Κλάσματα
Πράξεις, απλοποίηση και σύγκριση, με τον λόγο πίσω από κάθε κανόνα.
30 λεπτά
Στο σχολικό βιβλίο: Μαθηματικά Α΄ Γυμνασίου, 6 ενότητες
Θα μάθεις να
- Να απλοποιείς ένα κλάσμα και να εξηγείς γιατί η αξία του δεν αλλάζει.
- Να συγκρίνεις και να προσθέτεις κλάσματα φέρνοντάς τα σε κοινό παρονομαστή.
- Να πολλαπλασιάζεις και να διαιρείς κλάσματα, ξέροντας τι σημαίνει η κάθε πράξη.
Ένα κλάσμα είναι μια διαίρεση που δεν βιάστηκες να κάνεις
Το λέει δύο πράγματα ταυτόχρονα, και είναι το ίδιο πράγμα:
- τρία τέταρτα μιας ολόκληρης πίτας,
- το αποτέλεσμα του .
Ο παρονομαστής λέει σε πόσα ίσα κομμάτια κόπηκε το ακέραιο. Ο αριθμητής λέει πόσα κρατάς.
Από αυτό βγαίνει κάτι που μπερδεύει: όσο μεγαλώνει ο παρονομαστής, τόσο μικραίνει το κομμάτι. Το είναι λιγότερο από το , γιατί η ίδια πίτα κόπηκε σε περισσότερα μέρη.
Ισοδύναμα κλάσματα και απλοποίηση
Αν πολλαπλασιάσεις και τους δύο όρους με τον ίδιο αριθμό, κόβεις κάθε κομμάτι στα ίδια μέρη. Έχεις περισσότερα κομμάτια, αλλά μικρότερα — η ποσότητα δεν κουνήθηκε:
Απλοποίηση είναι το ίδιο ανάποδα: διαιρείς και τους δύο όρους με κοινό διαιρέτη. Αν διαιρέσεις με τον ΜΚΔ τους, φτάνεις σε μία κίνηση στο ανάγωγο κλάσμα, αυτό που δεν απλοποιείται άλλο.
Σύγκριση: ίδια κομμάτια, και μετά μετράς
Δύο κλάσματα με τον ίδιο παρονομαστή συγκρίνονται από τους αριθμητές: τα είναι περισσότερα από τα , γιατί είναι πέντε κομμάτια του ίδιου μεγέθους αντί για τρία.
Με διαφορετικούς παρονομαστές τα φέρνεις πρώτα σε κοινό παρονομαστή, με ισοδύναμα κλάσματα. Ποιο είναι μεγαλύτερο, το ή το ; Το ΕΚΠ των και είναι :
Άρα , με διαφορά μόλις ενός εικοστού όγδοου — κάτι που με το μάτι δεν φαίνεται.
Πρόσθεση: γιατί χρειάζεται κοινός παρονομαστής
Δεν μπορείς να προσθέσεις τρίτα με τέταρτα, όπως δεν προσθέτεις μήλα με πορτοκάλια. Πρέπει πρώτα να γίνουν το ίδιο είδος κομματιού.
Ο μικρότερος κοινός παρονομαστής είναι το ΕΚΠ των παρονομαστών. (Και το γινόμενο των παρονομαστών είναι κοινός παρονομαστής, αλλά συχνά δίνει μεγαλύτερους αριθμούς απ' όσους χρειάζεσαι.)
Πολλαπλασιασμός: «τόσο, από τόσο»
Το «» ανάμεσα σε κλάσματα διαβάζεται «του»: το είναι «το μισό των δύο τρίτων».
Εδώ δεν χρειάζεται κοινός παρονομαστής — αριθμητές με αριθμητές, παρονομαστές με παρονομαστές:
Διαίρεση: αντιστρέφεις και πολλαπλασιάζεις
Γιατί; Γιατί «διά » ρωτάει: πόσες φορές χωράει το μέσα;
Σε ένα ολόκληρο, τα δύο τρίτα χωράνε μιάμιση φορά. Δηλαδή .
Παραδείγματα
Παράδειγμα 1
Απλοποίησε το 84/126.
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Ψάχνω κοινό διαιρέτη. Και οι δύο είναι ζυγοί: διαιρώ με .
Το και το δεν είναι και τα δύο ζυγά, αλλά και — και τα δύο διαιρούνται με .
και . Κοινό το .
Το είναι ανάγωγο.
Συντομότερα: ο ΜΚΔ των και είναι , και με μία κίνηση.
Παράδειγμα 2
Υπολόγισε: 5/6 − 3/8
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
Διαφορετικοί παρονομαστές — χρειάζομαι κοινό. Βρίσκω το ΕΚΠ των και .
, , άρα ΕΚΠ .
Μετατρέπω και τα δύο σε εικοστά τέταρτα.
Τώρα είναι ίδιου είδους κομμάτια, άρα αφαιρώ τους αριθμητές.
Το είναι πρώτος και δεν διαιρεί το — ανάγωγο.
Έλεγχος λογικής: το είναι λίγο κάτω από , το λίγο κάτω από μισό. Η διαφορά πρέπει να είναι γύρω στο μισό. Το είναι πράγματι λίγο κάτω από .
Παράδειγμα 3
Μια συνταγή θέλει 3/4 του φλιτζανιού ζάχαρη. Κάνεις τα 2/3 της συνταγής. Πόση ζάχαρη;
Δοκίμασέ το πρώτα. Μετά δες τη λύση.
«Τα του » — το «του» σημαίνει πολλαπλασιασμό.
Αριθμητές επί αριθμητές, παρονομαστές επί παρονομαστές.
Μισό φλιτζάνι ζάχαρη.
Είναι λογικό; Παίρνεις λιγότερο από τη συνταγή, άρα χρειάζεσαι λιγότερη ζάχαρη από . Το είναι μικρότερο. Στέκει.
Πολλαπλή επιλογή
Ασκήσεις
Απλοποίησε το .
Τα κατάφερες;
- Να απλοποιείς ένα κλάσμα και να εξηγείς γιατί η αξία του δεν αλλάζει.
- Να συγκρίνεις και να προσθέτεις κλάσματα φέρνοντάς τα σε κοινό παρονομαστή.
- Να πολλαπλασιάζεις και να διαιρείς κλάσματα, ξέροντας τι σημαίνει η κάθε πράξη.
Λύσε τις ασκήσεις πιο πάνω και θα δεις εδώ πού στέκεσαι.
Κλάσματα στην αριθμογραμμή
Κάθε φορά καινούργιες ερωτήσεις. Στην τάξη, πατήστε «Στον πίνακα».
Κλάσματα · γραμμή από 0 ως 3 · 10 ερωτήσεις