είναι δύο διαφορετικά πράγματα, παρότι και τα δύο είναι προσημασμένοι αριθμοί. Ένα πρόβλημα πάντα σου λέει ποιο από τα δύο ζητάει.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Υπολόγισε:
Τα κατάφερες;
- Να τοποθετείς και να συγκρίνεις θετικούς και αρνητικούς αριθμούς στον άξονα.
- Να προσθέτεις και να αφαιρείς ρητούς, καταλαβαίνοντας την αφαίρεση ως πρόσθεση του αντίθετου.
- Να εξηγείς γιατί μείον επί μείον κάνει συν, αντί να το θυμάσαι.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Αρνητικοί στην αριθμογραμμή
Κάθε φορά καινούργιες ερωτήσεις. Στην τάξη, πατήστε «Στον πίνακα».
Αρνητικοί · γραμμή από −20 ως 20 · 10 ερωτήσεις